Category Archives: astronomie

Onze man op Mars

Dat Trump wel eens een tweetje de wereld in stuurt, weten we.  Maar wist u dat er op Mars ook een twitteraar zit? Ja zeker, het is de Curiosity Rover, het karretje dat al drie jaar op Mars rond rijdt. Hij heeft een eigen twitter-account en stuurt regelmatig tweets de wereld in.

000000 marsDe weersverwachting op Mars is slecht. Het stormt er nu.

Je kan hem hier volgen. Hij stuurt ook wel eens selfies.

000000 mars 2

Als je naar het ‘glazen patrijspoortje’ bovenin kijkt, dan lijkt het net of er een Marsmannetje in zit. Het zal toch niet?

 

 

Leven op Mars

Er was deze week ‘Breaking News!“, afkomstig van de NASA. Onze man op Mars – de ‘Curiosity Mars  Rover’ – had op de rode planeet bouwstenen voor leven ontdekt.

Op Mars wemelt het van de aanwijzingen voor leven. Het wemelt er van de resten organisch materiaal en als het zomer wordt, wasemt er uit de grond moerasgas omhoog.”, zo begon een artikel in de Volkskrant van donderdag over de ontdekking.

00000 NasaOnze man op Mars; foto Credits: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Aan wat voor soort leven we moeten denken,  stond niet in het artikel vermeld. Ik weet het wel. Mollen! Zie daarvoor deze foto, die ik ook op de site van de NASA aantrof.

00000 mol

Oeps, ik lees nu pas het onderschrift. Het is geen molshoop maar een boorgat dat de ‘Curiosity Mars  Rover’ had gemaakt.

Tot zover de berichtgeving over het leven op Mars. Ik ben Martin van Neck namens MartinvanNeck.nl

 

 

Is er leven op Europa?

Is er leven op Europa?” Als u deze vraag leest, waar denkt u dan aan?

  1. Aan een stel lamlendige teenagers van een rijk Amerikaans gezin die hangende op de bank met hun mobieltjes in de hand van hun ouders te horen te krijgen dat ze dit jaar naar Europa op vakantie gaan.
  2. Aan een sciencefictionfilm waar, nadat haast al het leven op aarde verloren is gegaan, een klein groepje overlevenden opeens een zwak radiobericht uit Europa ontvangt.
  3. Aan een wetenschappelijke discussie over de mogelijkheid dat er in de oceanen onder het ijs van de maan Europa van de planeet Jupiter leven mogelijk is.

Het juiste antwoord is C. Op basis van ruim twintig jaar oude NASA-data van de Jupiter-sonde Galileo zijn er nu sterke aanwijzingen voor het bestaan van geisers op de maan Europa die water in de vorm van pluimen de ruimte in blazen.

Europa – de maan; niet ons continent – is bedekt met een dikke laag ijs. Men vermoedt nu dat de (veronderstelde) waterpluimen afkomstig zijn van een grote zoutwateroceaan die zich onder de ijslaag bevindt. Er zou ook koolstof op de maan zijn en daarmee zouden de basis-ingrediënten aanwezig zijn voor mogelijke (primitieve) levensvormen. Je moet hierbij denken aan organismen die je ook wel in heetwaterbronnen aantreft.

De NASA is al een aantal jaar bezig met de voorbereidingen van een missie naar Europa om dit te onderzoeken. Zie hier.

00000000 europa

00000000 europa 2

Afbeeldingen zoals deze weergegeven staan op de site van de NASA. De onderste afbeelding is een ‘artist impression’ van de “Europa-lander” op de maan met op de achtergrond een geiser in werking.

Honderd procent zekerheid dat er inderdaad geisers zijn op Europa is er nog niet. Het is gebaseerd op berekeningen en interpretaties van meetresultaten. Dat er geisers op aarde zijn, is echter wel zeker. Die hebben wij vorig jaar nog gefotografeerd tijdens onze vakantie in  Amerika.

00000000 geisers

Geisers in werking in Yellowstone National Park. Is er leven in Amerika?

