Category Archives: kunst

Hyper realistische beelden

Vorige week zijn we op Hemelvaartsdag in de Kunsthal in Rotterdam geweest om een kijkje te nemen bij de tentoonstelling ‘Hyperrealisme Sculptuur’.  Hier werden allerlei beelden tentoongesteld,  “waarbij de menselijke figuur zo levendig en levensecht mogelijk wordt verbeeld“, aldus de site van het museum. Om de tentoonstelling op Hemelvaartsdag te bezoeken was achteraf – vooraf eigenlijk ook al  – niet zo’n goed idee. Het was er druk.

Er waren allerlei soorten beelden te zien.  Sommige waren heel groot, wat weer wat afbreuk deed aan het realisme. Die waren meer hyper dan realistisch.

real 2

real 3

real 4

Andere beelden waren wel levensecht.

real 5De mensen rechts zijn bezoekers, de dame links bij de muur is een beeld.

real 1

real 7

Er waren ook allerlei fantasievoorstellingen.

real 6

real 12

Eerlijk gezegd vond ik het een beetje  tegenvallen. Hoe knap ook gemaakt, je hebt toch al snel een  Madame Tussaud gevoel. Vorig jaar hebben we in het zelfde museum een tentoonstelling gezien van hyperrealistische schilderijen. Die maakten veel meer indruk.

Misschien ben ik meer een mannetje voor vaag-realistische beelden.

real 11‘Licht en donker’, vaag realistische bezoekers aan een Tentoonstelling;  een werk van Martin van Neck; 2018

Een onbekend meesterwerk

Kunsthandelaar en kunsthistoricus Jan Six – ooit heeft Rembrandt één van zijn voorvaderen geschilderd – heeft een onbekend schilderij van Rembrandt ontdekt. Zie hier een verhaal in het AD over de ontdekking.

Komt het even goed uit, dat hij het zelf al had gekocht. Uit het stukje van het AD: ‘Six betaalde anderhalf jaar geleden 156.000 euro voor het schilderij. Het werk is per direct te koop. Over de vraagprijs wil Six niks kwijt, behalve dat het schilderij natuurlijk als een Rembrandt wordt aangeboden. Voor een echte Rembrandt wordt aardig wat geld neergelegd, soms loopt het op tot tientallen miljoenen.’

Het is binnen korte tijd al de tweede keer dat een onbekend schilderij van een bekende meester is ontdekt. Onlangs werd – toevallig door ondergetekende –  een onbekend werk van Malevitsj ontdekt.

00000000 kunst

Uit de Wikipedia-pagina over Malevitsj: “Na 1910 koos hij voor een geometrische vormontleding, die hij combineerde met een lyrisch kleurenbeeld en die zou leiden tot de bekende futuristische figuratie van de kunstenaar.”

Vermoedelijk heeft Malevitsj het schilderij geschilderd tijdens een bezoek aan het Koninklijk Landgoed De Horsten in Wassenaar, althans dat doet deze foto vermoeden.

00000000 kunst 2

Fotograaf: Marianne. De foto – met een echtgenote-certificaat; herstel een echtheidscertificaat – is overigens te koop mits er voldoende nullen in de geboden prijs staan.

Tot zover berichten uit de kunstwereld.

Meer Moderne kunst

Behalve de lakendame (zie gisteren) is er nog meer opvallende moderne kunst in het Museum Voorlinden te zien. Zo is er een zaal waarvan één wand helemaal bedekt is met spiegels waarvan de randen een beetje gebold zijn.

0 moderne kunst 8De wand met de spiegels

Door de kromming in de spiegels krijg je het zelfde effect als wat je hebt met zogenaamde lachspiegels, namelijk lichaamsdelen die er raar vervormd uit gaan zien. Je kan je dus de vraag stellen: is dit kunst of kermis?

0 moderne kunst 5Vader ziet er altijd al een beetje raar uit, maar de dochter normaal gesproken niet.

Er staat ook een kunstwerk van de Chinees Song Dong. Hij had van tientallen gevonden deuren en kozijnen van oude huizen in Bejing – de huizen zijn gesloopt zijn om plaats te maken voor nieuwbouw – een bouwwerk geconstrueerd.

0 moderne kunst 1a

Via de deuren aan de zijkant kon je het bouwwerk binnen treden en dat leverde een verrassing op. De binnenkant was helemaal bedekt met spiegels, ook de vloer. Verder hingen er tientallen lampen. Ik vond het wel mooi bedacht.

