Category Archives: Geschiedenis

De Titanic, een groot schip?

Maandag was de film ‘Titanic’ uit 1997 van regisseur James Cameron, met onder andere Leonardo DiCaprio en Kate Winslet, weer eens op de tv te zien. Spoiler alert:  het schip raakt een ijsberg en zinkt.

Ik was aan het zappen en kwam er toevallig in bij de scene waarin de reder de kapitein suggereert om sneller te varen om zo een dag eerder in New York te arriveren. Nu weet ik wel wat van de geschiedenis van de Titanic af. Ik heb namelijk een keertje een mooi boek over de geschiedenis van het schip en de ramp gelezen. Zie onder. (Ik kan het mede namens WC-eend van harte aanbevelen.)

00000 0 1 0 titanic

In dit boek valt te lezen dat het hoogst onwaarschijnlijk was dat de reder de kapitein opdracht gaf om sneller te varen. Daar had de reder namelijk geen belang bij. Het was voor een rederij qua betrouwbaarheid veel belangrijker om op het afgegeven tijdstip aan te komen.

De film bevat naast deze historische vergissing nog één grote feitelijke onjuistheid, namelijk de scène waarin te zien is hoe hoofdofficier William Murdoch op een passagier schiet om hem weg te houden van een reddingsboot, waarna Murdoch even later zelfmoord pleegt. Er is geen enkele overlevende van de ramp die na aankomst in New York Murdoch hiervan heeft beschuldigd. De vice-president van de filmmaatschappij  20th Century Fox reisde daarom een paar maanden na het uitkomen van de film af naar het Schotse plaatsje Dalbeattie, waar Murdoch woonde, om namens de filmmaatschappij excuses aan te bieden. Tevens gaf hij de plaatselijke school een cheque van 5000 pond voor de jaarlijkse ‘William Murdoch Memorial Prize’. (Dat kon er wel van af; in totaal heeft de film tot nu toe 2,2 miljard dollar opgebracht; de productiekosten bedroegen ongeveer $200 miljoen.)

Naast deze twee grote ‘fouten’  bevat de film nog een aantal kleinere onjuistheden. Zo dreigt hoofdpersoon Rose (Kate Winslet) in het begin van de film in het water te springen. Om haar te kalmeren vertelt de andere hoofdpersoon Jack (Leonardo DiCaprio) over het koude water van Lake Wissota in de staat Wisconsin. Dat is opmerkelijk want het meer ontstond pas in 1918 dankzij een stuwdam in de Chippewa River.

00000 0 1 0 lake wissotaLake Wissota, ontstaan in 1918; foto McGhiever

Verderop in de film vertelt Rose over theorieën, die Sigmund Freud pas in 1920 zou publiceren en worden er in de film filtersigaretten gerookt. Die bestonden in 1912 nog niet. Het digitale horloge dat een van de passagiers in de reddingsboten draagt evenmin. Aan het einde van de film ziet Rose het verlichte Vrijheidsbeeld, met een goudkleurige fakkel. Het Vrijheidsbeeld was in 1912 niet verlicht en de fakkel was toen grijs. Pas in 1986 werd de vlam goudkleurig geschilderd.

Enfin, het zinken van de Titanic geldt als één van de grootste maritieme rampen uit de geschiedenis.

00000 0 1 0 tianicEen ietwat gedramatiseerde tekening uit 1912. Het schip zit hier vast in de ijsberg. Als dat zo was, dan hadden de passagiers, waarvoor geen plaats in de reddingsboten was, veel beter op de ijsberg kunnen plaatsnemen dan in het water te springen. Tekening van professor Willy Stöwer voor het Duitse blad ‘Die Gartenlaube’.

De Titanic was in 1912 het grootste schip ter wereld. Het was zo groot dat het bij de tussenstop in Cherbough niet in de haven kon aanleggen, waardoor de passagiers die daar aan boord gingen met bootjes naar het schip moesten worden gebracht.

Tegenwoordig heb je echter veel grotere boten. Denk maar eens aan de moderne cruiseschepen. Heel toevallig twitterde de site ‘Tips en Weetjes’ afgelopen zondag een afbeelding waarin de Titanic werd vergeleken met een cruiseschip.

00000 0 1 0 titanic 2

Een bootje van niks die Titanic.

 

 

 

James Cameron

Was prins Bernhard een vrouw?

Over prins Bernhard deden tijdens zijn leven allerlei opmerkelijke geruchten de ronde. Na zijn dood bleken sommige geruchten waar te zijn. Zo bevestigde hij zelf in een interview met De Volkskrant, dat werd gepubliceerd na zijn overlijden, dat hij twee buitenechtelijke kinderen (bij twee verschillende vrouwen) had. Volgens sommige geruchten zijn het er overigens meer dan twee.

Eén van de meest opmerkelijke geruchten is dat prins Bernhard vroeger een vrouw was en geen man. Dat gerucht was mede gebaseerd op deze jeugdfoto uit 1914, waar prins Bernhard samen met zijn vader op staat.

