Category Archives: Uncategorized

Voorspellingen 2021

Mijn vooruitblik voor het komende jaar 

Januari: Het vaccinatieprogramma in Nederland begint met enige vertraging. Ons lans blijkt per ongeluk 10 miljoen placebo’s besteld  te hebben.

Februari: Na drie weken vorst ligt er in Friesland een ijsvloer van 30 cm dik. Vanwege de coronamaatregelen gaat de Elfstedentocht echter niet door. “It sil helaas niet kunnen heve” vertelt Mark Rutte bij Jinek. Nadat een huilende Erbren Wennemars in hetzelfde programma een emotionele oproep doet om de tocht door te laten gaan, stelt Rutte – het is verkiezingstijd – een overheidscommissie in die de opdracht krijgt om te onderzoeken of Elfstedentocht toch misschien kan worden gehouden. In juli komt het advies. Onder bepaalde omstandigheden kan de tocht doorgaan.

000000 rutte 000000 wennemars

Maart: Het CDA is verrassend de grote winnaar bij de Tweede Kamerverkiezingen. Thierry Baudet die slechts 1 zetel krijgt, dient een protest in tegen de uitslag. Hij wist zeker dat hij op zichzelf had gestemd, maar kreeg toch de mededeling ‘Dank u voor uw stem op het CDA’ te zien.

April: Donald Trump wint met 98% van de stemmen de door hem zelf georganiseerde tussentijdse verkiezing voor de Real President of the USA. Rusland  erkent hem direct als de nieuwe Real President. Europa houdt vast aan Joe Biden.

000000 trump

Mei: Het onderzoekscomité Bellingcat onthult dat niet een geheimzinnige Japanner de bedenker van de Bitcoin is maar de Russische veiligheidsdienst FSB. De koers van de bitcoin stort daarop in tot minder dan een euro.

Juni: Nederland verliest al zijn drie wedstrijden op het EK. Frank de Boer neemt ontslag. Als antwoord op de vraag wie hem moet opvolgen mompelt hij “Ronald”. Onduidelijk is of hij hiermee zijn broer bedoelt of de een paar maanden eerder bij Barcelona ontslagen Ronald Koeman.

juli: Matthieu van der Poel wint de Tour de France. Op de Champs-Elysees verslaat hij in de slotetappe in een sensationele eindsprint Wout van Aert. De drie extra seconden bonificatie die hem dit oplevert, brengen hem net één seconde voorbij de Belg.  Een week later wordt hij in Tokio ook Olympisch kampioen mountainbike. Wel verliest hij in de tv-studio een spelletje dammen van Jack van Gelder.

000000 france2

Augustus: Op de Olympische Spelen wint Sven Kramer de tien kilometer. Nadat hij met het schaatsen is gestopt, is hij gaan hardlopen. Tijdens zijn eerste wedstrijdje verbetert hij direct al het Nederlands record op de 10 km. Na afloop van de Olympische finale verklaarde een overgelukkige Kramer: “Eindelijk de 10 km. Ik twijfelde even of ik die Keniaan wel via de baan ernaast mocht inhalen, maar ik hoorde  koningin Maxima schreeuwen dat ik er voorbij moest.

September: Vanuit zijn Griekse vakantiehuis leest Koning Willem-Alexander via een zoom-verbinding de troonrede voor. Hij begint met een excuus voor het feit dat hij niet lijfelijk aanwezig is. Hij heeft zich in de datum vergist. “We zijn betrokken, maar niet onfeilbaar’, aldus een geëmotioneerde koning

Oktober:  Tijdens een rechtstreekse uitzending  op de Russische staatstelevisie schrijft president Poetin de Russische oppositiepoliticus Aleksej Navalny  een brief waarin hij hem een veilige terugkeer naar Rusland garandeert. Even later wordt Poetin met spoed naar een ziekenhuis afgevoerd. Onderzoek leert later dat de Russische geheime dienst er niet van op de hoogte was dat Poetin de brief tijdens de uitzending ook in de  enveloppe zou stoppen en deze dicht zou likken. De enveloppe blijkt doordrenkt te zijn met het novichok-gif.

November: Vanwege de Brexit kennen de EU-landen geen verplichte quota meer voor de hoeveelheid af te nemen potjes Marmite. De export hiervan naar het Europese vasteland valt volkomen stil. In november is de berg onverkochte potjes marmite zo groot geworden, dat Engeland besluit om opnieuw het lidmaatschap van de EU aan te vragen. “We love Europe!”, aldus een opgetogen Boris Johson.

000000 marmite 000000 johnson 2

December:  Als de laatste inwoner van een door een burgeroorlog verscheurd Yemen ook is ingeënt, is Nederland nog het enige land ter wereld, waarvan nog niet alle burgers zijn gevaccineerd. De Verenigde Naties besluiten om een team van medische specialisten naar Nederland te sturen om ons land te helpen met het vaccinatieprogramma. “Beste mensen, samen met de medici van de Verenigde Naties krijgen wij dat nare virus onder controle”  verklaart een optimistische minister de Jonge op een persconferentie.

 

De beste manier om Monopoly te spelen

In mijn jeugd speelde ik vaak Monopoly. Voordat we begonnen hadden we soms al ruzie en wel over hoe de vraag hoe je de naam van het spel uitsprak. Ik zei keurig zoals het hoort ‘mo-no-polie’, maar ik had een vriendje die sprak het altijd uit als ‘mon-nop-pelie’, met de klemtoon op ‘nop’.  Helemaal fout natuurlijk. Hij won het spel dan ook haast nooit. Hoe kan je het spel ook winnen als je niet eens weet hoe je de naam moet uitspreken?

0000 monopo;y 3

Monopolie is een kwestie van geluk (de dobbelstenen), tactiek (welke straten probeer je te pakken te krijgen) en onderhandelings-vaardigheid. In dat laatste aspect was bijvoorbeeld het mon-nop-pelie’  vriendje heel slecht. “Als jij mij nou Vreeburg geef, dan krijg je van mij Electriciteitsbedrijf plus 100 gulden. Als je het niet doet, is het spel helemaal dood.” sprak ik met een zielig gezicht, waarop hij dan met een blij gezicht Vreeburg aan mij gaf. Geen idee wat er later van hem geworden is. Hij is vast sociaal werker of zoiets geworden.

De geluksfactor wordt gevormd door de twee dobbelstenen (en de Kans en Algemeen Fonds kaartjes die je trekt) . Met twee dobbelstenen is  de kans het grootst dat je zeven bij elkaar gooit.

0000 monopo;y 4

Van de zesendertig mogelijke uitkomsten geven er immers zes (1-6; 2-5; 3-4; 4-3; 5-2 en 6-1) zeven als uitkomst oftewel de kans dat je een zeven gooit is 6/36 *100% = 17%. Daarna volgen de kansen op een zes of op een acht, die zijn beide 14%. De kans dat je een twee (een dubbele één) of een twaalf (een dubbele zes) gooit is maar 3%.

De kans dat je tien gooit is 8%; altijd handig om te weten als je in de gevangenis zit en je hoopt in één keer op Vrij Parkeren – tien vakjes verderop – uit te komen  (de kans dat dit met dubbel vijf lukt is 3%).  Wij speelden altijd met de niet-officiële regel dat alle boetes in de pot kwamen en de pot was voor degene die op Vrij Parkeren kwam.

Voor wat betreft de tactiek hadden wij al snel door dat Utrecht en Groningen goede steden waren om te hebben en dat Amsterdam weliswaar leuk was om te hebben, maar dat het een dure stad was om huizen en hotels op te zetten en er kwamen ook nog eens weinig mensen op.