0 moderne kunst 1b

0 moderne kunst 1cHet ding van Dong.

Wellicht het meest bekend kunstwerk van het museum is het zwembad. Je kan er op de bodem lopen zonder te verdrinken.

0 moderne kunst 9

0 moderne kunst 10

De bedrijfskundige in mij bedacht dat dit wel eens duur kunstwerk  kon zijn. Niet vanwege de aankoopprijs – geen idee wat het gekost heeft –  maar vanwege de suppoost die er standaard  naast staat, vermoedelijk om er voor te zorgen dat er niemand in het water valt.

Ik moet me trouwens even corrigeren zie ik nu. Het zijn geen suppoosten maar ‘Guide & Guards’ in Museum Voorlinden. Zie deze personeelsadvertentie.

0 moderne kunst 1aa

Het museum vermeldt niet hoe hoog het bijbehorende salaris is, behalve dat het marktconform is. Gewoonlijk verdient een suppoost in een museum tussen de 1500 en 2000 euro bruto per maand bij een volledige werkweek, maar gezien het feit dat het hier om een “bijbaan” gaat, zal het hier wel wat lager liggen. Maar al met al vermoed ik dat de standaardsuppoost die bij het zwembad staat het museum, inclusief sociale lasten, toch nog wel zo’n 20.000 euro per jaar kost.

Deze kosten moeten natuurlijk wel terug verdiend worden. Wellicht is dit de reden dat de museumjaarkaart hier niet geldig is en je dus een kaartje van 15 euro aan de kassa moet kopen. Had het museum wel aan de museumjaarkaart mee gedaan dan het per bezoeker 9 euro ontvangen. (Musea die deelnemen aan de museumjaarkaart krijgen per bezoeker van de stichting Museumjaarkaart 60% van de prijs van de normale toegangsprijs.)

Voor een museum is dit een interessante businesscase. Stel dat je zonder museumjaarkaart 6 bezoekers trekt, dat levert 90 euro op. Met een museumjaarkaart moet je dan 10 bezoekers trekken om ook aan 90 euro inkomsten te komen. Dat is een toename van in dit geval 67%.  Dat is best veel. Maar die extra bezoekers genereren ook weer inkomsten in de museumwinkel en in de het restaurant. Dat levert ook weer geld op.

Ook  de stichting Museumjaarkaart moet elk jaar een businesscase maken, waarbij ze in moeten schatten hoeveel musea de kopers van een kaart zullen bezoeken. Ook moeten ze een inschatting maken of de kopers van de kaart naar een duur of een goedkoop museum (qua toegangsprijs) gaan. Zo bedraagt de normale toegangsprijs voor het Jopie Huisman Museum in Workum in 2018 €8,50. In het Rijksmuseum betaal je momenteel voor een kaartje aan de kassa € 17,50, meer dan twee keer zo veel. Ook moet de stichting een raming  van hun eigen kosten maken en dan rolt er uiteindelijk een prijs uit voor de museumjaarkaart.

In ieder geval is het zo dat mensen steeds vaker naar een museum gaan. Dat zie je dan ook terug in de prijs van een museumjaarkaart. In 2006 betaalde je als volwassen 25 euro voor een museum-jaarkaart. De stichting  ging toen, uitgaande van een gemiddelde toegangsprijs van €12,50 per museum, blijkbaar uit van drie museumbezoeken per jaar.  (3 x 60% x €12,50 = € 22,50.) Samen met 10% voor de overige kosten voor de stichting geeft dit dan een prijs van € 25 euro voor de museumjaarkaart.

In 2018 kost een museumjaarkaart voor volwassenen  €59,90 per jaar. Bij een gemiddelde toegangsprijs van € 15 euro, wordt nu blijkbaar ingeschat dat mensen zes keer per jaar naar een aangesloten museum gaan (6 x 60% x €15 = € 54). Samen met de 10% voor de overige kosten geeft dit dan een prijs van € 60. (Ok, daar maken we een psychologisch prijsje van € 59,90 van.)

