Rembrandt en Asterix

In Amsterdam wordt in1628 Nicolaes Tulp benoemd als ‘praelector  anatomiae  (‘voorlezer in de anatomie’) van het chirurgijnsgilde. Hij gaat er anatomische lessen geven. Nicolaes Tulp is in 1593 in Amsterdam geboren als Claes Pieterszoon. Hij studeert vanaf 1611 in Leiden geneeskunde, waar hij ook lessen in de medische tuin van de Hortus Botanicus krijgt. Hij raakt daar zodanig gefascineerd door de in 1593 in Leiden geïntroduceerde tulp die in de Hortus Botanicus te zien is, dat hij later zijn naam verandert in Tulp.

Hij is vandaag de dag vooral bekende door het schilderij ‘De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp’ dat Rembrandt in 1632 schildert. Eén keer per jaar laat het Amsterdamse Chirurgijnsgilde in die tijd voor genodigden een openbare ontleding zien. Het daarbij gebruikte lichaam is van een geëxecuteerde crimineel. In 1632 is dat de 41-jarige Aris Kindt die een dag eerder is opgehangen voor diefstal. Kindt was wat we tegenwoordig zouden omschrijven als een draaideurcriminieel. Hij werd ter dood veroordeeld voor het beroven van een man van zijn jas, naar verluidt omdat Tulp nog dringend op zoek was naar een ter dood veroordeelde man voor zijn jaarlijkse openbare college.

Tot de aanwezigen behoort de jonge Rembrandt die in opdracht van het Amsterdamse Chirurgijnsgilde het tafereel vastlegt.

Rembrandt_-_The_Anatomy_Lesson_of_Dr_Nicolaes_Tulp

Op het schilderij heeft Rembrandt de les in de anatomie afgebeeld die Nicolaes Tulp geeft aan een groep chirurgijns. Het was het eerste groepsportret dat de toen 25-jarige Rembrandt schilderde. Te zien is hoe Tulp de spieren in de linkerarm laat zien. In werkelijkheid zullen de chirurgijns hoogstwaarschijnlijk rondom de tafel heen hebben gestaan, maar heeft Rembrandt ze in deze positie afgebeeld omdat ze anders niet allemaal met hun gezichten te zien zouden zijn. Afgebeeld zijn de chirurgijns Jacob Blok, Hartman Hartmansz, Adraen Slabran, Jacob de Witt, Mathijs Kalkoen, Jacob Koolvelt en Frans van Loenen. De man rechts is Tulp.  Hij geldt in zijn tijd als één van de beroemdste artsen van Nederland. In 1652 stopt hij als arts. In 1654 wordt hij burgemeester van Amsterdam. In 1674 overlijdt op 80-jarige leeftijd.

Tekenaar Albert Uderzo  en scenarioschrijver René Goscinny van de Asterix-stripboeken hebben in het in 1972 verschenen Asterix-stripboek ‘Asterix en de Ziener’ het schilderij ‘De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp exact nagebootst met hun stripfiguren staande om een tafel waar ook een ontleding plaats vindt in dezelfde positie als bij Rembrandt. Alleen wordt er bij hen een vis ontleedt.

asterix

Vergelijk de posities van de figuren maar eens met die van Rembrandts schilderij.

 

 

Julie, winnares van de eerste wielerwedstrijd voor vrouwen

In 1868 won een zeker Julie de allereerste wielerwedstrijd voor vrouwen. In het museum van interessante mensen op deze site heb ik een verhaal hierover geschreven. Zie hier voor het verhaal. Zowel de Parijse krant  ’Le Monde Illustré’ alsmede het ‘Amerikaanse  ‘Harper’s Weekly, A Journal of Civilization’ schreven over de wedstrijd en plaatsen er een afbeelding bij. Alleen in de Amerikaanse versie waren de benen van de dames delicaat bedekt.

wedstijd dames frans

wedstrijd dames amerikaans

Nationale vogeltelling 2026

Breaking news!

Wij hebben dit jaar weer meegedaan aan de nationale vogeltelling. In het uurtje dat wij onze achtertuin in de gaten hebben gehouden, zagen wij 2 duiven, 2 eksters, 1 roodborstje, 1 merel en 1 kraai.

Ongetwijfeld zaten er op het moment dat wij de achtertuin bekeken tientallen vogels in de voortuin.

De Rijks – HBS in Deventer; aanvulling 2025.

Ik heb op deze site een aantal keer geschreven over de Rijks HBS in Deventer. In één aflevering  De Rijks HBS in Deventer -2 | My Blog schreef ik over mejuffrouw van de Brink die Kleppie werd genoemd omdat ze altijd zo vaak in haar handen klapte.

