Category Archives: kunst

Eureka

Ik zat me net af te vragen waarover ik zou schrijven toen ik een berichtje las over de overcapaciteit van cannabis in Oregon. Eureka! Ik had een onderwerp: Eureka.

Eureka is een plaats van zo’n 27.000 inwoners in Oregon, een kuststaat gelegen in het noordwesten van Amerika. De staat heeft volgens het berichtje dat ik las momenteel te maken met een enorme wietberg. Ze hebben een legaal overschot van meer dan 500.000 kg. Sinds 2015 is het in Oregon legaal toegestaan om cannabis te kweken en recreatief te gebruiken – daarvoor was alleen medicinaal gebruik toegestaan.

Andere staten in Amerika waar recreatief cannabisgebruik is toegestaan zijn Alaska, California, Colorado – dat was in 2012 de eerste staat waar het werd gelegaliseerd – , Illinois, Maine, Massachusetts, Michigan, Nevada, Vermont en Washington (plus het District of Columbia). Medicinaal cannabisgebruik is in meer dan dertig staten toegestaan. Landelijk (‘federal’) is het recreatief gebruik van cannabis echter nog wel verboden.

00 cannabis

Nu heeft Oregon het de burgers heel gemakkelijk gemaakt om cannabis te kweken.  Ze stellen in tegenstelling tot andere staten nauwelijks eisen aan de productie. Je hebt er weliswaar een vergunning voor nodig, maar in Oregon kost die maar 1000 dollar. Ter vergelijking in Californië betaal je daar 10.000 dollar voor.

Oregon telt zo’n 4 miljoen inwoners die naar verluidt zo’n 125.000 kg – de schattingen lopen uiteen –  cannabis gebruiken.  Er is dus een grote overproductie, maar die mag niet over de staatsgrens geëxporteerd worden. Hij wordt deels vernietigd en verdwijnt deels in het zwarte circuit.

Het gevolg is dat in Oregon de prijzen alsmaar gedaald zijn en veel producenten er nu mee stoppen. Ook is er een grote overcapaciteit van winkels waar je marihuana kan kopen. De staat Oregon telt bijvoorbeeld meer winkels waar je cannabis kan kopen dan het totaal aantal filialen van Starbucks en McDonald’s in de staat samen.

Dat ik iets van cannabis in Oregon weet, komt omdat ik tijdens een vakantie in 2015 in Yosemite National Park in Californië in gesprek raakte met iemand uit Eureka. Hij vertelde dat in Eureka iedereen met de cannabis-business te maken had. De helft zat in de productie en de andere helft was gebruiker. Nu leek me dat enigszins overdreven, maar gezien zijn woeste uiterlijk sprak ik hem maar niet tegen.

Hij had een oom, zo vertelde hij, die jarenlang in Oregon illegaal cannabis produceerde en het er verkocht. Maar nu dat legaal was geworden, was de lol er van. Hij was met zijn handel verhuisd naar een staat waar het nog illegaal was. Daar kon je tenminste nog geld verdienen.

Later die vakantie kwamen we in Eureka en reden er rond. Niet op zoek naar cannabis maar naar muurschilderingen. In Eureka heb je veel muurschilderingen – murals worden ze ook wel genoemd – die al of niet onder invloed van cannabis zijn gemaakt. Zie hier enige exemplaren die wij zagen.

00 eureka 0Ik wil niet uitsluiten dat de maker van deze muurschildering cannabis gebruikte.

00 eureka 3De auto’s op deze foto zijn geen dinky toys maar echte auto’s

00 eureka 4Dit was de grootste muurschildering in Eureka die wij zagen

00 eureka 00De rode auto is getekend; de witte is echt.

00 eureka v2Dit is één van de bekendste murals in Eureka.

Ik mag overigens graag “in een mural gaan staan” (zie het blog van gisteren). Dan krijg je dit.

00 eurekaAltijd in voor een goed gesprek.

En ook hieronder ben ik onderdeel van het kunstwerk.

00 eureka 000

Ik zou eigenlijk voor mijn optredens als onderdeel van de kunstwerken betaald moeten krijgen.

Voor wie ook een keer in Eureka komt, op deze site staat een wandeling van zo’n vijf kilometer beschreven die je langs 22 muurschilderingen voert.

00 eureka 0000

Laurel en Hardy in Den Haag

Over Stan Laurel en Oliver Hardy doet het verhaal de ronde dat ze ooit voor de grap een keer meededen aan een Laurel en Hardy dubbelgangerswedstrijd. Ze eindigden als zevende. Of het verhaal daadwerkelijk klopt, weet ik niet. Ik las een soortgelijk verhaal  ook een keer over Charly Chaplin.