Even tussen haakjes, ik gebruik hier de straten- en steden-benamingen van de oer-Hollandse versie.  Je hebt tegenwoordig allerlei versies. Zelf hebben wij twee versies. Een oude Hollandse versie die van Marianne was – op de deksel daarvan heeft ze  tien keer haar naam geschreven, opdat haar jongere zusje niet zou denken dat het spel van haar was – en een ‘National Parks’ versie die we een keer op vakantie in Amerika hebben gekocht.

0000 monopo;y 5

Om je kansen te vergroten, kan je allerlei statische analyses maken. Zo kan je de kans uitrekenen dat je op een bepaalde straat komt. Stel je staat bij voorbeeld op Start en je bent aan de beurt, wat is dan de kans dat je tijdens je beurt op Brink, Ons Dorp belandt? Daarvoor moet je drie groeien. Die kans is 6%. Stel nou dat je niet op Start staat, maar op Dorpsstraat, Ons Dorp, wat is dan de kans dat je op Brink belandt? Dan moet je twee gooien en zoals boven al opgemerkt is die kans maar 3%.

Echter, er is nog een manier om in één beurt van Dorpsstraat naar Brink te komen: dan moet je eerst een dubbele drie gooien, waardoor je op Kans belandt. Dan moet je hopen dat je een goede kaartje trekt, zoals ‘Ga naar de Kalverstraat’ of ‘Ga naar Start’. Omdat je dubbel had gegooid, is je beurt nog niet voorbij en dan heb je nog een kans om dan vanaf de Kalverstraat of Start op Brink te belanden. Hoe groot de kans is dat je zo’n Kans-kaart trekt, hangt af van af welke Kans-kaartjes al getrokken zijn. Ook zijn er nog een paar andere routes mogelijk (bijvoorbeeld  dubbel drie -> Kans -> Ga naar Heerestraat -> dubbele zes -> zeven) om in één beurt vanaf Dorpsstraat op Brink te komen.) Hoe groot die kans is, weet ik niet. Niet zo groot denk ik, maar het is me veel te ingewikkeld om het uit te rekenen.

We gaan weer een vakje verder. Stel nu dat je op het Algemeen Fonds vakje vlak voor Brink staat. Dan is de kans dat je op de Brink belandt nul. Eén kan je niet gooien en de route via Kans verderop is ook uitgesloten, want om daar op te komen moet je vijf gooien en dat is geen dubbele en is je beurt afgelopen. Zo kan je voor elk vakje uitrekenen wat de kans is dat je op een bepaald vakje belandt. Daar kan je dan een groot wiskundig model van maken en met behulp ban lineaire programmering en Markov-ketens kan je uitrekenen hoe vaak mensen procentueel gezien op een bepaald vakje komen. Ik zal u de wiskundige formules achter het model besparen, vooral omdat ik er zelf ook niets van snap.

Twee mensen,  Hannah Fry en Thomas Oléron-Evans van het University College London, snappen die formules wel en hebben uitgerekend welke vakjes van het monopolybord het vaakst worden bezocht. Het vakje wat het vaakst wordt aangedaan (6%) is het vakje van de Gevangenis, of als bezoeker (2%) of als bajesklant (4%). Heel verwonderlijk is dat niet, immers je kan het gewoon bezoeken maar je kan ook op meerdere manieren in de gevangenis terecht komen, zoals via het politieagentvakje, via een Kans- of een Algemeen fonds-kaart of door drie keer dubbel te gooien in één beurt.

0000 monopo;y 1

De straat die het minst wordt aangedaan is de Leidsestraat (2,17%). Ook dat is wel te verklaren, want die straat kan je namelijk niet bereiken door zeven, het meest gegooide getal, te gooien. Immers zeven vakjes terug staat de politieagent die je naar de gevangenis stuurt en je kan dus niet op dat vakje staan.

Al met al is de Heerestraat in Groningen (3,17%) het vakje wat het vaakst wordt aangedaan, gevolgd door Station Noord (3,04%) en Vreeburg, Utrecht met 2,99%.  Als je vervolgens rekening houdt met de prijzen van huizen en een hotel, dan kan je het beste, als je maar met één tegenspeler te maken hebt, gaan voor Arnhem en Utrecht. Heb je  twee of drie tegenspelers probeer dan Utrecht en Groningen te krijgen en zijn het er vier of meer dan Rotterdam.

Ook schijnt het het beste te zijn om maar drie huizen op een straat te zetten. Pas als je al rijk bent, dan kan je dit uitbouwen naar hotels.

In dit YouTubefilmpje uit 2016 legt  Hannah Fry het allemaal uit.

0000 monopo;y 6

Dat Utrecht en Groningen goede steden waren om te hebben, wisten wij als kind zonder modellen ook al. Wij probeerden dan ook altijd zo snel mogelijk deze steden te krijgen en er huizen op te zetten. Een huis op een straat hebben, kan echter ook nadelen hebben. Er zijn namelijk twee Kanskaarten die je een huizenbelasting opleggen. Die moet je dus niet treffen,

0000 monopo;y 0

Nu was het zo dat bij ons vroeger , we die huizen-kaarten konden herkennen. Er zat een plakbandje omheen. Mijn oudste broer was een keer zo kwaad toen hij voor de tweede keer in het spel  een dergelijke kaart trok, dat hij ze allebei door midden scheurde. Mijn moeder was daar niet blij mee. Ze heeft de delen nog aan elkaar geplakt, maar door de plakbandjes kon je precies zien of ze boven op de stapel lagen. Trok je dus de Algemeen Fondskaart “Betaal ƒ 10 boete of neem een Kanskaart’ en op de Kanskaartstapel lag een kaartje met een plakbandje er op, dan was de keuze makkelijk. Tien gulden boete.

Een filmscenario

Er staat op de maan momenteel een Chinese voertuigje dat daar een gat van twee meter diep boort om stenen te verzamelen om die mee terug naar de Aarde te nemen.

0 china 2

Ik zie een filmscenario voor mij.

1. China boort op de maan. Tijdens het boren ontsnappen wat luchtbelletjes uit het gat. Nadat het Chinese voertuig vertrokken is, blijkt dat het een gigantische gasbel heeft aangeboord.

2. Het gas ontsnapt steeds sneller. De krachtige luchtstroom gaat als een soort stuwraket fungeren en duwt de maan heel langzaam richting aarde. Aanvankelijk heeft niemand iets in de gaten, behalve een gescheiden Amerikaanse geleerde die ergens helemaal alleen in een bos woont.

3. Hij heeft een foto van zijn ex-vrouw aan de wand hangen. Het valt de man op dat het maanlicht op zijn trouwdag om twaalf uur ’s nachts niet meer precies op het hart van zijn vrouw schijnt. Eerst denkt hij dat de foto niet goed hangt, maar het stof er om heen weerspreekt dat.

4.  De man gaat allerlei berekeningen maken en komt tot de conclusie dat de maan richting aarde beweegt. Hij begrijpt niet waarom totdat zijn oog valt op een Chinees propagandafilmpje op internet waarop hij wat ontsnappende luchtbelletjes ziet. Dan snapt hij wat er is gebeurd.

5. Hij probeert de overheid te waarschuwen maar niemand gelooft hem. Dan belt hij zijn ex-vrouw, een NASA-astronaute die hem ook eerst niet gelooft, maar zich toch laat overtuigen. Zij slaagt er wel in om de autoriteiten te waarschuwen voor de komende wereldramp.

6.  Er wordt met grote spoed een reddingsmissie naar de maan gestuurd om het gat te dichten. Aan boord een computernerd, een roekeloze geoloog die samen met de geleerde, die toevallig een expert is in het dichten van gaten, het gat gaat dichten, de missieleider die het niet zitten in de plannen van de geleerde en twee astronauten: zijn ex-vrouw en haar nieuwe vriend, toevallig ook een astronaut. Dat geeft de nodige spanningen aan boord.

