Category Archives: kunst

De kleuren van de nacht

Ik denk vaak dat de sprankelende kleuren van de nacht levendiger en kleurrijker zijn dan die van de dag.” – Vincent van Gogh

00 van gogh 2September 1888; Sterrennacht boven de Rhône; geschilderd  door Van Gogh in Arles.

00 van goghjuni 1889;  De sterrennacht;  geschilderd door Van Gogh toen hij was opgenomen in het ziekenhuis van Saint-Paul-de-Mausole in Saint-Rémy-de-Provence voor een psychiatrische behandeling.

00 go aheadMaart 2019:  De hoofdtribune van het stadion van Go Ahead Eagles, gefotografeerd door Martin van Neck;  één uur voor de avondwedstrijd tegen MVV.

00 go ahead 3Maart 2019:  De Leo Halle tribune van het stadion van Go Ahead Eagles, met daarop het silhouet van de stad Deventer, gefotografeerd door Martin van Neck;  één uur voor de avondwedstrijd tegen MVV.

 

Waar kijkt het standbeeld naar? (2)

Uit de serie ‘Waar kijkt het standbeeld naar?’

Standbeelden in Den Haag (2)

Koning Willem II

0 b willem 2

(tip: zet als standbeeld nooit je hoed af)

Hugo de Groot

0b hugo

Louis Couperus

0b couoerus

Eline Vere

0b eline vere

Spinonza

0 b spionoza2

Descartes

0b descartes

Ghandi

0b ghandi

Mandela

0b mandela

De Indische tantes

0b indische tantes

Wim Kan en Corry Vonk

0b wim kan

George Maduro

0b maduro

Albert Plesman

0b albert plesman

Tot slot: Het Schevenings vissersmonument; hierbij is het uitzicht onderdeel van het kunstwerk.

0b schippersvrouw

(en voor wie deze serie over waar de standbeelden in Den Haag naar kijken maar niets vindt: Haagse Harry)

0b hh

 

 

Groot of klein beeld?

Ik zat even wat oude foto’s van een vakantie in Rome op de pc terug te kijken toen ik twee foto’s tegen kwam van een mij onbekend beeld. Geen idee wie het is. Ik gok er op dat het één van de oude keizers is, of anders één van de Romeinse goden. Wat denkt u: is het een groot of klein beeld?

beeld 1

Soms moet je er iets naast hebben staan om de grootte van iets beter te kunnen zien. Waarschijnlijk heb ik dat ook gedacht toen ik het beeld nog een keer fotografeerde, want op de volgende foto zag ik er twee mij onbekende kinderen voor staan.

beeld 3

Waarschijnlijk heb ik het beeld eerst gefotografeerd omdat het zo groot was (maar dat zie je niet direct op de foto) en heb ik vervolgens die tweede foto met die kinderen er bij gemaakt om de grootte van het beeld beter te laten uitkomen.

Enfin, het is dus een groot beeld. Of die keizer, of wie het ook mag zijn, ook een groot man was, letterlijk en/of figuurlijk, weet ik niet.

Actie <-> Reactie

Vorige week ben ik met de jongste dochter naar de Kunsthal in Rotterdam geweest voor de tentoonstelling ‘Actie <-> Reactie’. Ik citeer even een stukje van de site van de Kunsthal.

Dit indrukwekkende overzicht biedt het publiek een ervaring met kunst die appelleert aan verschillende zintuigen. Voel, kijk, ruik, hoor en onderga de ritmes, flikkering, trillingen, instabiliteit en krachtvelden tot aan de kosmos toe!

Zo, zo, dat is niet mis “krachtvelden tot aan de kosmos toe“. Even tussendoor, kent u de Kosmos 2251? Dat is een Russische satelliet. Hij is beroemd geworden doordat hij op 10 februari 2009 in de ruimte in botsing kwam met Iridium 33,  een Amerikaanse satelliet  Deze botsing  was de eerste botsing van twee ruimtevaartuigen. Het gevolg: een hoop ruimteafval in een baan om de aarde. Dit puin vormt nog steeds een gevaar voor toekomstige ruimtemissies. (Denk maar eens aan de film ‘Gravity’  met George Clooney uit 2013.)

0 kosmos  0 irisium

Links de Kosmos; rechts de Iridium in betere staat

Maar goed, dit is allemaal nutteloze kennis, terug naar de tentoonstelling. Ik citeer nog even een stukje van de de site van de Kunsthal.