Maar goed, dit in het achterhoofd houdend, wie van de mensen op onderstaande foto is de echte Stan Laurel? Is dat het rare mannetje rechts op de foto of is het ‘de dunne’ van “de dikke en de dunne” links op de foto? (Even tussen haakjes, ik kwam ooit een keer de omschrijving ‘Stan Laurel met diarree’ in een cryptogram tegen. De oplossing was ‘dunne’.)

00 laurel

Het antwoord op de fotovraag luidt uiteraard geen van beide. Het mannetje rechts op de foto is uw verslaggever. De ‘dunne’ links is een getekende versie. De echte Stan Laurel is al jaren dood. Hij overleed in 1965 op 74-jarige leeftijd. (Stan Laurel: “If any of you cry at my funeral, I’ll never speak to you again!”)  

Als u zich afvraagt waarom uw verslaggever zo raar met zijn hand in zijn haar staat, dat is omdat het een bekend handgebaar van Stan Laurel was. Zie bij voorbeeld het standbeeld van hem in North Shield, de plaats in het noordoosten van Engeland waar hij een deel van zijn jeugd doorbracht.

00 laurel 4

Foto Dposte46; WIkipedia

De muurafbeelding van Laurel en Hardy in Den Haag is te zien op de Schenkkade. Als u denkt, wat jammer van dat vervelende mannetje rechts op de foto, hierbij een afbeelding zonder hem.

00 laurel 3

Hiroshige

Ando Hiroshige (1797 – 1858), ook bekend als Utagawa Hiroshige, is een Japanse kunstenaar die wereldberoemd is geworden dankzij zijn prenten met landschapsafbeeldingen. Zie hier enkele werken van hem.

0 hiroshige 0

0 hiroshige 6

0 hiroshige wave

Vincent van Gogh was een groot bewonderaar. Hij verzamelde prenten van hem en heeft een tweetal nageschilderd. Links het origineel van Hiroshige; rechts de versie van Van Gogh.

0 hiroshige van gogh 0 hiroshige van gogh 2

0 hiroshige van Gogh

Echt zeldzaam zijn de prenten van Hiroshige niet. Hij heeft honderden verschillende gemaakt, die elk nog eens veelvuldig zijn afgedrukt. Soms zelfs nog tot tientallen jaren na zijn dood in 1858 . Ook zijn er allerlei moderne ‘reprints’ op de markt. Dus als je een originele prent van Hiroshige wilt kopen, moet je wel even goed opletten.

(Daarnaast zijn er nog twee andere Japanse kunstenaars uit de negentiende eeuw met de naam Hiroshigi en wel Hiroshigi II en Hiroshigi III. Dit zijn leerlingen van Hiroshigi die beiden met zijn dochter trouwden. Niet tegelijkertijd natuurlijk. Eerst de ene en na een scheiding de andere. Beiden namen na het huwelijk de naam van hun schoonvader aan.)

Vooral de originele prenten van Hiroshigi zijn erg gewild. Er worden prijzen van €100 tot soms wel zo’n €2500  voor betaald, afhankelijk van de zeldzaamheid en staat.

Op de site van Museumdepotshop, waar je werken kan kopen die Nederlandse musea niet meer willen hebben, worden momenteel af en toe door het Japanmuseum SieboldHuis  in Leiden prenten van Hiroshige te koop aangeboden. Ze zijn afkomstig uit de collectie van de arts Philipp Franz von Siebold die, toen hij in Japan woonde (1823-1829), een grote verzameling aanlegde van prenten, oude landkaarten, keramiek, herbaria, kleding en andere Japanse spullen. Je mag daarom aannemen dat de prenten die het museum te koop aanbiedt originele prenten zijn.

De prenten die dit museum aanbiedt, ook van andere Japanse kunstenaars, zijn buitengewoon populair. Binnen een minuut nadat de Museumdepotshop met ‘nieuwe’ exemplaren komt, zijn ze al weg. Vanochtend om 8.30 uur ging de shop weer open en nam ik een kijkje. Ik was precies op tijd. Er werden twaalf prenten aangeboden, waarvan één van Hiroshige.

0 hiroshige 3

Ik drukte op het plaatje en had de prent in mijn winkelmandje.