0 acteursDe helden die de wereld gaan redden op een persconferentie vlak voor het vertrek naar de maan: van links naar rechts: Brad Pitt (een roekeloze geoloog ), George Clooney (de geleerde), Matt Damon (een computernerd), Andy Garcia (de nieuwe vriend van de ex), Julia Roberts (de ex) en Steven Soderbergh (de missieleider).

7. De missie landt op de maan. De wereld wacht gespannen af. Het dichten van het gat is geen gemakkelijke opgave. Veel weg schietende brokken maansteen. De geoloog raakt na een gevaarlijke actie waarbij hij de geleerde redt gewond en kan niet verder. Uiteindelijk slagen de overige leden van het team er in om het gat te bereiken. Ze moeten er in afdalen. Omdat de geoloog er niet meer bij is, daalt de nieuwe vriend van de ex-vrouw nu samen met de geleerde af in het gat om het met een soort plofstof te dichten.

8. Ze kunnen niet bij de goede plek komen. Daarom offert één van de twee zich op. Met een dramatisch gebaar laat hij zich verder zakken in het gat. Slaagt hij er in om op de goede plek te komen en met de plofstof het gat te dichten?  Er volgt een ontploffing en dan?  Ja! Er spuit geen gas meer uit het gat en de maan stopt met bewegen richting Aarde en begeeft zich in een nieuwe baan om de Aarde. De wereld is gered. Dan klautert er iemand uit het gat. De astronaute aan de rand staat gespannen te kijken wie het is.

Doek.

 

Monthy Pyton Philosophy footbalmatch

Uit de tijd dat er nog publiek bij voetbalwedstrijden mocht zijn (en Monthy Python het wedstrijdverslag deed): Griekenland – Duitsland.

youtubeOp de afbeelding klikken om naar het filmpje op YouTube te gaan.

Zie hieronder het commentaar van de verslaggever.

“Good afternoon, and welcome to a packed Olympic stadium, München for the second leg of this exciting final.  And here come the Germans now, led by their skipper, “Nobby” Hegel. They must surely start favourites this afternoon; they’ve certainly attracted the most attention from the press with their team problems. And let’s now see their line-up.

DEUTSCHLAND [Germany]
1 LEIBNITZ
2 I. KANT
3 HEGEL
4 SCHOPENHAUER
5 SCHELLING
6 BECKENBAUER
7 JASPERS
8 SCHLEGEL
9 WITTGENSTEIN
10 NIETZSCHE
11 HEIDEGGER

The Germans playing 4-2-4, Leibniz in goal, back four Kant, Hegel, Schopenhauer and Schelling, front-runners Schlegel, Wittgenstein, Nietzsche and Heidegger, and the mid-field duo of Beckenbauer and Jaspers. Beckenbauer obviously a bit of a surprise there.

And here come the Greeks, led out by their veteran centre-half, Heraclitus.

GRIECHENLAND [Greece]
1 PLATO
2 EPIKTET
3 ARISTOTELES
4 SOPHOKLES
5 EMPEDOKLES VON ACRAGA
6 PLOTIN
7 EPIKUR
8 HERAKLIT
9 DEMOKRIT
10 SOKRATES
11 ARCHIMEDES

Let’s look at their team. As you’d expect, it’s a much more defensive line-up. Plato’s in goal, Socrates a front- runner there, and Aristotle as sweeper, Aristotle very much the man in form. One surprise is the inclusion of Archimedes.

Well here comes the referee, K’ung fu-tsze and his two linesmen, St Augustine and St Thomas Aquinas.  And as the two skippers come together to shake hands, we’re ready for the start of this very exciting final. The referee Mr Confucius checks his sand and  they’re off! Nietzsche and Hegel there. Karl Jaspers number seven on the outside, Wittgenstein there with him. There’s Beckenbauer.  Schelling’s in there, Heidegger covering. Schopenhauer.

And now it’s the Greeks, Epicurus, Plotinus number six. Aristotle. Empedocles of Acragus and Democratus with him. There’s Archimedes. Socrates, there he is, Socrates. Socrates there, going through.  There’s the ball! There’s the ball. And Nietzsche there. Nietzsche, number ten in this German side.

Well right now we’re going back to the Olympic stadium for the closing minutes of the Philosophy Final, and I understand that there’s still no score. Well there may be no score, but there’s certainly no lack of excitement here. As you can see, Nietzsche has just been booked for arguing with the referee. He accused Confucius of having no free will, and Confucius he say, “Name go in book”. And this is Nietzsche’s third booking in four games.

And who’s that? It’s Karl Marx, Karl Marx is warming up. It looks as though there’s going to be a substitution in the German side.  Obviously the manager Martin Luther has decided on all-out attack, as indeed he must with only two minutes of the match to go. And the big question is, who is he going to replace, who’s going to come off. It
could be Jaspers, Hegel or Schopenhauer, but it’s Wittgenstein! Wittgenstein, who saw his aunty only last week, and here’s Marx.

Let’s see if he can put some life into this German attack. Evidently not. What a shame. Well now, with just over a minute left, a replay on Tuesday looks absolutely vital. There’s Archimedes, and I think he’s had an idea. EUREKA!

Archimedes out to Socrates, Socrates back to Archimedes, Archimedes out to Heraclitus, he beats Hegel.  Heraclitus a little flick, here he comes on the far post, Socrates is there, Socrates heads it in! Socrates has scored! The Greeks are going mad, the Greeks are
going mad. Socrates scores, got a beautiful cross from Archimedes. The Germans are disputing it. Hegel is arguing that the reality is merely an a priori adjunct of non-naturalistic ethics, Kant via the categorical imperative is holding that ontologically it exists only in the imagination, and Marx is claiming it was offside.

But Confucius has answered them with the final whistle! It’s all over! Germany, having trounced England’s famous midfield trio of Bentham, Locke and Hobbes in the semi-final, have been beaten by the odd goal, and let’s see it again. There it is, Socrates, Socrates
heads in and Leibnitz doesn’t have a chance. And just look at those delighted Greeks. There they are, “Chopper” Sophocles, Empedocles of Acragus, what a game he had. And Epicurus is there, and Socrates the captain who scored what was probably the most important goal of his career.

De IG Nobelprijs (2)

Vorige week schreef ik een stukje over de IG Nobelprijs. Inmiddels zijn de prijzen van dit jaar uitgereikt.  Drie Nederlandse psychiaters hebben de prijs voor geneeskunde gekregen en wel voor hun onderzoek naar misofonie. ‘Wie aan deze ziekte lijdt, verdraagt het niet als anderen hoorbaar kauwen, slikken, zwaar ademhalen, smakken, slurpen of op hun toetsenbord rammen.’ aldus de Volkskrant.  Eerlijk gezegd vind ik dit wel een ‘normaal’ onderzoek.

Leuker vond ik de IG Nobelprijs voor Management. Die werd toegekend aan vijf Chinese huurmoordenaars die aantoonden dat een huurmoordenaar te veel betalen tot problemen leidt maar te weinig betalen ook.

000000 huurmooedenaar

De Amerikaanse huurmoordenaar Charles Harrelson. Zijn zoon Woody Harrelson zou later een bekend filmacteur worden.

Ik citeer even de Volkskrant over de reden dat de vijf Chinezen de prijs kregen.