0000 prinses bernahrd 2

‘Prins Bernhard is een vrouw’  klinkt echter een beetje als ‘president Donald Trump is een genie’, dat geloof je ook niet. Maar toch begin ik nu een beetje te twijfelen. Er zijn allerlei autobranden in onze gemeente en Het Krantje, ons plaatselijk nieuwsblaadje, wist te melden dat één van de autobranden had plaatsgevonden in de Prinses Bernhardlaan.

0000 prinses bernahrd

De Prinses Bernhardlaan, zou het gerucht dan toch waar zijn?

Kinderen tijdens de Tweede Wereldoorlog

Gisteren was er na de dodenherdenking een programma op tv te zien over ‘De Tweede Wereldoorlog in 100 foto’s’.  Een aantal foto’s werd in het programma besproken, waarbij het vooral ging om het verhaal achter de foto. Er was geen tijd om alle uitgekozen foto’s te laten zien, maar op deze site van de organisatie achter de foto’s staan alle 100 foto’s online, samen met de verhalen achter de foto.

00 foto0

Eén van de foto’s die niet in het programma te zien was, maar wel op de site staat, is onderstaande foto die is genomen in Bezuidenhout, een wijk in Den Haag.  Deze wijk werd in maart 1945 bij vergissing door de Engelsen gebombardeerd. Op de foto zijn twee zusjes te zien die in één van de verwoeste huizen hebben gewoond.

Marianne en ik hebben in de jaren tachtig een aantal jaar in deze wijk gewoond, op een etage van een oud herenhuis in de Gerard Reijnststraat, in het deel van de wijk dat tijdens het bombardement niet werd geraakt.

00 00 kinderen

De beschrijving bij de foto luidt als volgt:

100. Zuid-Holland, Den Haag, 3 maart 1945

In de wijk Bezuidenhout, Den Haag, maakt de vader van de zusjes Anneleen en Annemarie een foto op de puinhopen van hun gebombardeerde huis. De geallieerde bommen die op de wijk terecht komen waren bedoeld voor Duitse raketinstallaties in het Haagse bos. Terwijl haar zus uit voorzorg al naar haar oma gebracht is, overleeft Anneleen het bombardement ternauwernood. Willy, de onderduiker die de familie in huis heeft, grist Anneleen op tijd uit de kinderwagen zodra de eerste bommen vallen.

Vervolgens neemt hij haar mee naar het Sint Antoniushove ziekenhuis in Leidschendam, waar Anneleens vader als arts werkt. Op dat moment worden er vele gewonden binnengebracht. Omdat Anneleen niet gewond is, worden zij en Willy weer weggestuurd. Wat er daarna gebeurt, is niet bekend. Anneleen is korte tijd zoek en haar moeder vreest dat zij alsnog omgekomen is bij een daaropvolgend bombardement. Na enkele dagen wordt ze weer herenigd met haar familie.

Bron: C.H. Beek/ Privécollectie A. Beek
De kinderen op de foto deden me denken aan een andere bekendere oorlogsfoto met een kind en wel aan de foto die op 7 mei 1945 werd genomen op de Dam toen Duitsers gingen schieten op de feestvierende menigte.
00 dam 0
Terwijl mensen schuilen achter lantarenpalen loopt er links op de foto een klein meisje richting het gebouw van waaruit geschoten wordt. Ik zocht gisteren even op Google naar deze foto en belandde toen op de site van Stichting Memorial voor Damslachtoffers 7 mei waar de geschiedenis achter deze foto wordt toegelicht. Het meisje op de foto blijkt Tiny van der Hoek  te zijn. Op de site van de staat haar verhaal.
Ik was 2,5 jaar en was bij de ijskar op de hoek Nieuwendijk/Dam waar ik net een ijsje had gekregen. Per direct lag het ijsje op de grond tot mijn grote teleurstelling. Mensen holden weg of gingen ergens achter staan. Ik zag dat er vanuit de Groote Club (die naam ken ik nu destijds was het de plek waar de Duitse vlaggen hingen en Duitse soldaten zaten) werd geschoten. Zij waren de schuld dat ik geen ijsje meer had dus ging ik erop af. Mijn moeder bleef achter bij de ijscokar.
Lopend op de Dam, richting Groote Club, tussen hollende mensen door, maar juist tegen die richting in die zij gingen was ik al een eindje op weg toen ik plots werd opgepakt door een mijnheer, hij nam mij in zijn armen, jas om mij heen, en holde richting Nieuwendijk waar ik destijds woonde. Screen Shot 2015-04-09 at 21.53.47Daar kwam mijn moeder weer bij maar nergens was een schuilplaats binnen, alles was vol en wij werden geweigerd. Die mijnheer zag dat er in die zaak onder het biljart nog plaats was, trapje een ruit in, mijn moeder kroop naar binnen en pakte mij aan en wij hebben onder het biljart een schuilplaats gehad.
Die mijnheer verdween richting Dam. Ging hij meer hulp verlenen of zelf op zoek naar een schuilplaats? Ik weet het niet. In mijn herinnering zat immer “schuine strepen”. Later, in een amateur opname van Bert Haanstra, begreep ik dat die ” schuine streep” mensen achter lantaarn palen waren die achter elkaar dekking zochten. Tijdens mijn “missie”, verhaal halen over geen ijsje meer, was ik zo gericht op het “hoek”raam van de Groote Club”, het raam waar ik nog altijd naar kijk als ik in Amsterdam ben, dat in mijn herinnering mensen op straat lagen om te rusten. Ik besefte toen niet dat ik langs gewonde – dan wel dode mensen liep zo gebiologeerd was ik om die boze mensen daar bij dat raam te vertellen hoe gemeen ik hen vond. Gelukkig werd ik opgepakt en in veiligheid gebracht. Dit gebeuren staat nog altijd op mijn netvlies en uiteraard pas later begreep ik wat er werkelijk aan de hand was.”
Er zijn beelden van het gebeuren waar je haar en de man ziet lopen.
00 00 schietpartij op de dam
Op 1.01 min zie je hoe een man komt aanhollen om haar in veiligheid te brengen. Het is een onbekend gebleven held die op dat moment met gevaar voor eigen leven besluit om een klein meisje te redden.
 Of ze nog leeft weet ik niet, ze zou dan nu 77 jaar oud zijn. Een paar jaar geleden was ze in ieder geval nog actief op sociale media.
00 00 kinderen 2
Haar laatste tweet stamt uit november 2018.