0 hiroshige

Als je de prent in je winkelmandje hebt, dan heb je hem echter nog niet “gekocht”. Iemand anders kan hem tegelijkertijd ook in zijn winkelmandje hebben gekregen. Degene die het eerst het betalingsproces heeft doorlopen is dan de koper. Je moet dus niet alleen precies op tijd in de museumshop kijken en op de afbeelding drukken, maar ook nog eens heel snel het betalingsproces doorlopen.

Dat deed ik niet. Bewust. Ik vond hem eigenlijk niet zo mooi. Het was de compositie die mij stoorde. De heuvel rechts verstoorde het beeld vond ik, evenals het blauwe heuveltje links en de donkerblauwe rand boven. Ok, dat kan je er allemaal van af knippen en dan hou je dit over.

0 hiroshige 2

Of bijvoorbeeld zo als je een ‘staande’ variant wilt hebben.

0 hiroshige 59

Kijk, dit vind ik zelf al een veel mooier plaatje, maar dat stukken afknippen van een prent, dat doe je niet. Eén van mijn verre voorvaderen uit de Amsterdamse tak, Hubertus van Neck, heeft dat in de zeventiende eeuw ooit wel gedaan en wel met de Nachtwacht van Rembrandt – hij knipte de zijkanten er van af omdat hij de compositie zonder die figuren die daarop stonden mooier vond –  en daar zijn ze bij het Rijksmuseum nu nog kwaad over.

Ik liet de prent de prent – zeker voor €250. Wel besloot ik het betalingsgedeelte tot aan het daadwerkelijke moment van betalen in te vullen. Dit voor het geval ik in de toekomst ooit wel iets op de site van de Museumdepotshop  zou willen kopen. Dan kon ik alvast zien hoe het werkte. De site vroeg om mijn NAW-gegevens en of ik mijn aankoop aangetekend wilde verzenden. Dat kostte dan 5 euro. Oké, dat is goed.

Nadat ik alles had ingevuld, en klaar was om daadwerkelijk te betalen, bekeek ik het overzicht. Het totaal door mij te betalen bedrag bedroeg 5 euro. De prent was ondertussen blijkbaar al door iemand anders afgerekend. Ik hoefde alleen nog maar het aangetekend verzenden van niets te betalen. Ja, zeg. Ik ben gekke Henkie niet. Heb ik mooi niet gedaan.

p.s. Voor wie wil weten wat Japanse prenten op veilingen doen, op de site van Catawiki zijn regelmatig allerlei online-veilingen van ‘originele’ en reprints van Japanse prenten.

 

 

 

 

 

 

 

My fifteen minutes of fame in de schaakwereld (1)

Kent u de uitdrukking ‘fifteen minutes of fame’? Die uitdrukking wordt vaak gebruikt als iemand kortstondig bekend is, meestal om iets wat niet echt belangrijk is. We hebben deze uitdrukking te danken aan Andy Warhol die in 1968 in een catalogus voor een tentoonstelling van zijn werk in het ‘Moderna Museet’ in Stockholm schreef: “In the future, everyone will be world-famous for 15 minutes”

De Amerikaanse fotograaf Nat Finkelstein stond naar eigen zeggen in 1966 mede aan de basis van deze woorden. Hij fotografeerde toen Andy Warhol voor een boek. Tientallen mensen probeerden bij die gelegenheid ook op de foto te komen, waarop Warhol zei “Iedereen wil beroemd worden”. Hierop antwoordde Finkelstein: “Yeah, for about fifteen minutes, Andy.” Of het inderdaad zo gegaan is, kunnen we niet meer navragen. Andy Warhol overleed in 1987 en Finkelstein in 2009.

0 andy warhol 2Op bovenstaande foto, tweede van links, is Andy Warhol te zien. Hij was beroemd op 2 september 1967 van 14.00 uur tot 14.15 uur, toen hij aan boord van de S.S. France sprak met de Amerikaanse auteur Tennessee Williams. (Foto James Kavallines; Library of Congress Prints and Photographs Division. New York World-Telegram and the Sun Newspaper Photograph Collection. LC-USZ62-121294).

Het Engels kent naast ‘fifteen of fame’  nog een soortgelijke uitdrukking, namelijk “a nine days’ wonder”. Die uitdrukking stamt al uit de Middeleeuwen. In een boek uit 1325 komt de uitdrukking al voor. Dat waren nog de ‘good old days’. Toen was je nog gewoon negen dagen beroemd. In de haastige wereld van vandaag nog maar een kwartiertje. En dat is dan ook de reden dat ik mijn verhaal over mijn fifteen minutes of fame in de schaakwereld nu stop en morgen pas weer vervolg.