Zelf heb je als kaarthouder al na ongeveer vier bezoeken per jaar (4 x € 15 = € 60) je museumjaarkaart er uit. Wel moet het om bezoeken gaan aan één van de ruim 400 musea die de museumjaarkaarten accepteren. Volgens het CBS telde Nederland in 2016 694 musea die dat jaar 24,7 miljoen bezoekers trokken. (Bij 26% van die bezoeken werd gebruikt gemaakt van een museumjaarkaart.)

Tot slot, voor degenen die geen museumjaarkaart hebben, is er een troost. Het bezoek aan het Grote Blog Museum van deze site is nog steeds gratis. Vraag niet hoe het kan, maar profiteer er van.

 

 

 

 

Moderne kunst

Vorige week was ik met de jongste dochter in Museum Voorlinden in Wassenaar. Er waren een paar wonderlijke zaken te zien. Zo lag er in een zaal een enorme stapel strijkwerk – tafelkleden uit het restaurant? Het bleek echter een kunstproject te zijn.  Het betrof een meer dan 3 km groot laken dat door een ‘performer’ van blauwe streepjes werd voorzien. Volgens het bordje wat er bij hing, was de kunstenares al een paar jaar bezig met het project. Ze was twee keer per dag gedurende anderhalf uur streepjes aan het zetten en had zo te zien nog een hoop te doen.

0 moderne kunst 3

0 moderne kunstDe stapel op de voorgrond moet nog van streepjes worden voorzien, die op de achtergrond is al klaar. Voorlopig is de dame dus nog wel even bezig.

0 moderne kunst 2

Terwijl de dochter en ik het project bekeken, kwam er een ouder echtpaar de zaal binnen lopen. “Jezus, zo’n grote zaal en dan maar één kunstwerk.’ sprak de man op zijn Rotterdams. De vrouw keek hem bestraffend aan.  Ze liepen een rondje om de performance. De man zei iets tegen de  streepjes-dame, maar die reageerde niet. Terwijl het echtpaar de zaal uitliep, keek de man nog een keer om. Hij schudde zijn hoofd en liep de zaal uit.

Ik kreeg het idee dat het bezoek aan het museum niet zijn idee was.

 

 

Voetnoot

In november 2015 onthulde professor Frans Grijzenhout dat op het schilderij ‘Het Straatje’ van Vermeer hoogstwaarschijnlijk de (toenmalige) huizen Vlamingstraat 40 en 42 in Delft stonden afgebeeld. Hij baseerde zich hierbij vooral op een belastingboek – ‘Legger van het diepen der wateren binnen de stad Delft’ uit 1667 (ook wel het ‘Register op het kadegeld’ genoemd – dat nauwkeurig aangaf hoe breed huizen en poorten in Delft waren die in die tijd aan een gracht lagen. Afhankelijk van de breedte van de huizen en poorten moesten de eigenaren belasting betalen.

Er verscheen een boek over zijn vondst en in het Rijksmuseum – en later ook in Museum Prinsenhof Delft –  was er een tentoonstelling over het onderwerp en ik moet zeggen dat de onderbouwing van de professor vrij overtuigend was. Echter niet iedereen, vooral een aantal mensen die een andere theorie m.b.t de locatie van de huizen op het schilderij aanhingen, was het met de professor eens.

Zo schreef een zekere Gerrit Vermeer – geen familie van de schilder –  samen met ene Gert Eijkelboom een kritisch stuk, waarin één van hun tegenargumenten was dat de aanwezigheid van een schrobgoot op het schilderij helemaal niet hoefde te betekenen dat er een gracht voor de huizen liep. (De aanwezigheid van de gracht gecombineerd met het ‘Register op het kadegeld’ was een essentieel onderdeel van de ‘bewijsvoering’ van de professor.

[…]. De goot kan evenwel met evenveel recht geduid worden als een aanwijzing tegen de aanwezigheid van de gracht. Als er over de volle breedte van het schilderij, net buiten beeld, een gracht zou zijn, zo zou de redenering kunnen luiden, zou het niet hebben uitgemaakt waar het water de gracht in liep. Het afschot (een bewust aangebrachte helling van een straat voor het laten weglopen van vloeistof) van een straat langs een gracht loopt namelijk doorgaans vanaf de gevelwand licht naar de gracht af, om te voorkomen dat water terugloopt naar de bebouwing en daarin binnendringt. Goten aan de kant van de gevel of dwarsgoten, zoals op het schilderij, zijn daarom niet nodig. De bewoner had zich dan de moeite van de aanleg van een voor het verkeer hinderlijke goot kunnen besparen. Juist het gegeven dat het overtollige water voor verdere afvoer naar een specifieke plaats moest worden geleid, zou erop kunnen wijzen dat er geen gracht gedacht is.” aldus de twee critici.