De tentoonstelling ‘Actie <-> Reactie. 100 jaar kinetische kunst’ in de Kunsthal Rotterdam presenteert een indrukwekkend historisch overzicht van kinetische kunst, de abstracte kunststroming uit de twintigste eeuw waarin licht en beweging centraal staan.

Kijk, dat is tenminste een stuk duidelijker dan die ‘krachtvelden tot aan de kosmos toe’. Zie hieronder een impressie van de tentoonstelling.

Uit de categorie Spiegels:

0 kunsthal 2

0 kunsthal 3b

Uit de categorie Streepjes:

0 kunsthal 6

0 kunsthal 4

Uit de categorie Kleurtjes

0 kunsthal 8b

Uit de categorie: Wat is hier te zien?

0 kunst bb

Uit de categorie: Toeschouwers voor een kunstwerk

0 kunsthal 7 0 kunst 00

Uit de categorie blaaskunst:

0 kunst 000

0 kunst 0-

Voor wat betreft die laatste foto genomen pal buiten het museum: ik twijfel een beetje of de mannen wel  bij de tentoonstelling horen – een “buitenblaasperformance voor twee mannen”  – of dat ze gewoon aan het werk zijn, dat zou ook kunnen.

Al met al was het wel een interessante tentoonstelling. Hij is nog tot 20 januari te zien.

 

 

 

 

Gezichtsbedrog

Uit de serie: ‘Niet alles is wat het lijkt’: Leeuwarden, herfst 2018

00 leeuwarden

Dit is typisch een voorbeeldje waar je diepte ziet waar die er niet is. Een ander bekend voorbeeld van gezichtsbedrog is die waar kleuren anders lijken dan dat ze daadwerkelijk zijn. Neem deze balk.

000 grijs2

Dat hij links veel lichter lijkt te zijn dan rechts komt door de achtergrond. Haal je de balk uit het plaatje, dan ziet de balk er als volgt uit.

000 grijs

Nog een voorbeeldje van gezichtsbedrog, de zogenaamde Kanizsa driehoek.

000 driehoek

Ziet u de grote witte driehoek met de punt naar beneden? Dan ziet u meer dan er is, want die is er helemaal niet. Er zijn alleen maar een paar zwarte lijnen met “pacmanhappertjes”.

Nog eentje waarbij het oog de boel gaat vervormen. Kijkt u eens naar dit kronkelig schaakbord. Valt u wat op?

000 vierkant

Het is niet kronkelig. Doordat ik zeg dat het kronkelig is, neemt u al onbewust aan dat het kronkelig is en dat effect wordt nog versterkt door de zwart-wit gedraaide blokjes op de kruispunten. Zie hier een uitsnijding waar u kunt zien dat de blokjes echt keurig recht naast elkaar staan.

000 vierkant 2

Nog een voorbeeldje van vormen die je ziet, maar die er niet zijn: de Fraser-spiraal.

000 fraser

Het is helemaal geen spiraal. Het zijn stuk voor stuk losse (zwart-wit gedraaide) cirkels (volgt u er maar eens eentje in zijn geheel), maar door de achtergrond lijkt het één lange spiraal.

Ook de hoek van waaruit je dingen bekijkt, kan van belang zijn. Neem deze Duitse tekening uit de zeventiende eeuw.

000 gezichten

Bekijk je het plaatje echter 180 graden gedraaid, dan zie je dit.

000 gezichten 2

Gelukkig konden getuigen een goede beschrijving geven van het vluchtende tweetal.

Ook de natuur houd je wel eens voor de gek. In 2013 waren Marianne en ik in het Capitol Reef National Park in Amerika. Het was tegen de avond en de maan kwam net op. Verbijsterd staarde ik naar het hemellichaam. Wat was hij groot! Wel drie keer zo groot als normaal. Hoe kon dat? Ik nam snel een foto om het voor het nageslacht (de dochters thuis) vast te leggen.

000 maan

Ik moet zeggen, het resultaat was tamelijk teleurstellend. Hij zag er op de foto veel kleiner uit dan in werkelijkheid, althans in mijn werkelijkheid.

000 maan2Mijn “werkelijkheid”.