 

Op weg naar Mars

Gisteren lanceerde SpaceX, het bedrijf van Elon Musk, rijk geworden met PayPal en onder andere de eigenaar van Tesla, de Falcon Heavy raket. Het was een test. Aan boord bevond zich Musk’s eigen rode Roadster Tesla auto. Dit om te kijken of de raket in staat was voorwerpen van een bepaald gewicht de ruimte in te schieten. Musk vond het wel een aardig idee om daar zijn eigen auto voor te gebruiken. Het is de bedoeling dat die in een baan om de zon wordt gebracht.

De test slaagde grotendeels. De raketlancering ging goed en wat vooral spectaculair was om te zien, was de terugkeer van twee hulpraketten op een lanceerplatform. Die landen keurig naast elkaar. Het is de bedoeling dat die dure dingen hergebruikt gaan worden. Alleen de geplande terugkeer van een derde hulpraket op een platform op zee ging mis. Die crashte. Wie de spectaculaire beelden van dit alles wil zien, kan dit bekijken op dit CNN-filmpje.

Musk wil naar Mars, niet zelf overigens, om daar een kolonie te stichten waar in 2040 40.000 mensen zouden moeten wonen. Zijn eerste bemande vlucht naar Mars staat voor 2024 gepland. We zullen het zien. Ik moest toen ik de beelden zag terugdenken aan de eerste maanlanding. Die was op 20 juli 1969. Ik was toen bijna dertien jaar oud en vond het machtig interessant om te zien. De Nederlandse televisie zond het rechtstreeks uit. De onlangs overleden Chriet Titulaer presenteerde het samen met de in 1994 overleden Henk Terlingen.

Op deze foto van Beeld-en-Geluid  van de NOS kan je Henk Terlingen zien zitten achter zijn presentatiedesk. Het ziet er allemaal heel geordend uit.

00000 henk terlingen

Maar aardiger om te zien is een andere foto die ik op de site van het Nationaal Archief aantrof. Deze foto van Eric Koch van Anefo laat een kijkje achter de schermen zien.

00000 henk terlingen 2

Linksboven op de foto is nog net de tafel met deskundigen te zien. Chriet Titulair is de middelste man aldaar. Henk Terlingen is  duidelijk even niet in beeld. Hij neemt een draaiboek door. Let u even op de details. Hij heeft niet alleen zijn jasje uitgedaan maar ook zijn schoenen. Op de grond liggen allerlei papieren en er staat – buiten beeld – ook een fles wijn. Het was dan ook een lange uitzending.

Maar goed, op weg naar Mars dus.

00000 1 Mars 2

“A view from the “Kimberley” formation on Mars taken by NASA’s Curiosity rover. The strata in the foreground dip towards the base of Mount Sharp, indicating flow of water toward a basin  that existed before the larger bulk of the mountain formed.” Image credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS (foto is iets bewerkt)

 

Het verleden, het heden en de toekomst

De laatste blogpost van dit jaar. Daarom ga ik vandaag filosofisch doen. Gisteren was het donderdag, vandaag is het vrijdag, morgen is het zaterdag. Ho, ho, voordat u roept: “Zo, zo, ik ben onder de indruk”, dit was het nog niet. Dit is alleen nog maar het uitgangspunt voor mijn gedachtenexperiment. Het gaat mij namelijk om  de duur van het verleden, het heden en toekomst.

Het heden duurt het kortst. Dat is nu, dat is niet zo moeilijk. Als we rekenen in dagen, dan duurt het heden één dag en dat geldt ook voor het heden van morgen, als u snapt wat ik bedoel – ik heb niet gezegd dat dit een makkelijke blogpost wordt.

Nu het verleden. Er was ooit een oerknal – over illegaal vuurwerk gesproken – dus ik neem aan dat het verleden een beginpunt kent. Volgens de huidige inzichten vond de oerknal 13,77 miljard jaar geleden plaats. Laten we de tijdsduur van het verleden even V noemen.  V = 13,77 miljard jaar en morgen dus 13,77 miljard jaar + 1 dag.