“Ook als onderaannemer van een huurmoord ga je voor jaren de bak in. Een Chinese zakenman bood een huurmoordenaar in 2013 2 miljoen yuan (247 duizend euro) om een concurrent uit de weg te ruimen. De hitman besloot de opdracht door te schuiven naar een tweede huurmoordenaar voor de helft van de prijs. De tweede gaf de klus door aan een derde, de derde contracteerde een vierde en de vierde besteedde de klus uit aan nummer vijf.

Die was zo gepikeerd over de lage prijs (inmiddels omgerekend zo’n 12 duizend euro) dat hij naar het slachtoffer stapte en hem adviseerde zijn eigen dood in scène te zetten. Zo kwam de politie alle betrokkenen op het spoor. Ze zitten tussen de 2,5 en 5 jaar in de gevangenis wegens poging tot moord.”

President Trump won ook een IG Nobelprijs. Wel moet hij zijn prijs in de categorie ‘medische educatie’ delen met zeven andere regeringsleiders:  Boris Johnson (Engeland,) Jair Bolsonaro (Brazilië), Modi (India), Vladimir Putin (Rusland,) Erdogan (Turkije) López Obrador (Mexico), Berdimuhamedow (Turkmenistan) en Lukashenko (Belarus). Gezamenlijk kregen ze de prijs voor het laten zien dat tijdens een coronacrisis politici een directer effect hebben op leven en dood dan wetenschappers en artsen.

 

Come dance with me

TV-producent Reinout Oerlemans, hij woont en werkt in Los Angeles,  heeft volgens het  AD de ‘holy grail in tv-land bereikt. Hij heeft het format van een dansprogramma aan CBS verkocht.

00000 000 ad

Nu is het strikt formeel gezien taalkundig niet mogelijk om de holy grail te bereiken – immers de uitdrukking ‘naar de heilige graal streven’ betekent ‘iets willen bereiken wat niet te bereiken is’ – maar Reinout Oerlemans heeft het toch maar mooi bereikt. (Iets wat noch Harrison Ford in ‘Indiana Jones and the last Crusade’ noch John Cleese in ‘Monty Python and the Holy Grail’ lukte.)

Het bedrijf van  Oerlemans gaat het programma produceren. Het format  – ‘getalenteerde kinderen leren onervaren volwassenen dansen; dat is een ongelooflijk sterk fundament’, aldus Oerlemans. – is bedacht door LL Cool J en Chris O’Donnell. Deze twee acteurs spelen in de uitermate succesvolle CBS-politieserie ‘NCIS Los Angeles’,  iets wat ongetwijfeld heeft geholpen om bij CBS binnen te komen.

Dankzij relaties ben ik in bezit gekomen van beelden van de eerste opnamedag. Daarop is te zien dat de onervaren volwassen in de eerste aflevering leren volksdansen (of noem je dat volks te dansen?).

00000 000 volksdansen

00000 000 volksdansen 2(afbeeldingen afkomstig van de site van het Nationaal Archief; collectie Anefo; fotograaf onbekend.)

‘Of het format ook in Nederland te zien gaat zijn, is nog onduidelijk. Al zegt Oerlemans wel dat hij mogelijkheden ziet om Come dance with me wereldwijd uit te rollen’ , aldus het AD. Ik mag hopen van wel.

 

Hitterecord

Op 25 juli 2019 werd er in Nederland een nieuw hitterecord gemeten.  In Gilzen-Rijen werd het die dag liefst 40,7 graden. De mussen vielen die dag dood van het dak af.

0 dak2Afbeelding ter illustratie. (Het heeft weinig zin om een foto van een dak zonder mussen te laten zien; daarom een foto van een roodborstje op onze schutting, genomen op een andere dag.) 

Een temperatuur van 40,7 graden in de zomer wordt echter in Death Valley, gelegen in  Californië op de grens met Nevada, als frisjes ervaren. Wij zijn er wel eens op vakantie geweest toen het 124 graden Fahrenheit was – dat is 51 graden Celsius.

0000-DV 2

Ik kan u verzekeren, dat is warm.

0 dv

Gisteren is er in Death Valley een nieuw wereldrecord gevestigd. Het werd er 130 graden Fahrenheit oftewel 54,5 graad Celsius.

death valley

Weliswaar is er elders – in Libië in 1922 (57,8 graden Celsius), in Tunesië in 1931 ((55 graden Celsius) – en in Death Valley zelf in 1913 (56,5 graden Celsius), een iets hogere temperatuur gemeten, maar men gaat er vanuit dat die metingen niet kloppen.  (Discussies hierover willen nog wel eens verhit oplopen.) De Piet Paulusma’s e.d. van Amerika gaan nog na of de meting van gisteren betrouwbaar is en zo ja, dan hebben we een nieuw wereldrecord.

p.s. In 2017 zagen wij op het bord bij het Visitor Center in Death Valley een temperatuur staan van liefst 718 graden Fahrenheit  (381 graden Celsius)

0000-DV 3

Maar naar alle waarschijnlijkheid was deze temperatuurmeting niet juist.

 

 

De planeet Mars deel 9: Speuren op Mars.

Donderdag 30 juli vertrok vanaf het Cape Canaveral Air Force Station in Florida – om precies te zijn om 7.50 uur plaatselijke tijd (EDT); het gaat om de details – een Atlas V raket met aan boord de Mars Perseverance Rover.

mars lift offDe lancering van de Atlas V raket op 30 juli. Image Credit: NASA/Joel Kowsky

0 mars 0

Zie hierboven en hieronder de neuskegel van de raket waarin de Mars Perseverance Rover zich bevindt. (Afbeelding NASA.)

0 mars 1De neuskegel opengeklapt. Afbeelding credit NASA/JPL-Caltech

De Perseverance Rover is onderweg naar de Jezero Crater op Mars. Dat is nu een droge krater, met een diameter van 49 km. Hij is ontstaan door een meteorietinslag. Vroeger heeft hier naar alle waarschijnlijkheid langdurig water in gestaan. Hierdoor bestaat de mogelijkheid dat er zich een vorm van leven heeft ontwikkeld, waarvan sporen nu terug te vinden zouden kunnen zijn, bijvoorbeeld in de vorm van (versteende) bacteriën.

De bedoeling is dat de Perseverance Rover op 18 februari 2021 op Mars landt. De landing gebeurt op een spectaculaire wijze. Ik citeer even uit een mooi groot verhaal van Julian Huijbregts  op Tweakers.net.

De capsule waar Perseverance in zit, bereikt de atmosfeer met een snelheid van zo’n 21.000 km/u. Door de vorm en de massa van de capsule neemt die snelheid tijdens de daling snel af en op een hoogte van zo’n 11 km, als de snelheid is gezakt naar zo’n 3000 km/u, klapt er een grote parachute uit om de capsule verder af te remmen. Die 88 kg wegende parachute is 21,5 meter breed en gemaakt van nylon-, Technora- en kevlarvezels.

0 mars 001Afbeelding © NASA/JPL-Caltech

Op een hoogte van zo’n 8 km wordt het hitteschild losgelaten en wordt de radar van Perseverance geactiveerd om te bepalen hoever er nog te gaan is. Als een hoogte van 1,6 km is bereikt, wordt de landing stage waar Perseverance aan vastzit, losgekoppeld van de capsule en maakt deze een korte vrije val. Vervolgens worden de acht raketboosters van de landing stage ingeschakeld om verder af te remmen, en de vallende capsule en parachute te ontwijken.”

0 mars 3Afbeelding © NASA/JPL-Caltech

De boosters remmen de landing stage af tot een snelheid van 2,7 km/u en op een hoogte van 20 meter wordt de sky crane-manoeuvre uitgevoerd. Perseverance zit met drie nylonkabels vast aan het landingsgedeelte en wordt zachtjes naar beneden getakeld. Als Perseverance voet aan de grond heeft gezet, worden de kabels losgekoppeld en maakt de landing stage een ontwijkende manoeuvre.