Dus als u een keer een heel grote maan ziet, dan zou dat wel eens gezichtsbedrog kunnen zijn.

Tot slot, vond u dit een leuke blogpost? Ook dan zit u mis, het is echt een heel saaie blogpost.

p.s de bovenste foto heeft Marianne in Leeuwarden gemaakt; die van het Capitol Reef NP heb ik in Amerika gemaakt, de andere voorbeelden zijn afkomstig van de Wikipedia.

 

Zadkine aan Zee: een recensie

Vorige week zondag bezochten we in het Museum Beelden aan Zee in Scheveningen een tentoonstelling met werken van Ossip Zadkine.

0 zadkine 00

Zadkine is vermoedelijk één van de weinige beeldhouwers wiens naam in Nederland bekend is bij het grote publiek. Dit dankzij zijn beeld ‘De verwoeste stad’ (of Jan Gat zoals sommige Rotterdammers het noemen) dat in 1953 in Rotterdam werd geplaatst.

(Even een testje tussendoor: Weet u bijvoorbeeld wie ‘De Dokwerker’ heeft gemaakt? Of het monument op de Dam? Ik in ieder geval niet, ik moest het opzoeken. De Dokwerker is ontworpen en gemaakt door de beeldhouwer Mari Andriessen. Het monument op de Dam is een ontwerp van de architect J.J.P. Oud; de beelden op het monument zijn van beeldhouwer Johannes Anton Rädecker, en de reliëfs van Paul Grégoire. Naast ”De Verwoeste Stad is het Auschwitzmonument (de ‘Gebroken spiegels’) van Jan Wolkers zo ongeveer het enige monument waarvan ik weet wie de maker is.)

Voordat ‘De Verwoeste Stad’ in Rotterdam belandde, was het ontwerp al elders in Nederland te zien. Ik citeer nu even de site ‘wederopbouwRotterdam.nl’

“Een 70 centimeter hoog terracotta model werd in de zomer van 1947 tentoongesteld op tentoonstellingen in Praag en Berlijn. Tijdens een transport raakte dit model ernstig beschadigd en Zadkine vervaardigde een nieuw, twee keer zo hoog gipsen model. Dat was in 1948 voor het eerst in Nederland te zien, in Amsterdam. Daarna was een bronzen model eerst nog te zien op Sonsbeek ’49 in Arnhem om pas in december 1949 te arriveren in Rotterdam in Museum Boijmans-Van Beuningen.

In het Stedelijk Museum in Amsterdam zag Gerrit van der Wal, directeur van De Bijenkorf en kunstliefhebber, het beeld. Hij was zo onder de indruk dat hij het plan opvatte om een grotere versie van het beeld aan de stad Rotterdam te schenken. De Bijenkorf was van origine een joods bedrijf en had veel personeel verloren tijdens de oorlog. Van der Wal bleef overigens tot 1978 anoniem als schenker.”

Voor meer achtergrond over het beeld, zie de voorgenoemde site en deze site. Voor meer achtergrond over Zadkine: zie hier.

0 zadkine 0r11953: Hier komt het beeld, liggend op een Franse vrachtwagen, aan in Rotterdam. Foto: Nationaal Archief

0 zadkine 0r31953: Tijdens de onthulling van het beeld 

bankje 31957: het beeld op het Plein 1940

0 zadkine 0r21975; Het beeld wordt verplaatst. Foto Bert Verhoef; Anefo; Nationaal Archief

Over de sokkel, goed zichtbaar op bovenstaande foto, staat op de eerder genoemde site van ‘wederopbouwRotterdam.nl’ een mooie anekdote:

“In het boek Zadkine van Jana Beranova is het gerucht nader onderzocht, dat het Labradorgraniet van de sokkel bestemd was voor een standbeeld van Adolf Hitler. Dit was inderdaad bestemd voor de sokkel van een dergelijk beeld in Berlijn. De Rotterdamse steenhouwers die gedwongen waren het werk uit te voeren traineerden het echter en konden het graniet na de oorlog als oorlogsbuit voor een zacht prijsje aankopen. En zo kon de Rotterdamse Steenhouwerij het materiaal in 1953 aan de gemeente schenken.”