Zoals Albert Einstein zei (of niet?)

Van Albert Einstein circuleren veel citaten. Ik citeer hem ook wel eens, vooral als ik weer eens wat zinloos aan het doen ben – en dat gebeurt best vaak –  om mijn gedrag goed te praten,  zoals “Als we wisten wat we deden, heette het geen onderzoek.” 

eisntein

Andere bekende citaten van Einstein zijn:

  • Logica brengt je van A naar B. Verbeelding brengt je overal.”
  • “We kunnen een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt.”
  • “Een uur zitten bij een aardig meisje vliegt voorbij als een minuut, maar een minuut op een brandende kachel lijkt wel een uur. Dat is relativiteit.”
  • “Intellectuelen lossen problemen op. Genieën voorkomen ze.”
  • “Twee dingen zijn oneindig, het universum, en menselijke domheid. Maar van het universum weet ik het nog niet helemaal zeker.”

Die laatste uitspraak zie je momenteel in allerlei variaties terug op internet, maar dan met Donald Trump in de hoofdrol. “Twee dingen zijn oneindig, het universum, en de domheid van Donald Trump. Maar van het universum weet ik het nog niet helemaal zeker.

Dit naar aanleiding van Trumps uitspraak van gisteren of het misschien een goed idee was om mensen met desinfecterende middelen zoals bleekmiddel te injecteren. Dit omdat het coronavirus daar slecht tegen kan. Tja, wie verzin zoiets – de president van de Verenigde Staten dus.

Nu is het met citaten zo dat ze vaak onjuist geciteerd worden, uit het verband worden gehaald of aan de verkeerde persoon worden toegeschreven. Ik heb even op internet gezocht om te kijken of dit voor het domheid-citaat van Einstein (de ‘originele’, niet die met Trump) ook geldt en inderdaad, ook voor dit citaat is het hoogst onzeker of Einstein het gezegd heeft. Ene Garson O’Toole, een Amerikaanse ‘Quote investigator’,  heeft dit in 2011 onderzocht. Het resultaat van zijn onderzoek kan je in dit blog  uit juli 2011 lezen.

Spoiler alert: Volgens het blog schreef ene Frederick S. Perls  in 1940 in een boek het volgende: “Two things are infinite, as far as we know – the universe and human stupidity.” Today we know that this statement is not quite correct. Einstein has proved that the universe is limited.” 

Uiteindelijk is dit in het “citaat” niet alleen “veranderd’ en nog uitgebreid met de toevoeging ‘Maar van het universum weet ik het nog niet helemaal zeker.” maar ook wordt het dus ten onrechte toegeschreven aan Albert Einstein.

Bij zijn onderzoek naar de bron van het citaat stuitte Garson O’Toole overigens ook nog op een mooie uitspraak over ‘grenzen’ en ‘domheid’ van Alexandre Dumas. Die zou in 1865 gezegd hebben:

“Une chose qui m’humilie profondément est de voir que le génie humain a des limites, quand la bêtise humaine n’en a pas.”

Vrij vertaald: “Een ding dat me tot grote bescheidenheid brengt, is te zien dat het menselijk genie zijn grenzen heeft, terwijl de menselijke domheid dat niet heeft.”

dumas

Nu zitten we nog wel met de vraag of Alexandre Dumas dat ooit daadwerkelijk heeft gezegd.

p.s. als ik naar de kapsels van Einstein en Dumas kijk, dan vraag ik me af of er in hun tijd soms ook sprake was van een ‘lockdown’ van de kappers.