Nu had ik in het kader van mijn onderzoek naar het tweede Straatje van Vermeer een keer ‘Het Gezicht op Delft’ van Vermeer uitgebreid bestudeerd en gezien dat op dit schilderij ook schrobgoten stonden afgebeeld, die stuk voor stuk het water rechtstreeks naar een trekvaart afvoerden. In een mailtje aan de professor – ik had al eens een keer eerder over mijn onderzoek naar het Tweede Straatje van Vermeer met hem gecorrespondeerd – wees ik hem op deze schrobgoten.

Vorige maand verscheen er in het bulletin van Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond een uitgebreid wetenschappelijk artikel van de professor, waarin hij mijn inziens overtuigend alle kritiek op zijn onderzoek weerlegt.

0 vermeer

Mijn “vondst” van de aanwezigheid van schrobgoten op ‘Het gezicht op Delft’ wordt (keurig met naamsvermelding) ook even kort genoemd – ik sta nu in een wetenschappelijk artikel (!) – , maar dat is niet de reden dat ik hier over het artikel van de professor schrijf. De reden daarvoor is niet de inhoud, maar om te laten zien hoe je in een wetenschappelijk artikel alles moet verantwoorden in bronnen en voetnoten. In mijn mailtje aan de professor schreef ik namelijk:

Kortom, zo ver ik het kan beoordelen staat jouw theorie nog steeds overeind. Bovendien een theorie die gebaseerd is op belastingboeken die moet wel kloppen. Zoals Benjamin Franklin al zei: “Op deze wereld is niets zeker, behalve de dood en de belastingen.”

Blijkbaar vond de professor dit een leuk citaat en hij gebruikt het dan ook in zijn artikel. Maar niet zoals ik het opschreef. Je kan niet zomaar een vrije Nederlandse vertaling opnemen. Het moet wel wetenschappelijk onderbouwd zijn. Ik zag dat de professor zelfs de oorspronkelijke bron en tekst had opgezocht. Uit het (dertien pagina’s lange) artikel van professor Grijzenhout:

Op grond van dat register moesten burgers immers daadwerkelijk belasting betalen voor het onderhoud van de kade en het uitdiepen van de gracht voor hun deur, en niemand – toen niet en nu niet – wil meer belasting betalen dan strikt noodzakelijk. Bovendien, zoals Benjamin Franklin al zei: ‘(…) in this world nothing can be said to be certain, except death and taxes’.18  We kunnen de gegevens uit het belastingregister dus maar beter serieus nemen.”

Dat getalletje 18 betekent dat er een voetnoot is. In die voetnoot vermeldt de professor keurig de bron van het citaat.

0 vermeer 2

Het is maar goed dat ik op dit blog geen wetenschappelijke stukken schrijf. Dan zou ik voor elk citaat dat ik gebruik, de bron en de exacte tekst moeten opzoeken. “Van de meeste boeken blijven alleen de citaten over. Dan is het toch beter van meet af aan alleen de citaten neer te schrijven?” Dat is een citaat van de Poolse schrijver Stanislaw Jerzy Lec. Waar vind ik in Godsnaam zijn oorspronkelijke uitspraak? Ik spreek helemaal geen Pools!

Maar anyway, ik sta nu dus in een voetnoot in een wetenschappelijk artikel! Zo, nu kijkt u vast heel anders tegen mij aan.

 

Zonsondergang

zonsonmdergang 2

Vrij naar Picasso: Er zijn fotografen die de zon in een gele vlek veranderen, maar er zijn anderen die, dankzij hun kunst en intelligentie, een gele vlek in de zon veranderen.

 

Jan Steen

Vorige week was ik even in het Mauritshuis om te kijken hoe het schilderij ‘Het meisje met de parel’ van Vermeer wetenschappelijk werd onderzocht (zie hier).  Er bleek in het Mauritshuis ook een tentoonstelling  te lopen  – niet letterlijk natuurlijk – van Jan Steen. Omdat ik er toch was, heb ik deze ook even bekeken.

jan steen

Jan Steen is vooral bekend van zijn vrolijke huishoudens schilderijen, iets waarin ik mij als huisman wel in herken (“een huishouden van Jan Steen”). Hij heeft  echter ook historiestukken geschilderd. Schilderijen met afbeeldingen van verhalen uit de bijbel, de klassieke mythologie en de oudheid.