000000 nasa

Zo maakt de NASA de groei van het heelal zichtbaar in een grafiek

Dan de toekomst, die korten we even af tot T. De toekomst is morgen een dagje kleiner dan de toekomst van vandaag. Dat is logisch maar als de toekomst elke dag een dagje kleiner wordt, betekent dat dan dat op een gegeven moment de toekomst op is? Niet depressief worden, want dat zou alleen gelden als V + T = C, waarbij C dan de constante van Van Neck is. Maar misschien is C geen eindig (constant) getal maar een oneindig getal, of te wel V + T = ∞ (dit ∞ symbool staat voor ‘oneindig’) en groeit de toekomst elke dag gewoon weer een dag aan, of te wel V + T = ∞ = ∞ + 1.

Als we nu in bovenstaande formule invullen V = 13,77 miljard jaar, dan krijgen we:  T  = ∞ – 13,77 miljard jaar + 1 dag. Vooral die ene dag vind ik wel bijzonder.

Kunt u het nog volgen? Nou ik zelf niet meer, dus ik ga er nog maar eens een dagje over nadenken. (En dan zal je zien dat morgen de uitgangspunten weer veranderd zijn.)

Tot zover deze filosofische blogpost. Om u nog even voor dit jaar een wijs woord mee te geven, eindig ik met een citaat Albert Einstein: “Meer dan het verleden interesseert mij de toekomst, want daarin ben ik van plan te leven.”

Gemiste meteoor

Ik citeer even een berichtje van Nu.nl dat vandaag op de site verscheen onder de kop ‘Heldere vuurbol gezien boven verschillende delen in Nederland’. Het bericht luidde als volgt:

‘Wie donderdagavond op het juiste moment buiten liep en naar boven keek, kon een uitzonderlijk heldere vuurbol in de lucht zien. Waarschijnlijk was het een meteoor, maar dat valt nog niet met absolute zekerheid te zeggen, reageert Felix Bettonvil van Sterrewacht Leiden. Hij is verbonden aan de Werkgroep Meteoren van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS). Tientallen mensen uit verschillende delen van Nederland meldden aan de werkgroep dat ze de vuurbol hebben gezien.

Meldingen komen onder meer uit Noord-Holland, Groningen, Noord-Brabant en Flevoland. Ook op sociale media lieten veel mensen weten dat ze de ‘vallende ster’ hadden gezien. Meteoren worden vaker waargenomen, maar het is volgens Bettonvil vrij zeldzaam dat in korte tijd zoveel meldingen binnenkomen uit het hele land. Ook in België hebben mensen de bol gezien.

Diverse camera’s waaronder een in Noordwijk hebben de bol vastgelegd op beeld, vertelt de meteorenkenner van de universiteit van Leiden. Dat is niet zo verwonderlijk, want de KNVWS en andere organisaties hebben permanent camera’s op de hemel gericht staan.

Op basis van de eerste informatie schat Bettonvil in dat het een vuurbol van kosmische oorsprong is, oftewel een meteoor. De deskundige zag het fenomeen zelf overigens niet. Hij is in Servië op een conferentie over het waarnemen van meteoren.’

Het gaat natuurlijk om die laatste twee zinnen. Is er een keer een meteoor heel goed te zien in Nederland, dan mist de deskundige hem omdat hij op dat moment in Servië is op een conferentie over – let op – het waarnemen van meteoren. Arme deskundige.

meteoor

Een meteoor in 2005; foto Thomas Grau; wikipedia

De aarde wordt dagelijks getroffen door duizenden stukjes puin. De meeste verbranden in de dampkring, maar heel soms verbrandt een meteoor niet helemaal en belandt dan voor een klein deel op aarde. Meteorieten worden deze overblijfselen van meteoren genoemd. Ze zijn meestal heel klein. In 99% van de gevallen zelfs niet groter dan een kauwgombal. De kans dat je geraakt wordt door zo’n meteoriet is dan ook ongelooflijk klein. Waarschijnlijk is de kans  dat op het moment dat je het winnende staatslot koopt, je tegelijkertijd geraakt wordt door een bliksemschicht groter.

Tot nu toe is er wereldwijd slechts één gedocumenteerd geval van iemand die door een meteoriet is geraakt. Het betrof hier de Amerikaanse Moody Jacobs. Zij lag in 1954 in haar huis in Sylacauga in de staat Alabama op de bank te slapen, toen haar huis werd geraakt door een meteoriet ter grootte van een softbal. De meteoriet ging dwars door het dak, vervolgens door het plafond van de huiskamer en belandde daar op de radio. Vervolgens stuiterde het ding op de bank waar Moody Jacobs lag te slapen. Ze hield er een grote kneuzing in haar zij aan over.