1000 JAAR FOTOGRAFIE (4)

Omdat het dit jaar 1000 jaar geleden is, dat de fotografie is uitgevonden, worden hier regelmatig historische foto’s geplaatst.

Vandaag: 1677. Stadhouder Willem III krijgt van de Engelse gezant de vraag of hij wil trouwen met de dan 15-jarige Mary Stuart, de toekomstige koningin van Engeland.

0000 00 wa

Willem besluit het aanbod te accepteren. Een jaar later op 4 november 1677 trouwen ze in Londen. Later die maand vertrekken ze naar Nederland, maar omdat de haven van Rotterdam vanwege ijsgang niet toegankelijk is, landden ze bij Ter Heijde, waarna ze eerst een stuk over het strand en door de duinen moeten lopen voordat een koets ze brengt naar Huis Honselaarsdijk gelegen bij Den Haag.

In 1689 worden Willem / William en Mary koning en koningin van Engeland en Schotland. Na de dood van Mary (ze overlijdt aan een besmetting met pokken) op 7 januari 1695  – volgens de Britse jaartelling was het toen 28 december 1694; ze hanteerden in het Britse rijk in die tijd een andere jaartelling –  regeert Willem tot aan zijn dood in 1702 alleen over Engeland en Schotland. (En als stadhouder tevens over de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.)

Zowel in Engeland als in Nederland had Willem twee voorgangers met de naam Willem, waardoor hij in beide landen de naam Willem III respectievelijk William III voerde.  Dit in tegenstelling tot Schotland waar hij slechts één voorganger had met de naam William, waardoor er de een beetje merkwaardige situatie ontstond dat hij in Engeland koning  William III heette maar in Schotland Koning William II.

 

1000 jaar fotografie (3)

Omdat het dit jaar 1000 jaar geleden is, dat de fotografie is uitgevonden, worden hier regelmatig historische foto’s geplaatst.

Vandaag: 1425; Na de slag bij Gouwsesluis verplaatst Jacoba van Beieren zich per helikopter naar Schoonhoven om dat in september 1425 te veroveren in de strijd tegen Filips de Goede.

000 jacoba ven beieren 3

1000 jaar fotografie (2)

Omdat het dit jaar 1000 jaar geleden is, dat de fotografie is uitgevonden, worden hier regelmatig historische foto’s geplaatst.

Vandaag: 1425; Jacoba van Beieren met haar gevolg op weg naar de slag bij de Gouwsesluis.

000 jacoba ven beieren 4

000 jacoba ven beieren 2

1000 jaar fotografie (1)

Omdat het dit jaar 1000 jaar geleden is, dat de fotografie is uitgevonden, heb ik besloten om op mijn site een reeks historische foto’s te plaatsen.

Vandaag: 1672: De landheer van de Menkemaburg in Groningen informeert de bezorgde burgers over de naderend komst van de Duitse Bisschop Bernard van Galen, beter bekend onder zijn bijnaam Bommen Berend.

000 bb

In quarantaine

In Nederland is er nu ook iemand positief getest op het coronavirus. Er wordt onderzocht met wie de man recent contact heeft gehad. Deze mensen zullen, als ze niet positief op het virus testen, toch vermoedelijk veertien dagen in een soort quarantaine – al of niet thuis – moeten zitten om er zeker van te zijn dat ze het virus niet hebben.

Dit geldt ook voor die mensen die nu veertien “opgesloten zitten” in een hotel op Tenerife omdat daar twee zieke Italianen hebben verbleven. (Even tussen haakjes, de meeste reisverzekeringen schijnen de kosten gemoeid met dit verlengde verblijf niet te dekken; dat is lekker.)

00000 00 00 reis

Nu hebben die mensen met die periode van veertien dagen quarantaine eigenlijk nog mazzel, want als er letterlijk vastgehouden zou worden aan het woord quarantaine, dan zouden ze veertig dagen in quarantaine moeten zitten. Het woord stamt namelijk af van het Italiaanse woord ‘quaranta’ wat veertig betekent.

Het idee om iemand, die mogelijk een besmettelijke ziekte heeft, in quarantaine te plaatsen, is al oud. Zo mochten ten tijde van de Zwarte Dood (de periode van de builenpest;1347-1351) zeelieden en andere nieuwkomers in Ragusa (het huidige Dubrovink) pas na 30 dagen isolatie de stad in. Dit om te voorkomen dat ze de ziekte de stad in brachten.

00000 00 00 verspreiding

Op dit kaartje is goed te zien dat de Zwarte Dood zich vooral vanuit de havens over Europa verspreidde. Tegenwoordig zorgt het reizen per vliegtuig er voor dat ziektes zich veel sneller over de wereld verspreiden. De schattingen over het aantal mensen dat wereldwijd aan de Zwarte Dood overleed lopen behoorlijk uiteen: van zo’n 75 tot 200 miljoen mensen. In Europa overleed zo’n 30% van de mensen aan de ziekte.