In het Mauritshuis zijn nu 21 ‘historiën’ van Jan Steen te zien, afkomstig uit allerlei musea. Ik moet zeggen dat ik het een buitengewoon aardige tentoonstelling vond. Niet alleen omdat in deze historiën nog steeds de hand van Jan Steen te zien is, maar ook om de informatie die bij de schilderijen wordt gegeven.  Vaak zie je bijvoorbeeld een schilderij van een vaas met bloemen waarbij er een bordje naast hangt waarop staat ‘Vaas met bloemen’, maar dat is bij deze tentoonstelling niet het geval. Het zijn heel informatieve teksten.

Kortom, deze tentoonstelling – ‘Jan Steen vertelt’ – is goed opgezet en ik kan hem dan ook aanbevelen. Meestal roep ik zoiets als de tentoonstelling nog twee dagen loopt, maar deze loopt nog tot 13 mei.

Een onderzoek naar een Vermeer

Vorige week vrijdag was ik even in het Mauritshuis. Gedurende twee weken onderzochten Nederlandse en buitenlandse wetenschappers met behulp van allerlei moderne apparatuur het  schilderij ‘Het meisje met de parel’.

vermeer 3

Het onderzoek werd in één van de zalen van het Mauritshuis verricht en je kon zien hoe het onderzoek werd gedaan.

vermeer 1

Aangezien ik ook bezig ben met een onderzoek naar een Vermeer – zie hier – besloot ik om eens te kijken hoe de collega’s dit deden. Ze zaten met zijn tweeën – en hun apparatuur – in een soort glazen kooi. Het publiek kon er om heen lopen en over hun schouders mee kijken.

vermeer 2

Het leek me niet fijn werken zo. De dame links op de foto opende bijvoorbeeld haar hotmail terwijl ik daar rondliep. Dat leest toch niet echt lekker lijkt me als er allerlei museumbezoekers achter je staan mee te lezen.

Er stond ook een bordje waarop stond dat je werd verzocht om niet op het glas te tikken. Over het voederen van de wetenschappers stond niks vermeld.

Even een aanvulling: op de site van de BBC staat een mooi filmpje over dit onderzoek. Zie hier.

Photoshop

Nu ben ik één van de laatste personen die iets mag zeggen over photoshoppen. Ik zal het maar schaamtevol bekennen, onderstaande foto – die ik een keer eerder op deze site heb geplaatst en waar ik te zien ben boven op de Mount Everest – is gephotoshopt.

00 mount everest

(Ik weet dat het moeilijk te geloven is, maar geloof me deze foto is niet echt, het is een knap gemaakte photoshop) 

Ik ben niet de enige die het doet. “Juf, hij doet het ook!”. In Amerika is nu ophef ontstaan over Vanity Fair. Dit bekende blad heeft een fotosessie  – had ik toch bijna photoshop getypt –  georganiseerd met een twaalftal bekende tv- en filmsterren met onder andere Oprah Winfrey, Tom Hanks, Robert De Niro, Nicole Kidman, and Reese Witherspoon. Zie hier.

Nu is over deze fotosessie op twitter ophef ontstaan. Op één van de foto’s is te zien dat Reese Withersspoon drie benen heeft en op een andere foto blijkt Oprah Winfrey drie handen te hebben, iets wat beiden tot nu toe goed verborgen hadden.

0 fotoshop

Enfin, het is nu in de openbaarheid. Reese Witherspoon hoopt dat ondanks haar drie benen iedereen haar blijft accepteren.

000 drie benen

Oprah Winfrey reageerde hierop als volgt:

000 drie handen

En ik hoop dat u mij kan vergeven dat ik heb gesuggereerd dat ik bovenop de Mount Everest heb gestaan. Wel heb ik bovenop de Vaalserberg gestaan, maar helaas zijn daar geen foto’s van.  Gelukkig zijn er van mijn maanavontuur wel foto’s en ik kan u verzekeren, dit is een echte foto genomen op de maan, niks geen photoshop!

00 moon

 

Banksy

Banksky

Gisteren zag ik in Den Haag deze affiche op straat hangen. Van de straat naar het museum en weer terug naar de straat. De cirkel voor Banksy is rond.