Van 21.000 km per uur afremmen naar 2,7 km per uur. Dat is nog eens flink op het rempedaal drukken. Eenmaal veilig geland op Mars gaat de Rover aan het werk.

mars p0De Perseverance Rover veilig op Mars, althans dat is de bedoeling van NASA; afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

De voornaamste doelstelling van de missie is om op zoek te gaan naar sporen van leven op Mars of zoals de NASA het zelf formuleert: “Main Job: The Perseverance rover will seek signs of ancient life and collect rock and soil samples for possible return to Earth”.

(‘possible return‘; ze houden een slag om de arm.)

Een belangrijk onderdeel is het verzamelen van bodemmonsters en deze vervolgens naar de Aarde te sturen. Daarvoor is een ingenieus plan bedacht. Allereerst boort het wagentje op zo’n dertig plaatsen in de grond en verzamelt daarbij telkens ongeveer 20 gram aan materiaal.

0 mars 5

0 mars 4De rover druk bezig met het opboren van materiaal; Afbeeldingen credit  NASA/JPL-Caltech

De Perseverance Rover analyseert vervolgens het opgegraven materiaal  in zijn eigen ingebouwde laboratoriumpje en zendt de resultaten van deze analyse naar de Aarde. Tot zover niets nieuws onder de zon. Iets soortgelijks deed zijn voorganger, de Curiousity, namelijk ook al.

Maar nu komt het unieke van deze missie. Het is de bedoeling om de buisjes met Mars-materiaal vervolgens naar de Aarde te sturen opdat het materiaal hier uitgebreid  geanalyseerd kan worden.  Een mooi plan met een klein maar hinderlijk probleem. De  Perseverance Rover kan niet opstijgen.

Daar heeft men echter het volgende op bedacht. De Rover gooit de dertig  buisjes op de planeet.

0 mars 5De rover, druk doende om het oppervlakte van de planeet met buisjes te bevuilen. Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

Dan moeten we vervolgens tot 2028 wachten op de Mars Sample Return Lander die in de buurt van de Perseverance Rover gaat landen.

0 mars 72028, de Mars Sample Return Lander landt; Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

Veilig geland zet deze zijn zonnepanelen uit en gaat aan het werk.

0 mars 8Met uitgeklapte zonnepanelen; Afbeelding credit NASA/JPL-Caltech

Eén van de dingen die hij doet is een karretje, de Sample Fetch Rover, op pad sturen die de buisjes gaat verzamelen.

0 mars 9Go Fetch Go! Zoek de buisjes. Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

Te hopen is dat de buisjes niet onder het stof verdwenen zijn tegen die tijd. Er kunnen nog wel eens zandstormen optreden.

0 mars 18Curiosity vlak na zijn landing in 2012 (links) en zes jaar later, wat stoffig, tijdens een zandstorm. Foto’s  van de NASA zoals weergegeven op de site van Tweakers.

Als Fetch de buisjes gevonden  heeft, brengt hij ze terug naar de Sample Return Lander, waar de buisjes in een soort mandje worden gestopt.

0 mars 10Terug naar het baasje met de buit; Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

0 mars 11En in het mandje.  Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

Vervolgens wordt de capsule met buisjes in een raket vanaf Mars de ruimte ingezonden.

0 mars 12De eerste lancering vanaf een andere planeet. Afbeelding credit NASA/JPL-Caltech

Aangekomen in de ruimte wordt de capsule met de buisjes uit de raket gezet.

0 mars 12De raket stoot de capsule met buisjes af. Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

Daar wordt de capsule opgewacht door de ESA’s Earth Return Orbiter, die door de ESA in samenwerking met de NASA wordt gebouwd.

0 mars 14De ESA’s Earth Return Orbiter ziet in de verte de capsule aan komen vliegen. Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

Hij vangt de capsule en vliegt dan met de capsule met de Mars-monsters – ik bedoel de grond;  niet levende Mars-monsters; War of the Worlds –  terug naar de Aarde.

0 mars 15De boel is aan boord en de ESA’s Earth Return Orbiter vliegt terug naar de Aarde; Afbeelding credit  NASA/JPL-Caltech

In  2031 is de Earth Return Orbiter dan terug bij de Aarde – home, sweet home – en laat  de capsule  met hulp van een ‘NASA entry capsule‘ op Aarde landen en voilà, mission complete.  (Aan de laatste drie woorden kunt u wel zien dat het een internationale missie is.)

Tot zover het plan. Een klein maar niet onbelangrijk detail is wel dat al die apparaten, op de Perseverance Rover na, nog deels ontworpen en gebouwd moeten worden. Dus het is nog even afwachten of alles volgens plan verloopt. “I love it when a plan comes together”.

Om echter niet alle eieren / buisjes in één mandje te stoppen gaat de  Perseverance Rover ook allerlei andere onderzoekingen op Mars doen. Hij is daartoe rijkelijk uitgerust. Zie hier:

0 mars 16Rechts op arm bevinden zich ‘Sherloc’ en ‘Watson’ die gaan speuren op Mars. Afbeelding credit NASA/JPL-Caltech

En als kers op de kaart heeft hij ook een mini-helikopter bij zich.

0 mars 17Waag het niet om het ding een drone te noemen.; Afbeelding credit NASA/JPL-Caltech

Maar goed, tegen de tijd dat we de resultaten van dit alles hebben – ergens tussen 2030 -2040 – zal ik in de tiende en laatste aflevering van deze serie over de uitkomsten schrijven. Hopelijk weten we dan of er ooit leven op Mars is geweest.

0 mars 00

Uit de ‘De tijd : dagblad voor Nederland;  d.d. 07-12-1970

p.s. Vindt u in uw achtertuin merkwaardige onbekende buisjes, wie weet, misschien zijn die wel afkomstig van Mars-bewoners.

 

 

Vakantiefoto’s

De meeste mensen maken hun vakantiefoto’s tijden hun vakantie, maar onze koninklijke familie laat ze altijd al voor hun vakantie maken. Vorige week was er weer de halfjaarlijkse vakantie-fotosessie. Uw fotograaf was er uiteraard weer bij.

00000 0 1 0 maxima blm 2

Als eerste wil ik wat opmerkingen maken over hun kledij. De royals kozen allemaal voor lichte en zomerse outfits. Amalia en Alexia droegen allebei een prachtige hemelsblauwe jurk. Amalia van Selfportrait, een van de kroonprinses haar favoriete labels. Alexia koos voor een blauwe overhemdjurk van Tommy Hilfiger. Ariane, de jongste telg, koos voor een crèmekleurig jurk van het label Maje.

Onze koning droeg een colbert in dezelfde tint als de jurken van Amalia en Alexia. Het jasje is te koop bij Suitsupply.

00000 0 1 0 a suit

Máxima koos deze keer voor een crèmekleurig broekpak. Helaas kon ik niet direct achterhalen van welk merk het was.

Het gezin was perfect op elkaar afgestemd, vond ik, maar we zijn niet anders van ze gewend. Ik heb zelf ook meteen zin gekregen om hemelsblauwe kledingstukken uit de kast te vissen. Een kleur die meteen een zomers gevoel geeft.

Op een gegeven moment ging de koning even door te knieën.

00000 0 1 0 maxima blm

Waarom hij dat deed was niet duidelijk. Het had in ieder geval niets met de Black Lives Matter-beweging te maken, “‘Ik volg de discussie, maar neem daar niet aan deel’, aldus de koning na afloop tijdens de persconferentie.