Dan heb ik mooi twee keer mijn ‘fifteen minutes of fame’.

 

Erwin Olaf

Het Fotomuseum Den Haag organiseert samen met het Gemeentemuseum Den Haag een dubbeltentoonstelling van het werk van de fotograaf Erwin Olaf. Gisteren hebben Marianne en ik een bezoekje gebracht aan deze tentoonstellingen.

0000 olaf 0

De affiche van de dubbeltentoonstelling. Hij is vanwege succes (in twee maanden tijd al meer dan 200.000 bezoekers) verlengd tot 16 juni 2019.

In het Fotomuseum hangt zijn vroege werk uit de periode 1980 – 2000. Het betreft hier vooral zwart-wit naaktfoto’s.  Ik kreeg het idee dat Erwin Olaf in die tijd vooral bezig was om taboes doorbrekende foto’s te maken. Technisch knappe foto’s maar eerlijk gezegd vond ik die foto’s niet allemaal even interessant – met uitzondering  van een serie foto’s van jongens met een hoed op uit de tijd van Rembrandt.

In het naast gelegen Gemeentemuseum was het werk vanaf  het jaar 2000 te zien. De meeste foto’s hier waren in kleur. Die foto’s vond ik boeiender.

0000 oloaf 1

Er hingen niet alleen foto’s maar ook installaties met gefilmde portretten van mensen die langzaam bewogen, zoals deze dames uit Shanghai.

0000 oloaf 2

0000 oloaf 3Zoek de zeven verschillen

In een aparte ruimte hingen de foto’s die Erwin Olaf de laatste jaren van Willem-Alexander en zijn gezin heeft gemaakt.

0000 olaf

Er hingen meerdere series. Marianne had de pech dat op het moment dat zij met haar mobieltje een foto probeerde te maken er telkens een vervelend mannetje met een grote blauwe trui hinderlijk in beeld ging staan.

0000 olaf 1

0000 olaf 2

0000 olaf 3

0000 olaf 4

Tot slot, toen wij de portretten van de Koninklijke familie bekeken, kwam er een oud mannetje met een stok de zaal binnen gelopen. Hij keek naar de foto’s en zei toen: “Deze hebben hun kleren aan.” 

 

Een mislukte safari?

Toen wij maandag door Noordwijk fietsten, kwamen we voorbij een groot huis. Een Porsche op de oprit en twee garages. De meest opvallende auto stond echter in de tuin. Wat is het? Een kunstwerk of een herinnering aan een mislukte safari?

00 safari

Een Haagse stadswandeling

Afgelopen zaterdag liepen Marianne en ik een rondje door het centrum van Den Haag. Af en toe stonden we stil voor een winkel – logisch zult u zeggen, Marianne was erbij. De etalages waren echter niet de reden om stil te staan, nee, we stonden stil om het hele gebouw te kunnen bekijken. Het waren allemaal panden uit het begin van de vorige eeuw die gebouwd waren in de Jugendstil. (Ik had hier eerst Jugendstilstijl willen typen maar dat is geloof ik dubbelop.)

Over al deze panden wist ik Marianne allerlei interessante feitjes en wetenswaardigheden te vertellen. “Wow, wat een man, wat een kennis heeft hij toch!” zult u wellicht zeggen, maar eerlijk gezegd haalde ik deze kennis uit een boekje, dat ik een paar weken geleden voor 50 cent in de plaatselijke kringloopwinkel had gekocht, en las ik het alleen maar voor.

jugernstil

Mijn bron van informatie

Op een gegeven moment stonden Marianne en ik stil voor ‘De Duif’ een pand in de Venestraat en tuurden we omhoog. De Duif is ontworpen door architect Molenbroek, dat is dezelfde architect die ook het bekende ‘Witte Huis’ in Rotterdam  heeft ontworpen.

witte huis

Het ‘Witte Huis’ in Rotterdam, de eerste ‘wolkenkrabber’ van Nederland en waarschijnlijk ook van Europa; Foto F. Eveleens

Net toen ik Marianne wilde vertellen dat de indeling van de vensters van de Duif in het geheel was vervangen, waardoor veel van de evenwichtigheid was verloren gegaan –  dat stond in mijn boekje –  werden we aangesproken door een man die vroeg of we iets over het gebouw wilden weten.

de duifDe Duif vroeger en de Duif nu.

Ik dacht even dat het de winkelier was, maar het bleek een architectuurhistoricus te zijn die ons naar het pand zag kijken. Peter van Dam – zo bleek hij te heten – is een groot kenner van de Haagse architectuur en is bezig met een serie boeken over bekende Haagse architecten. Een drietal boeken (zie hier) is al verschenen, een vierde is onderweg.