Zadkine is 1888 geboren in Vitsebsk, toen een stad gelegen in het Russische tsarenrijk; nu deel uitmakend van Wit Rusland. In 1905 vertrok hij naar Engeland, later leefde hij ook in Frankrijk en Amerika, om na de Tweede Wereldoorlog terug te keren naar Frankrijk waar hij tot zijn dood in 1967 zou blijven wonen.

0 zadkine 0 zadkine 1953

Links Ringo Starr; herstel Zadkine in 1914; rechts in 1953 bij de onthulling van ‘De Verwoeste Stad’ .

In Parijs heb je het ‘Le musée Zadkine’. Dit museum heeft tijdelijk een kleine vijftig beeldhouwwerken van Zadkine uitgeleend aan het Museum Beelden aan Zee. Samen met nog een stuk of vijftig andere beeldhouwwerken van Zadkine zijn deze tot 3 maart 2019 in het museum te zien. Ik moet zeggen dat ik wel een mooie tentoonstelling vond. (Wel was het een financiële tegenvaller dat we 2,50 euro extra entree bovenop onze museumjaarkaart moesten betalen; maar we hadden gespaard.) In ruil daarvoor mochten we wel een zeer informatief foldertje meenemen met veel informatie over Zadkine en de beelden.

0 zadkine 0

Zie hieronder enige foto’s die we van de beelden hebben genomen.

0 zadkine 4

Uiteraard, zou ik bijna zeggen, stond er ook een versie van de Verwoeste Stad. Het beeld lijkt hier de dakconstructie te ondersteunen, maar dat klinkt een beetje oneerbiedig.

Er waren ook een paar houten beelden te zien. Dat het hout soms beschadigd was vond Zadkine niet erg. Hij beeldhouwde er wel om heen.

0 zadkine 2

0 zadkine 9 0 zadkine 3

Uit het foldertje: ‘Accordeonist, 1924, brons. In Parijs leerde Zadkine zichzelf accordeon spelen. Hij kon geen noten lezen, dus hij improviseerde. Niet iedereen kon dat waarderen…  

0 zadkine 7 0 zadkine 1

De mooiste beelden vond ik die met een “hol” gezicht, zoals bijvoorbeeld het beeld hieronder:

0 zadkine 10 0 zadkine 11

Behalve ‘De Verwoeste Stad’ was er nog een oorlogsbeeld te zien: : De Gevangene;

0 zadkine 0010 zadkine 000

Uit de folder:  De Gevangene. 1943; Brons: Geen enkel ander beeld van Zadkine geeft zo goed de beklemming van de Tweede Wereldoorlog weer als De Gevangene, De figuur staat volgens de maker symbool voor al die Fransen die in tegenstelling tot hemzelf niet hadden kunnen vluchten.”

0 zadkine 5 0 zadkine 00bDit beeld was geïnspireerd op de houtjes op de voorgrond.

Al met al is dit een tentoonstelling die uw kunstrecensent wel kan aanbevelen. Het publiek was overigens aan de oudere kant, wat wel weer het voordeel had, dat wij er opeens weer een stuk jonger uitzagen.

Bankjes met een Zadkine beeld

Uit de serie bankjes met op de achtergrond twee Zadkine beelden:  het bruine bankje.

bankje 2

Uit de serie bankjes met een Zadkine beeld ernaast: vijf bankjes met daarop één man met een hoed.

bankje 3Rotterdam: 1957; Stad zonder hart”; Ossip Zadkine; foto  Herbert Behrens; Anefo; Nationaal Archief

Aan Zee: een recensie

Vorige week ben ik naar de tentoonstelling ‘Aan Zee’ in het Haagse Gemeentemuseum geweest.  Omstreeks 1910 verbleven de schilders Piet Mondriaan, Jan Toorop, Jacoba van Heemskerck en Ferdinand Hart Nibbrig een aantal zomers in Zeeland, in het bijzonder in Domburg, Westkapelle en Zoutelande op Walcheren, om daar te schilderen. Vooral het licht sprak hen daar aan.

aan zee

De meeste schilderijen die op de tentoonstelling hingen, waaronder het duinenlandschap op de affiche, waren van Piet Mondriaan. Logisch, het museum heeft nu eenmaal de meeste schilderijen van hem in huis, maar het was iets te veel van het goede of zoals wij schrijvers zeggen: ‘schrijven is schrappen’. Een onsje Mondriaan minder en wat meer schilderijen van anderen had ook wel gemogen. Er hangen elders in het museum immers nog genoeg schilderijen van Mondriaan.