00000 0 1 0 maxima live3

Als u goed naar bovenstaande foto kijkt, kunt u overigens zien dat Willem-Alexander, ondanks dat hij protestant is, zijn trouwring  niet rechts draagt.  Ik heb de RVD even  naar het waarom hiervan gevraagd. Deze bevestigde dat de trouwring in de Protestantse traditie inderdaad rechts gedragen wordt, maar dat om praktische redenen koning Willem-Alexander de ring doorgaans aan de linkerhand draagt, dit vanwege het veelvuldig schudden van handen. Wel verzekerde de RVD dat de koning momenteel helemaal geen handen schudt.

Tijdens de fotosessie was er nog even een grappig momentje. Ik stelde de vraag waar de vakantie heen ging? Of ze soms net als het Jumbo-gezin in de Hintergarten gingen kamperen?

00000 0 1 0 aa lammers

We gaan stemmen meiden“, riep Maxima olijk. “Wie naar Griekenland wil moet bij papa gaan staan.  Kan papa zijn nieuw gekochte nieuwe speedboot uitproberen. Wie naar Italië wil om te kijken hoe het met ons huis na de inbraak staat, moet bij mama gaan staan.” 

Uit de knipselkrant:

00000 0 1 0 a boot

00000 0 1 0 a inbraak

De stemming was verdeeld. Twee dochters kozen voor Griekenland. Eén voor Italië. Maar omdat de meeste stemmen gelden, wordt het dus Griekenland.

00000 0 1 0 maxima hoelaat thuis

00000 0 1 0 maxima

Tot slot, er gaan geruchten dat ik helemaal niet aanwezig was bij de fotosessie maar dat ik bovenstaande “foto’s” tijdens de livesessie op Nu.nl heb gemaakt met hulp van een knipprogramma. Dat gelooft u toch niet, mag ik hopen.

Johan Cruijff: “Als ik ergens ben, dan ben ik ook nadrukkelijk aanwezig.”

 

 

 

Werken bij de PTT (9): het koffiekarretje

Halverwege de jaren negentig liep ik een keer over de Beatrixlaan in Den Haag van het KPN-gebouw naar de tramhalte, toen ik aan de overkant iemand zag komen aanlopen die ik kende. Ik kon niet direct op zijn naam komen, maar ik wist zeker dat ik hem kende. Ik zwaaide en de persoon zwaaide enthousiast terug.  Pas bij de tramhalte wist ik opeens wie het was. Het was Ben Verwaayen. In die tijd de hoogste baas van KPN Telecom. Was ik hem op kantoor tegen gekomen, dan had ik direct de link gelegd, maar op straat, buiten zijn ‘natuurlijke habitat’, herkende ik hem niet direct.

00000 ben verwaayenDit is Ben Verwaayen in 1972 tijdens zijn militaire diensttijd. In deze habitat had ik hem zeker niet herkend.

00000 ben verwaayen 2Dit is Verwaayen op het World Economic Forum in 2007

Een vriendin van mijn vrouw overkwam een keer hetzelfde, niet met Verwaayen maar met iemand anders. Ze wandelde een keer op het strand tussen Den Haag en Wassenaar, toen er een vrouw op een paard kwam aanrijden. Ze dacht die ken ik ergens van maar kon niet op de naam komen. Nu was zij tandarts. Misschien was het één van haar patiënten, dus zwaaide ze en de vrouw zwaaide terug. Even later wist ze opeens wie het was. Het was geen patiënt van haar maar koningin Beatrix.

00000 beatrix 19892augustus 1989: Koningin Beatrix en Prins Claus te paard onder toeziend oog van hun zonen. foto Nationaal Archief.

Terugkomend op Ben Verwaayen, in tegenstelling tot Wim Dik – zie gisteren – was Verwaayen wel populair bij het personeel. Verwaayen was ook veel aardiger. Zo groette hij ‘s morgens (zie eveneens gisteren) wel iedereen bij de lift in de kelder, en als de lift kwam, keek hij altijd of er nog iemand aan kwam lopen die ook mee wilde. Zelfs als zo’n persoon nog niet door de draaideur van het gebouw was, hield hij de lift tegen en wachtte totdat de persoon het gebouw binnen was.

Op een dag stonden Verwaayen en ik met zijn tweetjes in de kelder van het gebouw te wachten op de lift. Toen deze kwam en de deuren open gingen, zagen we tot onze verbazing iets onverwachts in de lift staan.

0000 1 lift 2

Het was een verlaten koffiekarretje met daarop een paar potten met dampende koffie. Waarschijnlijk had ergens één van de dames van de kantine het wagentje in de lift gezet, maar was daarna zelf te laat in de lift gestapt en had de lift met haar karretje zien vertrekken.

Ben Verwaayen en ik stapten in en ik zei tegen hem dat ik het karretje wel terug zou brengen naar de kantine. “Nee hoor,” antwoordde Verwaayen. “Laat mij dat maar doen. U kunt uw tijd vast veel nuttiger doorbrengen dan ik.”  Op de begane grond stopten we en daar liep Ben Verwaayen met het koffiekarretje op weg naar de kantine.  Volgens mij vond hij het stiekem wel leuk om te doen.

Werken bij de PTT (8): de lift

De dit jaar overleden Nederlandse econoom professor Arnold Heertje schreef  in het blad ‘Management Team’  (d.d 7 september 2001) een keer het volgende over bestuurders:

Wim Dik had bij KPN een complete hofhouding, maar sprak verder met niemand. Als hij van tien minuten verderop naar het kantoor in Groningen kwam, werd er vooraf gebeld, zodat bij het binnenrijden in de parkeergarage de lift klaar stond en hij meteen door kon rennen naar de bovenste verdieping, zonder iemand tegen te komen. Een wat extreem geformuleerde vuistregel is dat in een bedrijf de werkvloer niets mag besluiten en alles weet, en dat de top alles mag besluiten maar van niks weet.”

Wim Dik was van 1989 tot 2000 de hoogste baas van KPN. Daarvoor werkte hij bij Unilever. Ook was hij van mei 1981 tot september 1982 staatssecretaris van Economische Zaken.

0000 1 kabinet17 november 1981: Debat over de Regeringsverklaring van het tweede kabinet Van Agt. Van links naar rechts, op de voorgrond de ministers De Ruiter (CDA), Van der Stee (CDA), Den Uyl (PvdA), premier Van Agt (CDA; inmiddels stemt hij GroenLinks) en Jan Terlouw (D66). Op de achtergrond zitten de staatssecretarissen. De persoon die tussen Van Agt en Terlouw in zit, is Wim Dik. 

Het gedrag van Wim Dik in de lift waar professor Heertje over schreef, herken ik wel. Begin jaren negentig werkte ik een aantal jaren in ‘de Groene AA-Toren’ aan de Beatrixlaan in Den Haag. Het gebouw was in die tijd het hoofdkantoor van de KPN.  De directie had domicilie op de zeventiende verdieping, ik werkte op de tweede verdieping. Ik had de top van KPN dus nog lang niet bereikt.

0000 1 torenDe Groene Toren; Tegenwoordig zit Post.nl er in.

De kelder van het gebouw bevatte ruimte voor de directie om  daar exclusief hun auto’s te parkeren en verder was daar ook een fietsenstalling. Van die laatste maakte ook ik gebruik. Als je vanuit de kelder omhoog wilde, moest je met de lift. Er waren echter maar twee liften die helemaal doorliepen naar de kelder. Als je pech had en de lift was net weg , dan moest je soms wel even wachten.

0000 1 lift

Dit is niet de lift van het KPN gebouw. Er werkten geen liftjongens in de liften van KPN.