Voor wie Banksy niet kent, hij is een beroemde straatkunstenaar, begonnen met graffiti. Zie hier meer informatie over hem.  Banksy heeft ook wel eens net zoals Andy Warhol afbeeldingen van  soepblikken gemaakt.  Ik heb wel eens oneerbiedig een foto van zo’n blik gecombineerd met een foto van een koffie- en soepautomaat. Dan krijg je dit.

000 soep

Om met René Margritte te spreken: Dit is geen tomatensoep.

 

Naar het fotomuseum

De jongste dochter wilde iets leuk doen en we besloten om een bezoek aan het fotomuseum in Den Haag te brengen. Daar was een overzichtstentoonstelling te zien van Hans Eijkelboom, getiteld:  ‘Identiteiten 1970-2017’. De oudste dochter wilde dat ook wel zien en dus spraken we af om elkaar voor het museum te ontmoeten. De dochters reisden vanuit Rotterdam per trein en per tram. Ik ging op de fiets.

Ik dacht: hé, een fototentoonstelling, laat ik ook eens creatief doen en op weg naar het museum onderweg wat foto’s maken. Dan kunnen de dochters zien dat hun vader ook een echte fotograaf is. Nu moet ik zeggen dat ik niet helemaal objectief ben – wij van WC-Eend adviseren WC-Eend –  maar als ik mijn foto’s objectief bekijk, dan moet ik toch, eerlijk is eerlijk, zeggen: ik kan er helemaal niets van. Zie hier mijn onderweg geschoten kunstwerken:

Uit de serie: ‘In de folder leek het balkon groter’: Twee balkons voor de prijs van één.

balkon

Uit de serie: ‘Planten water geven doe je zo’: de aflevering “niet te veel”.

water geven

Uit de serie ‘Niet bij de tijd’: De klok zonder wijzers bij Den Haag Centraal Station.

klok

Uit de serie: ‘Standbeelden op plekken waar je ze niet verwacht’: Nelson Mandela op weg naar het Omniversum.

Nelson Mandela

Uit de serie: ‘overdrijven is een kunst’:  “Brasserie Berlage is het mooiste plekje van Den Haag”

bord

Uit de serie ‘Je mag hier ook niets’: borden bij het Museon.

borden

Gezien bovenstaande foto’s is het niet te verwachten dat ik binnenkort een overzichtstentoonstelling in het fotomuseum krijg. Wie dat dus wel heeft is Hans Eijkelboom. Hij maakt geen foto’s om het mooie maar wil met zijn foto’s iets uitdrukken. Van de site van het museum:

Voor Met mijn gezin (1973) vroeg hij moeders met twee kinderen om samen met hem op de bank te zitten voor een foto. Het resultaat is een serie ‘familiekiekjes’, die afzonderlijk authentiek ogen, maar naast elkaar tentoongesteld vragen oproepen over de inwisselbaarheid van de vader in het gezin.

Voor de serie Mooi (1979) onderzocht Eijkelboom de oordelen die buitenstaanders over elkaar hebben. Hij vroeg een willekeurige passant om op straat een ‘mooi’ iemand aan te wijzen. Daarna maakte hij een portret van de aangewezen persoon en vroeg vervolgens hem of haar hetzelfde. De serie eindigt wanneer de gefotografeerde persoon niemand kan vinden die hij mooi vindt. “

Het meest bekend is Eijkelboom van zijn foto’s waarin hij overeenkomsten laat zien  in uiterlijk en gedrag van toevallige voorbijgangers. Zie hier enkele voorbeelden.

foto's

truien

Al met al was het wel een leuke tentoonstelling. Na afloop vertrokken de dochters weer met de tram en ik op mijn fiets. Vanuit de rijdende tram maakte de oudste dochter met haar mobieltje nog deze foto van haar voorbij fietsende vader.

Uit de serie: ‘Poetry in motion’: vader op de fiets.

poertry in motion

 

Morgenrood

Zie hier een nieuwe versie van een kunstwerkje wat ik ooit eens in mijn studententijd heb gemaakt. Het is getiteld ‘Morgenrood’.

000000 blauw

Vat u dit niet te licht op. Ik ben er twee dagen mee bezig geweest. In mijn studententijd heb ik ooit eens een Engelstalige versie van het werk gemaakt. ‘Morgenrood’ werd toen ‘Tomorrow Red’.