Venetië nam, net zoals een aantal andere Italiaanse steden, de isolatiemaatregelen van Ragusa over. Nadat de Zwarte Dood “uitstierf”, bleef men bij nieuwe epidemieën vast houden aan een isolatieperiode van dertig dagen (men sprak toen over een ‘trentine’.)  Maar in 1448 bleken er in Venetië bij een nieuwe pestepidemie ondanks de isolatieperiode van dertig dagen toch zieke mensen de stad in te komen. Daarop verlengde de Senaat van Venetië de isolatietermijn naar 40 (‘quaranta’) dagen – achteraf bleek dat de betreffende pestvorm een incubatietijd had van 37 dagen – en zie hier de oorsprong van het woord ‘quarantaine’.

Al lang voor de Middeleeuwen werden mensen in quarantaine geplaatst. Het idee om mensen te isoleren in het geval van een besmettelijke ziekte is al minstens 2700 jaar oud en misschien wel ouder.

Zo vermeldt de Bijbel, in het Oude Testament;  Leviticus 13 – dit boek is vermoedelijk zo’n 700 jaar voor Christus geschreven –  al een quarantainevorm (het betreft hier een geval van lepra) […] Zo zal de priester hem, die de plaag heeft, zeven dagen opsluiten. Daarna zal de priester op den zevenden dag hem bezien […]

De Bijbel bevat in het Oude Testament meerdere zogenaamde ‘reinheidswetten’.

  • Mensen mogen geen dieren eten die vanzelf zijn doodgegaan, geen ratten en muizen eten, geen voedsel eten waarop dode dieren hebben gelegen (Leviticus 17:15, Deuteronomium 14:21a en Leviticus 11:29, 32, 33).
  • Mensen moeten zich vaak wassen en degenen die een zichtbare besmettelijke ziekte hebben, moeten worden afgezonderd (Leviticus 15:1-23 en 13:1-7, 46).
  • De ontlasting moet worden begraven en een bron, put of emmer moet worden afgedekt, zeker wanneer er in de omgeving mensen sterven (Deuteronomium 23:12, 13 en Numeri 19:14, 15)

Iemand die deze regels kende en toepaste was een zekere Balavignus. Hij was een Joodse arts die ten tijde van de Zwarte Dood in 1348 werkzaam was in de Joodse wijk in Straatsburg. Hij adviseerde om de hele wijk schoon te maken en al het afval te verbranden. Dit zorgde in de Joodse wijk voor een flinke  daling van het aantal ratten (met daarop de vlooien die de pestbacterie overdroegen) met als gevolg veel minder slachtoffers in de Joodse wijk dan in de omliggende Christelijke wijken. In de Joodse wijk overleed maar zo’n 5% van de mensen aan de ziekte tegenover 30% in de andere wijken van Straatsburg.

Dit verschil viel ook het stadsbestuur van Straatsburg op. Maar in plaats dat het stadsbestuur de hygiënische maatregelen van Balavignus overnam, beschuldigden ze hem er van dat hij, en de andere Joden uit de wijk, bronnen en waterputten van de Christenen vergiftigden. Balavignus werd zwaar gefolterd en ‘bekende’ daarop. Deze ‘bekentenis’ leidde tot pogroms in heel Europa waarbij  tienduizenden Joden het leven lieten.

Tot zover dit stukje geschiedenis. De komende dagen zult u hier geen blogposts lezen. Niet omdat ik in quarantaine zit, maar omdat het weekend is en ik haast nooit in het weekend schrijf. Ik zit die twee dagen in een soort ‘duetaine’. Ook moet ik op de vliering even het mondkapje opzoeken wat onze familie al eeuwenlang gebruikt.

00000 00 00 kapjeMocht u binnenkort iemand met zo’n kapje over straat zien lopen, dat ben ik!

 

Zoek de zeven verschillen

Gisteren plaatste ik wat foto’s van de Huishoudbeurs, waaronder eentje van vrouwen die een kinderwagen bestudeerden. De fotograaf (Harry Pot van fotobureau Anefo) heeft op dezelfde dag (28 maart 1960) ook een foto genomen op de Autobeurs, iets verderop.  Zoek de zeven verschillen.

00000 a1

00000 a0

Ik heb sterk het vermoeden dat de overeenkomsten in de houdingen van de vijf mannen en de vijf vrouwen geen toeval is – Johan Cruijff: “Toeval is logisch”-  maar dat de fotograaf de foto’s zo geënsceneerd heeft.

De Frans bisschop en schrijver Jacques Bénigne Bossuet (1627-1704) zou zeggen:  “Wat voor de mensen toeval is, heeft bij God en Harry Pot een bedoeling. “(Origineel: “Ce qui est hasard à l’égard des hommes est dessein à l’égard de Dieu et Harry Pot“).

Donald Trump zou het wat simpeler formuleren:

00000 0b

 

Lang wachten op de Huishoudbeurs

Moet u wel eens lang wachten op iemand die u komt ophalen? Weet dan dat er altijd mensen zijn die nog langer moeten wachten, zoals deze moeder en dochter die de Huishoudbeurs bezocht hadden.