Zo waren vijf min of meer gelijke voorstellingen van Mondriaan van de Vuurtoren van Westkapelle op de tentoonstelling wel wat veel van het goede.

vuurtoren van Westkapelle

Wel weer interessant waren vier schilderijen van een boom die Mondriaan maakte en waar je duidelijk kon zien welke ontwikkeling hij doormaakte. In dit geval was het wel functioneel om meerdere schilderijen van hetzelfde onderwerp te laten zien.

bomen

De vier bomen links hingen bij de tentoonstelling samen op één zaal. De vijfde boom rechts hangt elders in het museum. Ronald Reagan zou het overigens maar niks hebben gevonden, al die bomen. De voormalige Amerikaanse president zei in 1966 in zijn toenmalige functie als gouverneur van Californië, in een verklaring waarom hij tegen de uitbreiding van het Redwood National Park was, namelijk: “A tree is a tree. How many more do you have to look at?”

Het mooiste schilderij op de veiling vond ik niet een schilderij van Mondriaan, maar eentje van Ferdinand Hart Nibbrig. (Ik moet overigens eerlijk toegeven dat ik nog nooit van hem had gehoord, maar dat geldt vast ook voor u.) Het betrof hier het schilderij ‘Zoutelande’. Tegenwoordig is die plaats vooral bekend van de gelijknamige hit van de Zeeuwse popgroep BLØF. (Het stond in 2017 tien weken op de eerste plaats van de top 40.) De Zoutelande-versie van Ferdinand Hart Nibbrig ziet er als volgt uit.

zoutelande 1Wie op het schilderij klikt, komt bij de versie van BLØF uit.

zoutelande 3Detail uit het schilderij.

Het meest opvallende kunstwerk op de tentoonstelling was een levend kunstwerk, althans dat dacht ik even. Ik zag namelijk een oude grijze man met een rollator lopen die een koptelefoon droeg. Even meende ik keiharde rapmuziek uit die koptelefoon te horen en ik dacht dit is een statement, een soort levend kunstwerk: ‘oud ontmoet jong’. Maar ik bleek het me verbeeld te hebben. Het geluid was niet van rapmuziek maar van een dame die een rondleiding verzorgde voor een groep oudere bezoekers. Het geluid zal wel even gestoord zijn geweest.

rondleiding

De heren droegen allemaal zo’n koptelefoon die het geluid van de dame versterkte. Ze sprak overigens met zo’n luide stem dat de rest van de bezoekers ook haar verhaal konden horen. ”Ha, gratis rondleiding!”. Even luisterde ik mee, maar hield dit al snel voor gezien. Ik wou niet als oudje gezien worden.

Ik zag de groep nog wel een paar keer voorbij flitsen. In het begin lag het tempo niet zo hoog, maar tegen het einde van de rondleiding wel. Ze schroefde het toen flink op. Ze holde met de groep in haar kielzog van zaal tot zaal. Misschien had ze een vast verhaal en een vaste route die binnen een bepaalde tijd moest worden afgelegd en lag ze wat achter op schema.

Ik zag de oudjes in ieder geval een paar keer voorbij vliegen, de wandelstokken en de rollator achteraan hollend. Tegen de tijd dat de achterhoede de zaal bereikte, liep zij al weer naar een volgend schilderij in een andere zaal. “Zeer karakteristiek” hoorde ik haar dan roepen. Het was een amusant gezicht. Op een gegeven moment was ze klaar, verzamelde de koptelefoons in, en liep naar de uitgang. De oudjes hijgend achterlatend. Eindelijk konden ze uitrusten. Ik zag een aantal steunend op hun wandelstok naar het restaurant lopen, vermoedelijk op weg naar een plek om uit te rusten.

Tot zover mijn recensie. Wie ook deze tentoonstelling wil zien, heeft pech. Hij is afgelopen. Misschien is het handiger dat ik de volgende keer een tentoonstelling recenseer die nog niet is afgelopen.

 

Drie bankjes

Uit de serie bankjes met op de achtergrond een Mondriaan:  het zwarte bankje.

zwarte bank

Uit de serie bankjes met op de achtergrond een Mondriaan:  het witte bankje.

witte bank

Uit de serie bankjes met een verwarming op de achtergrond: een bankje met drie mensen er op.

bankje