In februari 2013 raakten in de Russische stad Chelyabinsk meer dan 1600 mensen gewond door een meteoor. Maar dat kwam niet doordat ze geraakt werden door restanten van de meteoor maar door de drukgolf die ontstond nadat de meteoor met een luide knal uit elkaar knalde.

In Nederland zijn er volgens de Wikipedia zes meteorieten terug gevonden.

  • 12 juni 1840 – bij Uden – steenmeteoriet (chondriet)
  • 2 juni 1843 – bij Utrecht – steenmeteoriet (chondriet)
  • 27 oktober 1873 – bij Diepenveen – steenmeteoriet (koolstofchondriet)
  • 28 augustus 1925 – bij Ellemeet – steenmeteoriet (Diogeniet achondriet)
  • 7 april 1990 – bij Glanerbrug – steenmeteoriet (chondriet, de Glanerbrug-meteoriet)
  • 11 januari 2017 – bij Broek in Waterland – steenmeteoriet (L6 chondriet)

Overigens dat een vallende ster (lees meteoor) geluk brengt  -‘wanneer je een wens doet bij het zien van een vallende ster, dan komt deze uit’-  is bijgeloof. Daar is geen enkele wetenschappelijke onderbouwing voor.

Zoals ik zei….

As I was saying before I was so rudely interrupted, it is a powerful hard thing to please all of the people all of the time.” Met deze woorden begon William “Bill” Connor, columnist van de Daily Mirror zijn eerste column na de Tweede Wereldoorlog en ging hij vrolijk verder met datgene waarover hij aan het schrijven was voordat WO II uitbarstte.

Nu is het bij mij niet zo dramatisch. De reden dat ik hier ruim een maand niet heb geschreven, was dat we op vakantie naar Amerika zijn geweest. Het excuus om daar heen te gaan was de totale zonsverduistering van 21 augustus. Zie hier een foto van deze gebeurtenis:

eclipsfoto: Wellcome Library no. 46229i

Ok, dit geen foto van de eclips van 21 augustus maar van een eerdere eclips en wel van eentje uit 1871! Vermoedelijk betreft het  één van de eerste foto’s van een eclips.

Maar goed, we zijn weer terug. Waar hadden we het ook al weer over?

Naar Mars

Elon Musk, geboren in 1971, is een van oorsprong Zuid-Afrikaanse – Canadese, Amerikaanse miljardair. (Zijn vader is Zuid-Afrikaan, zijn moeder Canadese; hijzelf kreeg in 2002 het Amerikaanse staatsburgerschap). Hij is rijk geworden met PayPal, maar nu vooral bekend als de hoogste baas van de elektrische-autofabrikant Tesla en het ruimtevaartbedrijf SpaceX, dat grootse plannen heeft met Mars.

Gisteren vertelde hij tijdens een presentatie van zijn plannen op een congres in Guadalajara dat hij een herbruikbaar ruimteschip, genaamd Heart of Gold, gaat bouwen, waarmee over tien jaar naar Mars kan worden gevlogen. Per vlucht – de vliegduur bedraagt ongeveer drie maanden, dus het is te hopen dat hij een goed entertainmentsysteem aan boord heeft – kunnen er honderd mensen mee. Een kaartje zal naar verwachting op termijn ongeveer 200.000 dollar kosten. (Dan zal je ongetwijfeld zien dat EasyJet of RyanAir de markt voor hem gaat verpesten.) Hij verwacht dat over honderd jaar er een miljoen mensen op Mars wonen.

marsMars; foto NASA

Tja, Mars, ik weet niet of ik daar wel heen wil en als ik dan ook nog lees dat de afgelopen maanden er twee raketten van Musk zijn geëxplodeerd, eentje bij het tanken en één tijdens de vlucht, dan denk ik dat ik de vroegboekkorting maar aan mij voorbij laat gaan.