00000 wachten(Tweet van Mark van Traa)

Maar ach, op de Huishoudbeurs is gelukkig altijd veel te zien zoals deze foto’s uit het Nationaal Archief laten zien.

00000 a128 maart 1960; Beschrijving foto: vrouwen op de huishoudbeurs bekijken nieuwe kinderwagens; foto Harry Pot; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a25 april 1962; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in RAI Amsterdam geopend, belangstelling van nonnen voor koffiefilters; foto Jac De Nijs; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a35 april 1962; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in RAI Amsterdam geopend, Excelsior stofzuiger als haardroger; foto Jac De Nijs; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a41 mei 1964; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in RAI, bril met prisma geslepen glas; foto Jac De Nijs; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a5 00000 a624 april 1968; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in de RAI, dhr. Brucker heeft kleinste stand op beurs; foto Jac De Nijs; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a719 april 1974; Beschrijving foto: 29e Internationale Huishoudbeurs in de RAI te Amsterdam. Model poseert bij zwembad; foto Hans Peters; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a1111 april 1980; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in de RAI; belangstelling bij demonstratie van koekepan; foto Rob Bogaerts; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a103 april 1981; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in Amsterdamse RAI geopend, interesse voor nieuwe pan op de beurs; foto Hans van Dijk; Anefo: Nationaal Archief.

00000 a93 april 1981; Beschrijving foto: Huishoudbeurs in Amsterdamse RAI geopend, huisvrouwen proeven hapjes op de beurs; foto Hans van Dijk; Anefo: Nationaal Archief.

Tot slot, het klassieke beeld van de huishoudbeurs:

00000 a830 maart 1989; Beschrijving foto: Demonstratie stofzuigen; foto  Rob Bogaerts; Anefo: Nationaal Archief.

Examen persfotograaf

In 2018 had volgens een onderzoek 93% van de Nederlanders een smartphone, dat zijn zo’n 15 miljoen mensen. Dankzij al die  toestellen met een camera zijn er in Nederland nu dan ook zo’n 15 miljoen “persfotografen”.  Er hoeft maar ergens iets te gebeuren, een ongeluk, bijvoorbeeld, of er is wel iemand die het met zijn mobieltje staat te filmen in plaats van te helpen of niet in de weg te staan.

0000 rode kruisDit komt zo vaak voor dat het Rode Kruis in 2018 met een  campagne, begon waarin ze mensen opriepen om niet te filmen maar te gaan helpen.

Vroeger was het fotograferen van nieuwsitems voorbehouden aan echte persfotografen, die professioneel getraind waren. Er bestond zelfs een examen persfotograaf. Beginnende persfotografen in de jaren veertig en vijftig moesten een examen bij oudere collega’s afleggen. Er werd dan een nieuwssituatie gesimuleerd en de aspirant-persfotografen moesten de gebeurtenissen fotograferen. Zie hier een tweetal foto’s van  het examen op 20 oktober 1952 in Den Haag, waarop de brandweer en de aspirant-persfotografen aan het werk zijn.

000 examen 2000 examen 3Deze twee foto’s zijn gemaakt door Wim Consenheim. Geen idee of hij  dit deed als een cursist, een examinator of ‘een persfotograaf aan het werk’.

Ook mooi is dit filmpje van het examen van 1960, afkomstig uit het Polygoon journaal wat vroeger altijd in de bioscoop te zien was.

000 examen

‘Examen voor persfotografen met een geënsceneerde opening van een tentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum. Directeur L.F.J. Wijsenbeek van het museum opent met een toespraak de tentoonstelling van 50 jaar Nederlandse kunst, maar hij wordt onderbroken door een actie van een vrouw tegen een naaktschilderij. De fotografen maken foto’s van de actie.”, aldus het bijschrift

(Ik zou zeggen bekijk het filmpje, al was het alleen maar voor de stem van Philip Bloemendal , de presentator van het Polygoon-journaal tussen 1946 en 1986. )

In de zestiger jaren werd het examen afgeschaft, maar vanwege het te pas en vooral te onpas fotograferen van mensen met mobieltjes heeft de overheid het examen weer ingesteld. Iedereen die een blog schrijft en daarop foto’s plaatst moet met ingang van 1 juli 2020 een diploma persfotografie hebben.

Eergisteren was het examen. De overheid had flink uitgepakt. Ze hadden liefst 5000 figuranten opgeroepen die een demonstratie in Den Haag naspeelden. Wij, cursisten, hadden de opdracht om vijf thematische foto’s van het boerenprotest te maken. Zie hier mijn examenfoto’s.

00 boeren 2Met deze foto laat ik goed de strijd zien tussen boer en natuur, de kleine krokusjes versus de grote tractor.

00 boeren 3Deze foto geeft het economisch belang weer van de agrarische sector, in dit geval van de handel in tractoren. ‘Er geldt hier ‘Vier halen, drie betalen.’