Ik kreeg onlangs een mailtje van Jan Dolleman waarin hij schrijft dat haar bijnaam een andere achtergrond had. Hij schrijft:

Martin, met interesse je verhalen over de Rijks HBS  Deventer gelezen. Voor een deel goed herkenbaar, want ik zat daar in de jaren 1960-1965 zelf ook op. Toch wil ik een misvatting melden. Betreft juffrouw van de Brink, onze lerares geschiedenis.

Jouw verklaring van haar bijnaam Kleppie is nl. niet juist. In 1960 kwam ik in de 1e klas, en was zij als lerares ook nieuw (en nog heel jong, haar 1e baan). In één van haar eerste lessen vertelde ze uitgebreid over Cleopatra, voor onze klas toen aanleiding om haar ook zo te gaan noemen. Dat was toch al gauw wel een beetje te lang, en hebben we toen afgekort tot Cleppie (dus met een ‘C’). Latere jaargangen namen die naam over, maar wisten kennelijk de oorsprong ervan niet en gingen dit al gauw, tot onze irritatie, schrijven als Kleppie.

Bij deze dus een correctie: Kleppie dient als Cleppie geschreven te worden, met dank aan Jan Dolleman.

 

 

Sequoias met bruine naalden: browning

Ik kreeg een mailtje van iemand met de vraag wat te doen met een eenjarig sequoia-boompje dat bruine naalden had gekregen. Het mailtje was echter door mijn mailprogramma automatisch in de ‘ongewenste mail’ box gegooid. Helemaal fout van mijn mailprogramma. Mailtjes over sequoia’s zijn nooit ongewenst. Ik zag daardoor het mailtje pas gisteren. Ik had gisterenavond echter geen tijd om het te beantwoorden en besloot daarom om dat vandaag te doen. Echter, helaas pindakaas, het mailtje is nu opeens helemaal verdwenen.

Daarom maar even deze blogpost. Dus voor degene die het mailtje over de bruine naalden heeft verstuurd, ik heb het zelf ook een keer gehad. Het is nog niet heel zorgelijk. Ik citeer uit een stuk elders op deze site over het kweken van sequoias.

9-zelf-een-sequoiaboom-kweken.pdf

Zo zagen wij dat tijdens de eerste winter onze twee sequoiaboompjes opeens verkleurden. Ze werden een beetje grijs-bruin-donkergroen. Dat ik hier drie kleuren vermeld, bewijst al dat deze verkleuring moeilijk te omschrijven valt. Enig zoeken op internet bracht mij op de internetsite van Joe Welker, een professionele sequoiaboomkweker uit Auberry, Californië. (Voor meer informatie over zijn site – https://www.giant-sequoia.com – zie het hoofdstuk met gebruikte bronnen.)

Op zijn prachtige site staat niet alleen heel veel informatie over hoe je met de boompjes om moet gaan, maar je kan hem per mail ook om advies vragen. Dat deed ik. Ik stuurde hem een foto van mijn verkleurende boompjes en vroeg of het zorgelijk was. Joe antwoordde prompt. Er was niks aan de hand. Het was ‘browning’ Zo heette het als jonge sequoia’s in de winter verkleuren.

0 browing

Een foto van de site van Joe Welker met twee eenjarige boompjes. De linker boom heeft onder een pak sneeuw de winter doorgebracht; de rechter niet. Deze heeft last van ‘browning’. Beide bomen zijn gezond.

Joe schreef: “Jonge sequoia gigantea ‘s verkleuren in de winter en in het voorjaar op een typische manier. Hoe jonger de boom hoe groter de kans dat hij verkleurt. Boompjes die nog geen jaar oud zijn, hebben de meeste kans dat ze verkleuren. Ik heb verkleuringen zien gebeuren bij bomen tot vijf jaar oud maar nooit bij oudere bomen. De verkleuring treedt niet elke winter op. Het gebeurt vaak na een koude storm na een periode met relatief warm weer. Takken die bedekt zijn met sneeuw verkleuren niet, alleen de onbedekte takken die blootgesteld zijn aan wind verkleuren, waardoor ik denk dat de verkleuring het gevolg is van droogvriezen” aldus Joe.

De ‘browning was gelukkig niets om zorgen over te maken:
“De verkleuring doet de boom geen schade. Het brengt alleen een pigment boven dat al aanwezig is. Als het warmer wordt in het voorjaar, verdwijnt de verkleuring.”

Hopelijk leest degene die het mailtje verstuurde dit.

Ideeën voor een boek.