Als de lift kwam, keek je voordat je instapte daarom altijd even opzij of er nog iemand aan kwam lopen, en als dat zo was, dan hield je de lift even vast voor deze persoon. Iedereen deed dat, ook bijvoorbeeld iemand als Ben Verwaayen, de directeur Telecom. De enige persoon die dat echter nooit deed was Wim Dik. Die stapte de lift in, staarde zwijgzaam voor zich uit of bladerde in het Financieel Dagblad. Er kwam nooit een spontaan woord uit. “Goedemorgen” zeggen uit zichzelf was bijvoorbeeld niet iets wat hij deed. Dik was meer het type dat van zijn personeel verwachte dat ze hem zouden groeten en dan zouden zeggen: “Gegroet keizer, zij die gaan werken groeten u.

Echt populair bij het “gewone personeel” werd Wim Dik dan ook niet. In hun boek ‘De koude kermis van KPN’ geven de schrijvers Patrick Bernhart en Jan Maarten Slagter een mooi voorbeeld.

De dames van 008 – waar je telefoonnummers kunt opvragen – mogen bijvoorbeeld van hem niet meer eten, koffie drinken, snoepen, roken, lezen en puzzelen tijdens het werk. Het levert gedonder op. Daar komt nog een incident bij als hij voor een presentatie achter de gordijnen de presentator instrueert. De microfoon staat al open als hij rept van ‘die kutwijven’.

0000 1 0081 september 1981. Enkele  van die “kutwijven” op de zaal van 008 aan het werk; Foto Hans van Dijk; Nationaal Archief.

Ook bij de portiers van de gebouwen was Dik niet echt populair. Zo vertelde een kennis mij een keer het verhaal van een vriend van hem die als portier werkte in het KPN-gebouw in Groningen. Hij was een keer op een vrijdagavond aan het werk, toen Dik vanuit de auto belde om te zeggen dat hij samen met mevrouw Dik onderweg was en of hij er voor wilde zorgen dat de deur van de garage open zou staan.  Waarom Dik op vrijdagavond samen met zijn vrouw naar Groningen reed, geen idee. De portier zei dat hij de deur zou opzetten.

Wel wees de portier Dik er op dat hij niet de hoofdingang kon nemen, maar dat hij via de andere ingang naar binnen moest. Dit omdat een aannemer er in het weekend aan het werk zou gaan en deze had alvast bij de hoofdingang zijn spullen neergezet. Dat zinde Dik absoluut niet. Hij had geen zin om die andere ingang te nemen, zei hij. De portier moest maar even de aannemer bellen om te zeggen dat deze zijn spullen moest weg halen. De portier deed net alsof hij even  ging bellen – “Ik ben toch niet gek. Ik ga toch echt niet die aannemer bellen om te zeggen dat hij voor meneer Dik zijn spullen opzij moet komen zetten.” en belde even later Dik terug om te zeggen dat hij helaas de aannemer niet te pakken kon krijgen en dat Dik daarom echt de andere ingang moest nemen. Dik was ‘not amused’.

0000 1 008 groHet KPN gebouw in Groningen pal naast het station.

Zelf heb ik ook een ongemakkelijke ervaring met Dik gehad. Ik stond een keer tussen de middag,  terugkomend uit de kantine, voor de lift te wachten. De liftdeuren gingen open en daar stond Dik met iemand anders. Het was blijkbaar een belangrijke bezoeker want Dik bracht hem hoogstpersoonlijk omlaag. De gast stapte de lift uit en Dik stapte de lift weer in en drukt op het knopje van de zeventiende verdieping. Ik stapte ook in en wilde net op het knopje van de tweede verdieping drukken toen Dik opeens zei. “Wilt u daar niet  op drukken. Ik heb nogal haast. U moet eerst maar even mee naar de zeventiende verdieping.”

Echter voordat mijn hersens die boodschap hadden verwerkt en mijn arm opdracht hadden gegeven om de handeling te staken, had mijn vinger al op het knopje gedrukt. Dik keek mijn boos aan. Ik wilde het goed maken door op het knopje van ‘deuren sluiten’  te drukken, maar drukte per ongeluk op het knopje ‘deuren open’ waardoor de inmiddels half gesloten deuren weer open gingen. Het gevolg was dat een stuk of acht mensen opeens ook de lift binnen stormden en ook op allerlei knopjes drukten.

0000 1 008 dik 2

Zo keek Dik ongeveer toen al die mensen op de knopjes drukten.  (Deel van een) foto van Rob Croes; Nationaal Archief.

Dik zijn boze blik was ondertussen veranderd in een woedende blik en toen ik er op de tweede verdieping uit kon, liep ik voor de zekerheid maar naar de andere vleugel dan waar ik werkte. Dit voor het geval Dik zou proberen te achter halen wie ik was en waar ik werkte.

Werken bij de PTT (7): De verzelfstandiging

Op 1 januari 1989 werd de PTT verzelfstandigd. Tot dan was het een overheidsonderdeel dat viel onder het toenmalige Ministerie van Verkeer & Waterstaat. De verzelfstandiging was een enorme klus. Niet alleen moest er een postzegel ontworpen worden ter gelegenheid van dit heugelijk feit, ook moest er van alles geregeld worden op financieel gebied.

0000 1 ptt2

Eén van de zaken die geregeld moest worden was het opstellen van een openingsbalans. De tot dan toe geldende financiële regelgeving ten aanzien van de PTT was een complex geheel, waardoor de bestaande PTT-balans niet 1-op-1 kon worden overgenomen

Zo hadden de Duitsers tijdens WO II de regel ingevoerd dat de PTT 3,5% van de omzet – los van het feit of er winst of verlies werd gedraaid – af moest dragen. Dit om de oorlog te financieren. Na de Tweede Wereldoorlog had de overheid die regel gehandhaafd met dien verstande dat hij nu diende om de wederopbouw te bekostigen. Na de verzelfstandiging zou deze  3,5%-regel verdwijnen.  De overheid wenste echter wel de eerste paar jaar een jaarlijkse geldstroom van de PTT te ontvangen (bestaande uit dividend en te betalen rente op leningen), die ongeveer gelijk was aan de te verwachten geldstroom als er geen verzelfstandiging zou zijn.

Dit leidde tot een hoop gereken in allerlei werkgroepen op het ministerie van Financiën, het ministerie van Verkeer en Waterstaat en bij de PTT, waarbij boekhoudkundige vragen aan de orde kwamen zoals hoe hoog de balansposten ten aanzien van het eigen en vreemd vermogen aan de passiva-kant van de balans moesten worden en wat de PTT waard was.

0000 1 ptt bierHouten model van bierbrouwers in het oude Egypte met rechts een boekhouder die de hoeveelheid bier telt.

Ook was er een discussiepunt over de WIR. Dat stond voor de ‘Wet op de Investeringsrekening (WIR). De bedoeling van de WIR, ingevoerd in 1978,  was om, door middel van fiscale voordelen, ondernemers te stimuleren om te investeren in bedrijfsmiddelen. De wet was een groot succes, een te groot succes zelfs – platvloers gezegd: hij kostte de overheid te veel geld –  en was daarom in 1988 afgeschaft. De PTT had als overheidsorganisatie nooit gebruik kunnen maken van de WIR, maar wou, omdat ze al langjarige investeringsverplichtingen was aangegaan hiervoor alsnog compensatie ontvangen in de vorm van een extra stukje eigen vermogen. De ministeries wilden daar niet aan en de discussies hierover waren hevig.

0000 1 ptt wir7 juni 1988: Minister-President Lubbers, ex-ondernemer, tijdens het debat over de afschaffing van de WIR. foto Rob Boagaerts: Nationaal Archief.