00 boeren 4Met deze foto tracht  ik weer te geven dat de boeren niet door iedereen goed begrepen worden. Op het bord van de tractor links staat namelijk ‘Goed Goan Bedankt Weerkommen’.  Snapt u wat het betekent?

000 boeraMet deze foto tracht ik uit te beelden, dat de boeren ook maar gewoon mensen zijn met hun eigen behoeften.

Tot slot, op mijn laatste foto rijden de protesterende boeren voorbij  een filiaal van de Rabobank, vroeger de bank van haast alle boeren.  De achterste tractor laat de bank weten dat hij geen wisselgeld heeft.

000 boer

Ik hoop maar dat ik geslaagd ben. Mocht u binnenkort geen foto’s meer op dit blog zien, dan ben ik echter helaas gezakt.

 

 

 

 

Abbey Road -2

Als echte Beatles-liefhebber moet je natuurlijk een keer over het zebrapad bij de Abbey Road studio in Londen hebben gelopen. Daar liepen op 8 augustus 1969 de Beatles drie keer heen en weer om een foto te laten maken voor de hoes van hun nieuwe album,

De foto was een idee van Paul McCartney. Een politieman hield tien minuten lang het verkeer tegen en fotograaf Iain Macmillan, hij stierf in 2006 op 67-jarige leeftijd, nam vanaf een keukentrapje zes foto’s. Op deze tweet van de ‘Abbey Road Studios uit augustus 2019 kan je alle zes foto’s zien. (De foto midden onder op de tweet is de foto die uiteindelijk op de hoes belandde.) Een door Iain Macmillan gesigneerde set van de zes foto’s werd in november 2014 voor een bedrag van 180.000 pond geveild.

De hoesfoto is iconisch geworden.  Zelfs iemand die toevallig op de achtergrond van de foto staat, zoals de Amerikaanse toerist Paul Cole, die daar die dag op straat op zijn vrouw stond te wachten, werd er later “beroemd” door.

Een jaar na het uitkomen van de plaat ontdekte hij toevallig dat hij op de foto stond. Zijn vrouw, die orgel in de kerk speelde, kreeg de plaat van iemand te leen, omdat ‘Here comes the sun’, één van de nummers op het album, in de kerk gespeeld zou worden. Paul Cole zag de hoes en zag tot zijn stomme verbazing dat hij er op stond. De muziek van de Beatles vond hij overigens maar niks. Hij draaide alleen maar klassieke muziek.

man

Nadat later algemener bekend was geworden dat hij  de ‘mystery man’ op de foto was, werd hij door allerlei Britse kranten geïnterviewd. In een interview met The Sun in 2004 vertelde hij: “I just happened to look up, and I saw those guys walking across the street like a line of ducks. A bunch of kooks, I called them, because they were rather radical-looking at that time. You didn’t walk around in London barefoot.”

Toen hij in 2008 op 96-jarige leeftijd overleed, stond er boven een artikeltje waarin hij werd herdacht de volgende kop.

paul cole 2Heb je 96 jaar geleefd, is dit je nalatenschap. Nou ja, misschien schrijven ze wel over mij in 2080: “Martin van Neck, de man die in 2020 over Paul Cole schreef, is gisteren op 125-jarige leeftijd overleden.”

Of Paul Cole inderdaad de man op de foto is, is overigens niet helemaal zeker. Zie bijvoorbeeld deze uitgebreide mooie blogpost van de ‘DailyBeatle’ waarin uitgebreid op de hoes wordt ingegaan met heel veel foto’s gemaakt tijdens het maken van de hoesfoto. Echt alles wat over de hoes te vertellen is, kan je in die blogpost lezen.

Niet alleen de mystery man heeft dankzij de hoes een plekje in de popgeschiedenis gevonden, dat geldt ook voor de witte Volkswagen Kever die op de foto te zien is.

auto

De betreffende Volkswagen op 8 augustus 1969. De man wiens gezicht zo hinderlijk op de foto staat, is de vrij bekende Engelse gitarist Harrison, die die dag toevallig in de buurt aan het werk was.

Het was de auto van een buurtbewoner die zijn auto wel vaker daar in de straat parkeerde. Zie hier bijvoorbeeld hoe de witte kever op 25 september 1969 aan de overkant van de studio staat (onder de boom rechts op de foto).

wiite volkswagenHet witte gebouw op de achtergrond is de Abbey Road Studio. De twee schoolmeisjes op de foto lopen bij de zebra. foto Dr. Ronald Kunze; Wikipedia.

De eigenaar van de Volkswagen was overigens niet zo blij met de hoesfoto.  Nadat de plaat uitkwam, werd namelijk zijn kentekenplaat met het kenteken LMW 281F herhaaldelijk door fans gestolen. Later verkocht de man de auto op een veiling voor 2530 pond. Hij – de auto; niet de man –  heeft een tijdje in het Volkswagen Museum in Wolfsburg tentoongesteld gestaan.

