In Amsterdam wordt in1628 Nicolaes Tulp benoemd als ‘praelector anatomiae (‘voorlezer in de anatomie’) van het chirurgijnsgilde. Hij gaat er anatomische lessen geven. Nicolaes Tulp is in 1593 in Amsterdam geboren als Claes Pieterszoon. Hij studeert vanaf 1611 in Leiden geneeskunde, waar hij ook lessen in de medische tuin van de Hortus Botanicus krijgt. Hij raakt daar zodanig gefascineerd door de in 1593 in Leiden geïntroduceerde tulp die in de Hortus Botanicus te zien is, dat hij later zijn naam verandert in Tulp.
Hij is vandaag de dag vooral bekende door het schilderij ‘De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp’ dat Rembrandt in 1632 schildert. Eén keer per jaar laat het Amsterdamse Chirurgijnsgilde in die tijd voor genodigden een openbare ontleding zien. Het daarbij gebruikte lichaam is van een geëxecuteerde crimineel. In 1632 is dat de 41-jarige Aris Kindt die een dag eerder is opgehangen voor diefstal. Kindt was wat we tegenwoordig zouden omschrijven als een draaideurcriminieel. Hij werd ter dood veroordeeld voor het beroven van een man van zijn jas, naar verluidt omdat Tulp nog dringend op zoek was naar een ter dood veroordeelde man voor zijn jaarlijkse openbare college.
Tot de aanwezigen behoort de jonge Rembrandt die in opdracht van het Amsterdamse Chirurgijnsgilde het tafereel vastlegt.
Op het schilderij heeft Rembrandt de les in de anatomie afgebeeld die Nicolaes Tulp geeft aan een groep chirurgijns. Het was het eerste groepsportret dat de toen 25-jarige Rembrandt schilderde. Te zien is hoe Tulp de spieren in de linkerarm laat zien. In werkelijkheid zullen de chirurgijns hoogstwaarschijnlijk rondom de tafel heen hebben gestaan, maar heeft Rembrandt ze in deze positie afgebeeld omdat ze anders niet allemaal met hun gezichten te zien zouden zijn. Afgebeeld zijn de chirurgijns Jacob Blok, Hartman Hartmansz, Adraen Slabran, Jacob de Witt, Mathijs Kalkoen, Jacob Koolvelt en Frans van Loenen. De man rechts is Tulp. Hij geldt in zijn tijd als één van de beroemdste artsen van Nederland. In 1652 stopt hij als arts. In 1654 wordt hij burgemeester van Amsterdam. In 1674 overlijdt op 80-jarige leeftijd.
Tekenaar Albert Uderzo en scenarioschrijver René Goscinny van de Asterix-stripboeken hebben in het in 1972 verschenen Asterix-stripboek ‘Asterix en de Ziener’ het schilderij ‘De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp exact nagebootst met hun stripfiguren staande om een tafel waar ook een ontleding plaats vindt in dezelfde positie als bij Rembrandt. Alleen wordt er bij hen een vis ontleedt.
Vergelijk de posities van de figuren maar eens met die van Rembrandts schilderij.
