Sinds het zinken van de Titanic in 2012 – oké, de boot zonk honderd jaar eerder; in 2012 heb ik er een boek over geschreven –  heb ik geen boeken meer geschreven. Ik heb in de jaren daarna nog wel een viertal ideeën ingediend bij de uitgever:

  1. ‘De Sequoia Gigantea’. Alles over de grootste boom te wereld, inclusief hoe je hem zelf in 2000 jaar kan opkweken van zaadje tot een boom van 100 meter hoog. “Boompje groot, plantertje dood”.
  2. ‘Vermist in Death Valley’. Over een Duits gezin dat in 1996 vermist raakte in Death Valley in Californië, waar mogelijk een in een VW-busje rondreizende aanhanger van Charles Manson bij betrokken was. In 2009 zijn hun restanten in Death Valley terug gevonden.
    3. ‘Veertig opmerkelijke vrouwen uit de 19e eeuw’, zoals Ching Shih (Ching I Sao), de beroemdste vrouwelijke piratenkapitein; Elizabeth Cochrane (Nellie Bly), onderzoeksjournaliste die niet alleen in 80 dagen rond de wereld reisde, maar zich ook undercover in New Yorks gekkenhuis liet opsluiten en Hélène Dutrieu, de eerste wereldkampioene wielrennen die later piloot werd.
    4. ‘De mensen achter de computer’. Over de mensen die aan de basis van de computer hebben gestaan. Van de onbekende persoon die 20.000 jaar voor Christus in Afrika in de zogeheten Ishango-beentjes – botten van een baviaan – streepjes kerfde, waardoor deze botten als telstokjes konden worden gebruikt tot aan Charles Babbage (hardware) en Ada Lovelace (software) die omstreeks 1840 de eerste computer bedachten.

In al die boeken zag de uitgever geen brood. Ze dachten dat het niet zou resulteren in een commercieel succes. Tja, als dat het criterium is….

Zo zag Vincent van Gogh er uit.

Er is een groot (en ongetwijfeld duur) project geweest met als resultaat dat we nu eindelijk weten hoe Vincent van Gogh er uit zag. Zie  hier een verhaal over dit project in het AD.

vincent van gogh

Oké, er zijn maar een stuk of veertig zelfportretten van hem, maar die geven allemaal Vincent in spiegelbeeld weer, immers dat is wat hij zag bij het schilderen van die portretten.

vincent van gogh 2

Ik heb er echter ook het nodige geld tegen aangegooid en deze zelfportretten voor u gespiegeld en zie hier het resultaat. Nu weten we ook hoe Vincent dacht dat hij er uitzag.

vincent van gogh 3

Binnenkort komt het project ook met de echte Rembrandt op de proppen, want daar hebben we ook nog geen enkel idee van hoe hij er uit zag.

K2-18 b

De NASA heeft een planeet ontdekt genaamd K2-18 b op 120 lichtjaren afstand waar mogelijk gevoetbald wordt. Oké, waar metingen de aanwezigheid van ‘dimethyl sulfide’ (DMS) suggereren, iets wat op Aarde alleen door ‘leven’ wordt geproduceerd. Dit is een schets gemaakt door de NASA van deze planeet.

K2 18 b planeet
Credits: Illustration: NASA, CSA, ESA, R. Crawford (STScI), J. Olmsted (STScI), Science: N. Madhusudhan (Cambridge University)

Ze hebben de aanwezigheid van deze stof kunnen meten door het vaststellen van lichtafwijkingen als de planeet voor de begeleidende ster voorbij schuift. Zie hier welke stoffen ze zo met allemaal hun eigen lichtgolven hebben gedetecteerd.

K@ lichtstsci-01h9rf3tqe6xa9x01kxxj351z6
Credits: NASA, ESA, CSA, Ralf Crawford (STScI), Joseph Olmsted (STScI)

Zie voor het artikel hierover het artikel op de site van de NASA

Ik heb een deel voor u vertaald – nou ja Google heeft dat voor mij gedaan.

Van de site van de NASA:

Spectra van K2-18 b, verkregen met Webb’s NIRISS (Near-Infrared Imager and Slitless Spectrograph) en NIRSpec (Near-Infrared Spectrograph) tonen een overvloed aan methaan en koolstofdioxide in de atmosfeer van de exoplaneet, evenals een mogelijke detectie van een molecuul genaamd dimethylsulfide (DMS).

De detectie van methaan en koolstofdioxide en het tekort aan ammoniak komen overeen met de aanwezigheid van een oceaan onder een waterstofrijke atmosfeer in K2-18 b.

K2-18 b, 8,6 keer zo zwaar als de aarde, draait in een baan om de koele dwergster K2-18 in de bewoonbare zone en bevindt zich op 110 lichtjaar van de aarde.

Hoogst interessant allemaal, althans dat vind ik. Nou is nog de vraag, kunnen ze daar een beetje voetballen?