Morgen – cliffhanger (!)- meer over de keren dat ik zelf over de zebra heb gelopen. Wie niet tot morgen kan wachten, kan de rest van de dag naar deze webcam kijken. Hij staat gericht op de zebra. Regelmatig zie je er toeristen stoppen om een foto te maken.

abbey road webcam

 

slagerij J. van der Ven

In het kader van de landelijke actie: ‘Breng je tijd ook eens een keer nutteloos door’ heb ik gekeken of ik wat informatie kon vinden over ‘Slagerij J. van der Ven’, bekend uit de beginregels van  ‘Het Dorp’  van  Wim Sonneveld.

Thuis heb ik nog een ansichtkaart
Waarop een kerk, een kar met paard
Een slagerij J. van der Ven
Een kroeg, een juffrouw op de fiets
Het zegt u hoogstwaarschijnlijk niets
Maar het is waar ik geboren ben

0000000 het dorp

‘Het Dorp’ is een Nederlandse versie van ‘La Montagne’ van Jean Ferrat, waarin hij de teloorgang bezingt van de Franse bergdorpjes.

0000000 jean Ferrat

(Voor beide afbeeldingen geldt, dat als u er op klikt u bij de YouTube filmpjes uit komt.)

Een letterlijke vertaling lag vanwege het ontbreken van bergen in Nederland niet zo voor de hand. Daarom baseerde tekstschrijver Friso Wiegersma, tevens de levenspartner van Sonneveld, de Nederlandse tekst voor dit lied op zijn jeugdherinneringen aan zijn geboorteplaats Deurne.

De strekking van beide teksten is hetzelfde. Wim Sonneveld zong in het refrein: “En langs het tuinpad van m’n vader / Zag ik de hoge bomen staan / Ik was een kind en wist niet beter / Dan dat ‘t nooit voorbij zou gaan. “,

Jean Ferrat zong (vertaald): “En toch, wat zijn de bergen mooi / Hoe kun je het je voorstellen, / bij het zien van een zwerm zwaluwen, / dat de herfst ooit zal komen ?”

Maar goed, slagerij J. van der Ven dus. Ik vroeg me af of slagerij J. van der Ven daadwerkelijk heeft bestaan? Het antwoord luidt nee. Het is vermoedelijk een combinatie van slagerij van Goch in Deurne en Jan van der Ven die daar vanaf 1942 als bedrijfsleider werkte. Ik citeer even de DeurneWiki – de Deurnese encyclopedie

“Slagerij J. van der Ve
De veel bezongen slagerij J. van der Ven uit het door Friso Wiegersma geschreven lied Het Dorp was feitelijk de nog steeds bestaande slagerij Van Goch, destijds gevestigd in de Schoolstraat in Deurne.

Carel van Goch, de grondlegger en eigenaar van slagerij Van Goch, stierf in 1942 op 46-jarige leeftijd. Hij liet een vrouw met tien kinderen achter terwijl het elfde kind onderweg was. Het oudste kind, zijn zoon Jo van Goch, was op dat moment nog maar zestien jaar oud en zat op de Sint-Henricusulo in Deurne. De overbuurman Jan van de Ven, wonend op het adres F.81, ook slager van beroep en werkzaam bij een slager in Venlo, bood uitkomst.

Jan werd aangesteld als bedrijfsleider van slagerij Van Goch, Jo van Goch werd van de ulo gehaald. Hij werd door Jan van de Ven opgeleid en begeleid tot slager en heeft uiteindelijk de slagerij voort kunnen zetten. De moeder van Friso Wiegersma, Nel Wiegersma-Daniëls, onderhield warme banden met de familie Van de Ven. Als ze op zondag onderweg was van de kerk naar huis, deed ze steevast huize Van de Ven aan.

Door hem te vernoemen in het lied Het Dorp heeft Friso Wiegersma waarschijnlijk Jan van de Ven willen eren voor de hulp die hij destijds bood aan de familie Van Goch.

Bronnen, noten en/of referenties
Vriendelijke mededeling in 2019 van mevrouw Riek van Goch-de Klein, de weduwe van Jo van Goch”

Schitterend zo’n site met allerlei historische informatie over in dit geval Deurne. Ik kan zoiets wel waarderen. De Deurnewiki levert ook twee foto’s op waar de slagerij vermoedelijk te zien is.

Uit de Deurnewiki: ‘Dorpspomp in Deurne van voor 1950 aan de Schoolstraat’’

schoolstraat deurne

Op nummer 8, achteraan aan de linkerkant van de straat, zat slagerij Van Goch, waar vanaf 1942 Jan van der Ven als bedrijfsleider werkzaam was,.

De andere foto is van wat later. Slagerij Van Goch  is hier aan de rechterkant te zien.

schoolstraat deurne 2

Ik moet zeggen dat ik de voorkeur geef aan de eerste foto, die met de pomp. Die is veel nostalgischer . “Ik was een kind en wist niet beter, dan dat ‘t nooit voorbij zou gaan.

Tot zover slagerij J. van der Ven.