Ik stuurde het op naar een Amerikaanse beeldhouwster waarmee ik in die tijd correspondeerde. Ze verhuisde vaak maar na elke verhuizing  schreef ze dat het werkje was mee verhuisd. Misschien duikt het nog wel eens op in een Amerikaanse ‘Tussen Kunst en Kitsch’ aflevering.

Collega Picasso zei ooit eens: “Er zijn schilders die de zon in een gele vlek veranderen, maar er zijn anderen die, dankzij hun kunst en intelligentie, een gele vlek in de zon veranderen.”

Picasso

Zie hier de kunstenaars Picasso en Van Neck.

(Ik heb deze foto al eens elders op dit blog gebruikt maar herhaling is de kracht van de reclame.)

Van Gogh in het woonzorgcentrum

Het Prinsenhof is een woonzorgcentrum bij ons in het dorp. De oudste dochter heeft er wel eens vakantiewerk gedaan. In het plaatselijke krantje staat een verslag van bezoek van een viertal bewoners van het verzorgingstehuis aan het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het werd georganiseerd in het kader van de Nationale Ouderendag.

Aangekomen in het museum vertelde één van de oudjes volgens ‘Het Krantje’ bij het zien van het schilderij ‘De amandelbloesem’: “Dit schilderij heeft Vincent voor de geboorte van mijn vader gemaakt”. Ach, die oude man is een beetje in de war, dacht ik toen dit las. Maar hij was helemaal niet in de war. Wat bleek, het was de kleinzoon van Theo van Gogh, de broer van Vincent. Ik had er even niet bij stil gestaan dat er nog mensen zouden leven wiens vader het neefje van Vincent van Gogh was. Zie hier het betreffende schilderij.

000000 vangoghAmandelbloesem’; Saint-Rémy-de-Provence, februari 1890 Vincent van Gogh (1853 – 1890); olieverf op doek, 73.3 cm x 92.4 cm;  Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting):

Van de site van het Van Gogh museum: “Hier schilderde Van Gogh een van zijn lievelingsonderwerpen: grote bloeiende takken tegen een blauwe lucht. Omdat de amandelboom al vroeg in het voorjaar bloeit, is het een symbool voor nieuw leven. Voor het onderwerp, de scherpe omlijningen en de plaatsing van de boom in het beeldvlak liet Van Gogh zich inspireren door de Japanse prentkunst.

Het schilderij was een cadeau voor zijn broer Theo en diens vrouw Jo die een zoon hadden gekregen: Vincent Willem. In de brief waarin hij het goede nieuws meedeelde, schreef zijn broer Theo: ‘Zoals we je hebben gezegd, vernoemen we hem naar jou en ik spreek de wens uit dat hij even vasthoudend en even moedig wordt als jij.’ Het is niet verwonderlijk dat het voor de familie Van Gogh altijd het meest dierbare werk is gebleven. Vincent Willem zou later het Van Gogh Museum oprichten.”

De vader van de man uit ons dorp heeft dus het Van Gogh museum opgericht. Ik neem aan dat ze geen toegang hebben hoeven te betalen. Het volgende uitstapje van de oudjes gaat naar diergaarde Blijdorp in Rotterdam. In 1857 werd een zekere Henri Martin, van oorsprong leeuwentemmer van beroep, daar de eerste directeur van. Misschien woont er wel een achterkleinzoon van de leeuwentemmer in het verzorgingstehuis.

Mondriaan en de Stijl

In 1917 werd de kunstbeweging ‘De Stijl’ opgericht, waarvan Piet Mondriaan de bekendste vertegenwoordiger is. Het Haags Gemeentemuseum, dat een grote collectie Mondriaans bezit, besloot dit jubileumjaar groots te vieren. Het organiseerde dit jaar liefst vier tentoonstellingen.

  1. Piet Mondriaan en Bart van der Leck – De uitvinding van een nieuwe kunst
  2. De ontdekking van Mondriaan
  3. De architectuur en interieurs van De Stijl
  4. Mondriaan & De Stijl

Deze laatste tentoonstelling  – het is de vaste Mondriaan-tentoonstelling van het museum – bezocht ik gisterenmiddag.