Minstens een half uur lang heeft Peter ons vervolgens onderhouden met allerlei interessante  wetenswaardigheden over oude Haagse panden in de buurt en voor wie daarin ook is geïnteresseerd – even reclame maken – op zondag 14 april, van 10.30 – 13.00, verzorgt hij een architectuurrondleiding door het centrum van Den Haag. De kosten bedragen €7,50 en daar zit een kop koffie bij inbegrepen. Het vertrekpunt is boekhandel De Vries Van Stockum, Spui 40 in Den Haag. Voor meer informatie en aanmelden voor deze wandeling, zie de site van Van Stockum (even doorscrollen naar 14 april.)

Zelf zijn we die dag verhinderd, maar wij hebben al een deel (gratis) mogen horen. En ook zonder rondleiding loont het  om niet alleen naar de etalage van panden in de Haagse binnenstad te kijken, maar om ook eens een blik omhoog te werpen.

Kort nieuws

  1. Nieuwe lantaarnpalen langs de A44 in Den Haag aan de korte kant

lantarenpaal a44 2

lantarenpaal a44

Automobilisten klagen over de geringe hoogte van de nieuwe lantaarnpalen langs de A44. Een woordvoerder van Rijkswaterstaat verklaarde dat dit nu eenmaal het gevolg was van de opgelegde bezuinigingen. “Het moet uit de lengte of uit de breedte komen. In de breedte viel niet veel meer te halen.”

 2. Kritiek op sponsorovereenkomst kunsthandel ‘Galerie’ 

galerie

Er is veel kritiek op de uitgelekte sponsorovereenkomst die de Haagse kunsthandel ‘Galerie’ heeft afgesloten met de door haar gesponsorde kunstenaars. Volgens deze overeenkomst moeten de schilders op elk schilderij de naam van de kunsthandel vermelden. Volgens critici staat dit de artistieke vrijheid in de weg. Galeriehouder Drs. Gerrit Kwast: “Ik snap die kritiek niet. In het voetballen gebeurt het al jaren. Zo’n Messi en Ronaldo zijn ook ware kunstenaars en die lopen probleemloos met de naam van de sponsor op hun shirt. Daar doet niemand moeilijk over.

3. Al In 1958 oefenden koningin Elizabeth en koningin Juliana voor een mogelijke brexit respectievelijk een Nexit

'brexit

Er is een foto uit 1958 opgedoken waarop een gezamenlijke ‘Exit’-oefening te zien is van koningin Elizabeth, prins Philip, koningin Juliana, prins Bernhard en prinses Beatrix. Dit voor het geval er een onverwachte Brexit of een Nexit zou zijn. In het geval van een Brexit zou Koningin Elizabeth naar Nederland vluchten, in het geval van een Nexit zou Koningin Juliana de oversteek naar Engeland wagen. Beide vorsthuizen ontkennen dat er ooit een dergelijke oefening is geweest.

4. Tegenvallende opkomst manifestatie op het Malieveld van liefhebbers van het blog van Martin van Neck 

malieveld

Het aantal bezoekers van de manifestatie op het Malieveld voor liefhebbers van de blogposts van Martin van Neck viel wat tegen. Organisator Martin van Neck verklaarde na afloop:  “We gaan de zaak evalueren. Misschien moeten we iets meer aan publiciteit doen. De manifestatie was alleen aangekondigd op de blogpost, dat wordt natuurlijk niet veel gelezen. Ook waren de kaartjes voor de exclusieve ‘meet and greet’ met Martin van Neck wat aan de dure kant.

Dat volkszanger Bolle Tinus niet wist dat de Koningstunnel was afgesloten en daardoor in de file belandde hielp ook al niet. Toen hij na een uur nog niet was gearriveerd, ontstond er helaas wat onrust op het veld en moest de politie met hulp van het waterkanon de menigte verspreiden.”

waterkanon

Tot zover het korte nieuws van vandaag.

Vier verdwenen wilgen

Valt u wat op aan deze foto?

bomen

Het zijn wilgen die weerspiegelen in het water. Maar telt u ze eens. Er staan vijf grote wilgen. Maar in het water zijn negen grote wilgen te zien. Waar zijn die andere vier wilgen gebleven?

In dit geval is een citaat van de Oostenrijkse schrijver Karl Kraus – als u geen idee heeft wie dat is, ik ook niet – van toepassing. Die schijnt ooit eens gezegd te hebben: “De kunstenaar is slechts iemand die vanuit de oplossing het raadsel kan maken“.