Wat ook geregeld moest worden was de waardering van de materiële vaste activa die op de activa-kant van balans terecht zouden komen.  Zo was bijvoorbeeld het koperen kabelnetwerk (elk huis in Nederland was met een koperen kabel met het netwerk van de PTT verbonden) nooit geactiveerd, maar waren de lasten daarvan altijd direct afgeboekt als exploitatiekosten. (Het Ministerie van V&W had namelijk geen budget voor investeringen maar wel voor exploitatiekosten).

0000 1 ptt tentTelefoonaanleg. Telefoonmonteur in put met tent; foto Nationaal Archief

De kabels vertegenwoordigden natuurlijk wel een hoop waarde – wat heet, ze vormden samen met de centrales de belangrijkste activa van de PTT – en dus moest er een waarde voor deze koperen kabels bepaald worden waarmee ze op de balans zouden komen.

Dezelfde problematiek speelde ook bij andere bedrijfsmiddelen en er waren dan ook regelmatig binnen de PTT allerlei overleggen om te komen tot een zo’n gunstig mogelijke waardering van de materiële vaste activa voor de PTT. Weliswaar stonden de grote lijnen van het nieuwe PTT-bedrijf vast, maar er was een zekere marge en door slim te onderhandelen kon er maximaal zo’n 80 miljoen gulden door de PTT “verdiend” worden. Dat lijkt heel veel, maar de “afgesproken” geldstroom van de PTT richting overheid voor 1989 was ongeveer 1,6 miljard gulden. Maar 80 miljoen is 80 miljoen dus er viel wel wat te verdienen.

Voor één van de vele overleggen had Ton, de adjunct-directeur van  het directoraat waar ons bedrijfsonderdeel onder viel, mij gevraagd om ook even aan te schuiven. Ton was een slimme, leuke man. Met zijn baard en zijn zwarte krullende jaar leek hij meer op een piraat dan op een financieel manager. Hij was zijn loopbaan bij de PTT ooit bij onze kostenclub begonnen en had al snel carrière gemaakt.

0000 1 ptt piraatDit is niet Ton, maar de piraat Edward Teach, ook wel bekend als Black Beard;  Maar hij lijkt wel wat op Ton; Sigarettenplaatje uit 1888; bron; Metropolitan Museum of Art.

Mijn rol bij het overleg was niet groot. Ik schoof slechts aan voor de waardering van de eigen bedrijfstelefooncentrales die de PTT voor zichzelf gebruikte. Deze speelden geen grote rol bij de discussies, maar moesten wel een waardering krijgen.

Toen ik op het afgesproken tijdstip de zaal binnen trad, waren de aanwezigen in de vergadering  nog druk bezig met het vorige onderwerp, de waardering van de kabels en hoe ze het ministerie zover konden krijgen om de PTT een compensatie te geven voor de gemiste WIR ten aanzien van de kabels. Er was sprake van veel gezucht en gesteun en men kwam er niet uit.

Op een gegeven moment viel de zaal compleet stil. Omdat het niet mijn onderwerp was, lette ik niet goed op, maar bladerde door mijn papieren met mijn aantekeningen voor de eigen PTT-centrales. Opeens zei Ton: “Martin, wat vind jij er van?” Die vraag verraste mij volkomen. “Eh“, stamelde ik, “Ik weet niks van de WIR, maar als de overheid er aan de passiva-kant geen pot geld voor mee wil geven, kan je dan misschien niet iets aan de andere kant van de balans doen, met de activa of zo? Maar ik roep maar wat hoor.”

Het was meer dat ik iets moest zeggen, dan dat ik er over nagedacht had. Of zoals wijlen PvdA-politicus Jan Schaeffer ooit eens zei: “Is dit beleid of is erover nagedacht?” Ton keek me aan en zei: “Dat is briljant. We doen gewoon bij de bepaling van de vervangingswaarde van de kabels alsof we in het verleden wel WIR hebben ontvangen. Die kunnen we in mindering brengen bij de waardering op basis van vervangingswaarde. Dat geeft het zelfde effect op het resultaat.  Briljant.” 

Ik snapte werkelijk niet wat hij bedoelde, maar keek alsof ik dat ook zo had bedacht. Later  begreep ik dat daardoor de activa met een lagere waarde op de balans kwamen, met  lagere afschrijvingen en hogere winst als gevolg.

Uit een proefschrift over de verzelfstandiging van de PTT  van een zekere Mila Davids geschreven in oktober 1999:

0000 1 ptt4

Aan het einde van die week was er een borrel. Ton was er, evenals Rob, mijn toenmalige baas. Hij  vroeg aan Ton of ik nog nuttig was geweest.  “Nuttig?”  zei Ton. “Nuttig? Hij heeft 80 miljoen gulden voor de PTT verdiend. Wat mij betreft hoeft hij nooit meer te werken en mag de PTT hem toch tot zijn 65-ste jaar zijn salaris uit betalen.

Vervolgens liet hij zich volkomen onverwachts achterover vallen. Ik stond achter hem en schrok me het apelazarus. Ik kon hem nog net opvangen. “Kijk“, zei Ton toen hij weer overeind stond. “Zie je, hij staat er wanneer je hem nodig hebt.”  Rob en ik keken elkaar verbijsterd aan.

In de jaren negentig kwam ik Ton nog af en toe tegen en toen ik een keer terloops zei dat ik binnen KPN aan het rondkijken was naar een nieuwe functie stuurde hij onverwachts een lijstje op van financiële functies die vacant stonden maar die nog  niet in de interne vacaturelijst stonden. Ik moest maar eens kijken of er iets voor mij bij zat.

Helaas had ik in 1988 niet op papier laten vastleggen dat ik tot mijn pensioen  salaris mocht ontvangen zonder er voor te werken. Eind 2013 vloog ik er bij de dertiende reorganisatie sinds 2001 uit. Ton werkt toen al jaren niet meer bij KPN. In de jaren negentig maakte hij snel carrière binnen KPN. Zo werd hij Controller Telecom en even later zat hij eventjes als financiële man  in de directie van Telecom. Daar kreeg hij ruzie met Wim Dik die in 1989 de hoogste baas van KPN was geworden.

0000 1 ptt33 januari 1989: Presentatie van postzegels ter ere van de verzelfstandiging van de PTT met in het midden de nieuwe voorzitter van de Raad van bestuur van de PTT Wim Dik en verder toenmalig NCW-voorzitter Andriessen (links) en VNO-voorzitter Van Lede (rechts) die de eerste postzegels ontvingen. Foto Bogaerts; Anefo; Nationaal Archief.

Win Dik had eind jaren negentig last van grootheidswaanzin en bedacht dat KPN overal ter wereld telecombedrijven moest overnemen. In Duitsland kocht hij bijvoorbeeld voor heel veel geld de mobiele operator E-Plus, wetende dat even later de Duitse overheid  frequenties ging veilen waarvoor ook nog eens miljarden voor betaald moest worden. Ton rekende op de achterkant van een sigarendoosje uit dat je dat nooit terug zou verdienen en dat je E-Plus maar beter niet kon overnemen

Die boodschap viel niet goed bij Dik en omdat Dik hoger in rang was dan Ton vertrok Ton bij KPN. Hij kreeg een flinke zak geld mee en kocht daarvan een boot waarmee hij op de Middellandse Zee ging varen. KPN stak zich diep in de schulden om E-Plus over te nemen, Het was geen goede investering. In 2000 trad Dik af en in 2002 leed KPN een miljardenverlies, waarna jarenlang allerlei bezuinigen volgden. Duizenden personeelsleden verloren hun baan.

Zo’n vijf jaar geleden googelde ik een keertje op Ton. Hij zeilde op dat moment ergens in het Caraïbisch gebied rond. Ik zou er niet vreemd van opkijken als hij zijn geld verdiende als piraat.

0000 1 ptt piraat 2