Het was overigens een spontane ingeving om deze tentoonstelling te bezoeken. Ik fietste toevallig net voorbij het museum toen ik (in het bezit van een museumjaarkaart) opeens het verlangen koesterde om kunst te bekijken. Dat klinkt heel cultureel, maar eerlijk gezegd, ik moest gewoon naar de wc en het museum was de dichtstbijzijnde gelegenheid.  Maar voordat ik over dit bezoek schrijf – over dat aan de tentoonstelling uiteraard; niet over het toiletbezoek – eerst even dit: ziet u wat er op dit schilderij staat afgebeeld?

schaatsers

En op deze?

tasjes 2

Maar goed, terug dus naar ‘Mondriaan & De Stijl’. Nu heb ik de eerste twee Mondriaan-tentoonstellingen van dit jaar gezien. Ook heb ik deze vaste tentoonstelling al eens vaker gezien, waardoor ik geloof ik een beetje te veel Mondriaans heb gezien. (En dan hangt ook heel Den Haag dit jaar vol met allemaal Mondriaans; zie hier.)

Ik had de Mondriaans dan ook al snel bekeken. Ik was niet de enige. De zalen waar alleen Mondriaans hingen waren opvallend leeg. Bij de Victor Boogiewoogie zat slechts één bezoeker op een bankje het schilderij te bekijken.

victoria boogie woogie zaal

En deze zaal trok zelfs helemaal geen bezoekers.

mondriaan

Ik besloot daarom om eens een keertje de werken van andere kunstenaars van De Stijl beter te bekijken. Die vertonen overigens vaak een grote gelijkenis met de schilderijen van Mondriaan. Ik heb hieronder een aantal van die kunstwerken naast een soortgelijk schilderij van Mondriaan gezet. Kunt u zien welke van Mondriaan is? (Ik geef aan het eind van deze blogpost de oplossing.)

marlow moss 1932 mondriaan blauw

domela nieuwenhuis           victoria boogie woogie

ruit 1           ruit 2

Ook interessant om te zien was de invloed van De Stijl op het dagelijks leven. Zo was Cornelis Bruynzeel – later vooral bekend geworden door de keukens –  erg geïnteresseerd in de beweging. Zo gaf hij in 1920 Vilmos Huszár – het was zijn overbuurman in Voorburg – de opdracht om een ontwerp te maken voor de jongensslaapkamer van Bruynzeels villa ‘De Arendshoeve’ in Voorburg.  Een replica van deze kamer maakt deel uit van de vaste collectie van het Museum.

bruijnzeel kamer

Ook was op de tentoonstelling – het is de doorlopende vaste Mondriaan-tentoonstelling van het museum; dus u hoeft zich niet te haasten –  een keuken te zien die Piet Zwart in 1935 speciaal voor Bruynzeel ontwierp. Hij was niet alleen strak vormgegeven volgens de principes van de Stijl maar ook goedkoop in massaproductie te nemen. In 2002, 65 jaar na de introductie, nam Bruynzeel deze keuken opnieuw op in het assortiment.

keuken

Nog even terug naar de vragen aan het begin van deze blogpost. Het eerste schilderij is van Vilmos Huszár. Het stamt uit 1917 en heeft de titel Composite II (Schaatsenrijders) en als je dat eenmaal hebt gelezen, dan zie je die schaatsenrijders direct terug in het schilderij.

schaatsers

Ziet u de schaatsers nu?

Het tweede schilderij is helemaal geen schilderij. Het zijn gewoon tassen die te koop zijn in de souvenirwinkel van het museum, maar toen ik voorbij liep, dacht ik: hé dat lijkt wel een schilderij zo.

Dan de antwoorden op de vergelijkingsvraag. De Mondriaans hangen steeds rechts. Het schilderij met het grote rode vlak is van Marlow Moss en stamt uit 1932. De ruit van plexiglas is van Cesar Domela en stamt uit 1930. Dan de twee schilderijen met de gele strepen, dat was een strikvraag, het is twee keer hetzelfde schilderij van Mondriaan. De linker is zoals die in het museum hangt, de rechter is hetzelfde schilderij maar dan gedraaid. Het geeft gelijk een heel ander beeld.

Wellicht ter geruststelling, dat draaien heb ik thuis achter de pc gedaan; niet in het museum zelf. Dat ik zulke dingen nu met de schilderijen van Mondriaan zit te doen, bewijst wel dat ik even te veel Mondriaans heb gezien.