De oplossing van dit raadsel is dat ik de foto (gemaakt door Marianne met haar mobieltje) op zijn kop heb gezet. Zo ziet hij er normaal gesproken uit.

bomen 2

Van de negen wilgen “halen” er slechts vijf  de plas. De overige vier staan daarvoor te ver naar achteren.  De Franse filmregisseur Jean-Luc Godard – u ziet, ik kijk niet op een citaatje meer of minder –  zou zeggen: “Kunst is niet de weerspiegeling van de werkelijkheid, het is de werkelijkheid van die weerspiegeling.”

Ik had de foto ook een kwart slag kunnen draaien, dan krijg je dit:

bomen 3

Maar dan had u direct gezien dat de foto gedraaid was.

 

Denkend aan Holland

De bekendste dichtregel van Nederland luidt waarschijnlijk: “Denkend aan Holland zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan, rijen ondenkbaar ijle populieren als hoge pluimen aan den einder staan;”

Ze zijn afkomstig uit het gedicht ‘Herinnering aan Holland ’ van Hendrik Marsman.

00000 gedicht1

Hendrik Marsman publiceerde het gedicht in 1936. Hij was toen 36 jaar oud. Marsman verbleef vaak en lang in het buitenland. Vermoedelijk heeft hij het gedicht in Frankrijk geschreven.

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, bevond hij zich samen met zijn vrouw ook in Frankrijk. Hij besloot om samen met een twintigtal andere vluchtelingen met een boot van Bordeaux naar Engeland af te reizen, maar zou er niet aankomen.

00000 Marsman 00000 mevrouw MarsmanHendrik Marsman en zijn vrouw Rien Marsman-Barendregt.

Op 21 juni 1940 werd het schip, de Berenice, in de golf van Biskaje (vermoedelijk) getorpedeerd door de Duitse onderzeeër U65. (Sommige bronnen houden het echter op een ontploffing in de machinekamer.) Alleen de acht personen die zich aan dek bevonden, waaronder Marsman’s vrouw Rien Marsman-Barendregt, zouden de ramp overleven.

Marsman bevond zich benedendeks en stierf op veertigjarige leeftijd. Op de site van het Literatuurmuseum staat een uitgebreid verhaal over het overlijden van Marsman. Ik citeer even een paar regels.

Alleen wie zich op dat moment bovendeks bevindt heeft een kans de ramp te overleven. Voor slechts acht van de 47 opvarenden is dat het geval: de kapitein, zes bemanningsleden en – als enige van de vluchtelingen – Rien Marsman. Haar redding heeft ze te danken aan twee nogal triviale omstandigheden: als enige passagier draagt ze permanent een zwemvest aan boord, en ook bevindt ze zich als enige passagier op het bovendek, waar ze bezig is het ontbijt klaar te maken.

Volgens Riens eigen verhaal is ze door de explosie in zee geslingerd en heeft ze zich drijvende kunnen houden aan een stuk wrakhout. Ze wordt opgepikt door een schip dat vanaf Bordeaux met de Berenice in konvooi voer. Daarmee bereikt ze Engeland, waar een maandenlang verblijf in ziekenhuizen volgt. Rien heeft dermate zware verwondingen aan haar voet opgelopen dat ze meermalen moet worden geopereerd

Tijdens de oorlog raakte ze bevriend met Koningin Wilhelmina. Rien Marsman-Barendregt zou in 1948 onder de titel ‘Haar werk ging door’, een boek over het verblijf van prinses Juliana in Canada schrijven. Ze stierf in 1953 op 56-jarige leeftijd.

Ik moest gisteren opeens aan het gedicht van Marsman denken toen ik al fietsend in onze gemeente een bedrijf bezig zag met het omzagen van een ‘rij ondenkbaar ijle populieren’.

00000 pop 1

00000 pop 3

00000 pop 2

Het is maar goed dat Marsman niet heden ten dage in onze gemeente leefde. Dan zou het gedicht er ongetwijfeld heel anders uit hebben gezien.

00000 gedicht2

De sterren van Vincent van Gogh

Gisteren liet ik u dit schilderij van Vincent van Gogh zien: ‘de Sterrennacht boven de Rhône’. Hij schilderde het in september 1888.

00 van gogh 2

Als u goed naar de afgebeelde sterrenhemel op het schilderij kijkt, dan herkent u op het schilderij wellicht het sterrenbeeld. ‘De Grote Beer’. Zie de rode lijnen.