The first 16,5 years of two giant sequoias

Ik heb weer eens een YouTube filmpje gemaakt over de groei van de twee sequoia boompjes die ik heb opgekweekt uit zaadjes. Ik ben daarmee in 2007 begonnen en heb ze in 2013 aan de gemeente geschonken. Dit omdat ik er in onze tuin geen ruimte meer voor had. Momenteel zijn ze zo’n 6 meter hoog schat ik. Zie hier de eerste 16,5 jaar van deze boompjes. Waarom 16,5 jaar? Waarom niet.

000000 boomples

(Op het plaatje klikken om het filmpje in YouTube te zien.)

De zeven vorige filmpjes over de boompjes zijn inmiddels samen bijna 400.000 keer bekeken. De ontwikkeling van de boompjes wordt dan ook wereldwijd gevolgd. Van west tot oost, van noord tot zuid.

000000 boompjes 3

Hard Gras 150

Er is weer een verhaal van mij in Hard Gras verschenen. Deze keer over de totstandkoming en de teloorgang van mijn boek ‘Een kleine geschiedenis van het voetballen’ uit 2009.

Het verhaal staat in nummer 150, het jubileumnummer. Ik ben dus natuurlijk super trots dat een verhaal van in het jubileumnummer staat. Het is dertiende keer dat een verhaal van mij in Hard Gras is opgenomen: twee keer als lezerspost en elf keer als “medewerkersverhaal”.

Hard gras 150

De maantjes van Mars

Op de EGU general assembly 2023 in Wenen  – geen idee wat dat voor een bijeenkomst is  – werd deze foto van de planeet Mars met op de voorgrond het kleine maantje Deimos (diameter circa 12 km) getoond.

0 mars met maan

De foto is gemaakt door de Arabische Marsverkenner Hope.  Zie hier voor meer over deze missie.

0 aea

Mars heeft twee manen: Phobos en Deimos. Het zijn waarschijnlijk ingevangen planetoïden. Phobos is de grootste van de twee. Hij heeft een diameter van ongeveer 22 km, tien kilometer meer dan die van Deimos. Ter vergelijking, zie ze hieronder naast elkaar afgebeeld.

0 manen

Links Phobos; rechts Deimos. De maantjes zijn ontdekt door de Amerikaanse astronoom Asaph Hall.  Hij deed dat in augustus 1877. Op 12 augustus ontdekte hij Deimos. Zes dagen later Phobos. Enthousiast ging hij verder speuren maar de maantje bleken op te zijn.

Zoals je kan zien heeft Phobos enkele grote kraters. Op deze foto uit 1978 genomen door de ruimtesonde Viking 1 kan je de grote ‘Stickney’-krater zien die is ontstaan door een meteorietinslag.

0 Phobos

En op deze foto uit 2007 zie je hem boven Mars zweven. Het is maar een klein dingetje.

0 marsmaan

Net zoals onze maan voor de zon kan staan, en dan kan zorgen voor een zonsverduistering op Aarde, gebeurt dat ook met de maantjes van Mars, alleen dan natuurlijk wel op Mars. Ze zijn echter wel een tikkeltje te klein om te zorgen voor een complete zonsverduistering.

0 mars zonsverdusitering

Zie hierboven een ‘volledige’ zonsverduistering op Mars. Deze foto van Phobos, die de zon “verduistert”, is in 2013 genomen door de Curiosity Rover, één van de maanwagentjes van de NASA die op Mars rondrijden.

Overigens wie een zonsverduistering wil meemaken hoeft daarvoor niet helemaal naar Mars af te reizen. Je kan ook volgend jaar naar Mexico, Amerika of Canada gaan. Daar vindt op 8 april 2024 een totale (!) zonsverduistering plaats die op sommige plaatsen meer dan vier minuten duurt.

0 eclips

 

 

What’s in a name -2

Twee maanden geleden schreef ik over mensen met een naam die een verband lijkt te hebben met hun beroep of een gebeurtenis Zie hier.

Van de week zag ik hier wel een heel speciaal voorbeeld van. In Doetichem liep er een wolf over straat die even later in de achtertuin van iemand ging liggen slapen. Hij werd even later daar door een dierenarts verdoofd en elders weer uitgezet. Zie hem hier verdoofd liggen.

0 wolf 0

Het meest opmerkelijk was echter dat dat de wolf dat deed in de tuin van mevr. Sylvia de Wolf-De Wolff.

0 wolf 2

Dat Sylvia de Wolff (met dubbele ‘f’) getrouwd is met meneer De Wolf (met één ‘f’) is al op zich heel opmerkelijk, maar dat uitgerekend in hun tuin een wolf gaat slapen, dat hou je toch niet voor mogelijk.

My WordPress Blog