00 grote beer

De Grote Beer (ook wel ‘het steelpannetje’ genoemd) is het enige sterrenbeeld dat ik aan de sterrenhemel weet te vinden. Dat heb ik te danken aan mijn vader. Die leerde me als kind te zoeken naar een sterrenbeeld in de vorm van een “steelpannetje”. Dat was de Grote Beer en als je die wist te vinden dan kon je met hulp van de rechterkant van het sterrenbeeld de Poolster vinden. Daartoe moest je de rechterkant van de steelpan (de gele lijn hieronder) ongeveer vijf keer naar boven verlengen.

00 grote beer 2

Deed je dat, dan kwam je bij de Poolster uit en die stond precies in het noorden. Volgens mijn vader was dat heel handig om te weten, voor het geval ik ’s nachts zou verdwalen. Waarom mijn vader dacht dat ik ’s nachts wel eens zou kunnen verdwalen, weet ik niet. Maar goed, nu weet u ook hoe u het noorden kan vinden. Vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan.

En nu we het toch over sterrenbeelden hebben, wist u dat er naast de Grote Beer nog 87 sterrenbeelden zijn? Dat las ik op de site van. Kijkmagazine. Ik citeer even een stukje:

Er zijn maar liefst 88 officieel erkende sterrenbeelden, waarvan er 36 voornamelijk vanaf het noordelijk halfrond te zien zijn. Meer zullen dat er ook niet worden. In 1930 is namelijk de hele hemel in vlakken verdeeld, die elk het ‘territorium’ van een bepaald sterrenbeeld zijn. Eventuele nieuwe sterren zullen dus altijd worden toegevoegd aan een bestaand sterrenbeeld in plaats van een nieuw sterrenbeeld te vormen. Overigens horen de sterren van een sterrenbeeld zelden écht bij elkaar. Van twee sterren die naast elkaar lijken te staan, kan bijvoorbeeld de een heel helder en heel ver van ons zijn verwijderd, terwijl de ander juist zwak is en zich relatief dicht bij ons zonnestelsel bevindt.”

De benaming van 48 van die 88 sterrenbeelden hebben we te danken aan de oude Grieken die al vroeg in een bepaalde constellatie een sterrenbeeld zagen en er een naam aan toe kenden. Tot die oude sterrenbeelden behoren ook de twaalf astrologische sterrenbeelden van de dierenriem – dat is het sterrenbeeld waarin op de dag van je geboorte de zon opkomt en dat door astrologen wordt gebruikt voor horoscopen.

De koppeling geboortedag <-> sterrenbeeld is ongeveer 2000 jaar geleden gemaakt. Toen is bij voorbeeld vastgesteld dat als je geboren bent tussen 21 mei en 21 juni, dat je dan een tweeling bent. Nu is het echter zo dat de sterrenbeelden langzaam opschuiven aan de hemel en wel in een tempo van ongeveer een sterrenbeeld per 2000 jaar.

Dus ben je nu bijvoorbeeld op 1 juni geboren, dan zou je volgen de astrologen een tweeling zijn. Weet dan echter dat op het moment van je geboorte de zon niet in het sterrenbeeld Tweeling maar in het sterrenbeeld Stier opkwam. Je bent dus eigenlijk een Stier en geen Tweeling, iets om aan te denken als je je horoscoop leest. Maar goed, in astrologie geloof ik sowieso niet. (“Ik geloof niet in astrologie; Ik ben een Boogschutter en die zijn sceptisch” – Arthur C. Clarke.)

Voor wie wil weten in welk teken van de dierenriem hij of zij nu daadwerkelijk is geboren, zie deze tabel afkomstig van de site hemel.waarnemen, waarbij ze overigens dertien in plaats van twaalf dierenriem-sterrenbeelden onderscheiden (de dertiende is de Slangendrager).

00 sterrenbeelden

Maar terug naar het schilderij van Van Gogh. Volgens de Italiaanse astronoom Gianluca Masi klopt de weergave van de Grote Beer in het schilderij niet helemaal met de werkelijkheid zoals die er in september 1888 uit zou hebben gezien. Onze Italiaanse vriend denkt daarom dat er minstens 40 minuten tussen het schilderen van het linker- en het rechterdeel van de Grote Beer heeft gezeten.

De constellatie lijkt vervormd: dit detail suggereert in feite een pauze van ten minste veertig minuten in de uitvoering, de nachtelijke hemel veranderde met het verstrijken van de tijd; de schilder heeft zich waarschijnlijk aan iets anders toegewijd en vervolgens zijn werk hervat en de overgebleven sterren “per vergissing” in een andere positie gerangschikt.”

Geen idee of de beste man gelijk heeft. Misschien heeft Van Gogh het gewoon zo geschilderd omdat hij het zo mooier vond uitkomen.

Overigens is volgens astronomische deskundigen ook op het andere sterrenschilderij van Vincent van Gogh – “Starry, starry night / Paint your palette blue and gray / Look out on a summer’s day” – een sterrenbeeld (plus een planeet) te zien. Het betreft in dit geval het sterrenbeeld Vissen en de planeet Venus (zie onder; de planeet Venus is de ‘ster’ in het rode cirkeltje; de andere sterren behoren tot het sterrenbeeld Vissen.)

00 sterren

Mijn vader heeft me echter nooit de kennis over het sterrenbeeld Vissen bijgebracht – mijn vader en ik visten niet – dus of dit klopt weet ik niet.

En nu we toch bezig zijn, ook op het schilderij ‘Landweg in de Provence bij nacht’ uit mei 1890, zouden (volgens de Amerikaanse astronoom Donald Olson) hemellichamen te herkennen zijn. In dit geval naast de maan de planeten Venus (in de rode cirkel) en Mercurius (in de paarse cirkel). Tijdens de zonsondergang op 20 april 1890 zouden tussen 19.00 en 20.00 uur deze twee planeten namelijk in exact dezelfde conjunctie met de maan hebben gestaan zoals ze staan afgebeeld op het schilderij.

00 planeet

Echter, volgens het Kröller-Müller Museum is dit schilderij geschilderd tussen 12 en 15 mei 1890 (veertien dagen later dus), wat de vraag doet opwerpen of de theorie van Olsen klopt.

Tot slot: hoe keek Vincent van Gogh nu zelf tegen de sterren aan? Die vraag heeft hij voor ons een keer beantwoord in een brief aan zijn broer Theo.

De aanblik van de sterren zet me altijd aan het dromen. Even gemakkelijk als ik tot dromen word aangezet door de zwarte stippen die op een landkaart de steden & dorpen aangeven. Waarom, denk ik dan, zouden die lichtende punten aan het firmament minder toegankelijk voor ons zijn dan de zwarte stippen op de kaart van Frankrijk? Net zoals we de trein naar Tarascon of Rouen nemen, gebruiken we de dood om naar een ster te gaan.”

Vincent van Gogh schoot zich op 27 juli 1890 op 37-jarige leeftijd met een revolver in de borst. Hij overleed twee dagen later. Leonardo da Vinci zou zeggen: “Hij die op weg is naar een ster, keert niet om.”

De kleuren van de nacht

Ik denk vaak dat de sprankelende kleuren van de nacht levendiger en kleurrijker zijn dan die van de dag.” – Vincent van Gogh

00 van gogh 2September 1888; Sterrennacht boven de Rhône; geschilderd  door Van Gogh in Arles.

00 van goghjuni 1889;  De sterrennacht;  geschilderd door Van Gogh toen hij was opgenomen in het ziekenhuis van Saint-Paul-de-Mausole in Saint-Rémy-de-Provence voor een psychiatrische behandeling.

00 go aheadMaart 2019:  De hoofdtribune van het stadion van Go Ahead Eagles, gefotografeerd door Martin van Neck;  één uur voor de avondwedstrijd tegen MVV.

00 go ahead 3Maart 2019:  De Leo Halle tribune van het stadion van Go Ahead Eagles, met daarop het silhouet van de stad Deventer, gefotografeerd door Martin van Neck;  één uur voor de avondwedstrijd tegen MVV.

 

Waar kijkt het standbeeld naar? (2)

Uit de serie ‘Waar kijkt het standbeeld naar?’

Standbeelden in Den Haag (2)

Koning Willem II

0 b willem 2

(tip: zet als standbeeld nooit je hoed af)

Hugo de Groot

0b hugo

Louis Couperus

0b couoerus

Eline Vere

0b eline vere

Spinonza

0 b spionoza2

Descartes

0b descartes

Ghandi

0b ghandi

Mandela

0b mandela

De Indische tantes

0b indische tantes

Wim Kan en Corry Vonk

0b wim kan

George Maduro

0b maduro

Albert Plesman

0b albert plesman

Tot slot: Het Schevenings vissersmonument; hierbij is het uitzicht onderdeel van het kunstwerk.

0b schippersvrouw

(en voor wie deze serie over waar de standbeelden in Den Haag naar kijken maar niets vindt: Haagse Harry)

0b hh