En ik weet niet waarom, maar opeens moet ik denken aan ‘Herinnering aan Holland’, het gedicht van  Hendrik Marsman uit 1936 dat in 2000 werd gekozen tot ‘Gedicht van de Eeuw’ in Nederland.

Denkend aan Holland / zie ik breede rivieren / traag door oneindig / laagland gaan

rijen ondenkbaar / ijle populieren / als hooge pluimen / aan den einder staan;

en in de geweldige / ruimte verzonken / de boerderijen / verspreid door het land,

boomgroepen, dorpen, / geknotte torens, / kerken en olmen / in een grootsch verband.

de lucht hangt er laag / en de zon wordt er langzaam / in grijze veelkleurige / dampen gesmoord,

en in alle gewesten / wordt de stem van het water / met zijn eeuwige rampen / gevreesd en gehoord.

hollandLeidschendam, Aarde

Een selfie op Mars en de eerste selfie ooit

Op Mars rijdt al een aantal jaren een wagentje rond. Op de site van de NASA kan je met regelmaat foto’s zien die zijn genomen door het karretje. Zo ziet een zonsondergang op Mars er bijvoorbeeld uit.

mars-2

En hier nog een landschapje.

mars-1

Het karretje is helemaal van deze tijd. Af en toe neemt hij namelijk ook een selfie.

mars-3(Voor alle Marsfoto’s geldt: Image Credit: NASA/JPL-Caltech/Cornell Univ./Arizona State Univ.)

Voor wie zich afvraagt “Hoe is deze selfie genomen?” het is een combinatie van meerdere foto’s. De arm waaraan de camera zit is niet zichtbaar op de selfie.

En nu we het toch over selfies hebben, deze foto is vermoedelijk de eerste selfie ooit genomen

selfieBron: The United States Library of Congress’s Prints and Photographs division

Het betreft een foto van Robert Cornelius, genomen door hemzelf in 1839. Robert Cornelius, een zoon van een Nederlandse emigrant, was een Amerikaanse fotograaf die leefde van 1809 tot 1893.

Het is overigens niet de eerste foto waarop mensen staan. Dat is waarschijnlijk deze foto van de Fransman Louis Daguerre uit 1838 We zien op deze foto de Boulevard du Temple in Parijs.

foto

De Boulevard du Temple is een drukke straat, ook in die tijd, maar omdat het meerdere minuten kostte om deze foto te maken zijn de koetsen e.d. niet te zien. Alleen de twee stilstaande figuren linksonder zijn zichtbaar. Waarschijnlijk zijn het een schoenenpoetser en zijn klant.

Ikea in de ruimte

Beam heeft zich aan boord van het International Space Station opgeblazen. Nee, het betreft hiet geen zelfmoordterrorist aan boord van het ruimtestation maar een module: ‘the Bigelow Expandable Activity Module (BEAM)’. Het is een nieuwe module aan het ruimtestation, die zich zelf ontvouwde doordat een astronaut er lucht in pompte. Zie hieronder de foto’s die de NASA heeft vrij gegeven van het gebeuren.

beam

Ook heeft de NASA onderstaande afbeelding gepubliceerd waarop je kan zien waar de Beam zich bevindt aan het ruimtestation.

iss 1

Ook kan je op deze afbeelding zien waar de aangekoppelde ruimteschepen hangen. De Soyuz-45 en 46 zijn de Russische ruimtevaartuigen waarmee de Russische en Amerikaanse bemanning naar het ruimtestation is gevlogen, de Progress 62 en 63 zijn onbemande bevoorradingsschepen, net zoals de Cygnus-6 dat van Amerikaanse makelarij is.

Het Internationaal Space Station wordt telkens maar groter en groter. Vergelijk onderstaande foto’s maar eens: de bovenste is uit 2007, de onderste is uit 2010.

iss 2007-2010

Er moeten nog een paar onderdeeltjes aan het ruimtestation worden gebouwd en dan is het voorlopig klaar. Het bouwplan ziet er als volgt uit.

iss 2

Wie goed kijkt, herkent het plan: het is overduidelijk een gebruiksaanwijzing van een Ikea-apparaat. De Russen en de Amerikanen hebben het ISS niet zelf ontworpen maar het gewoon gekocht bij de Ikea. ISS staat dan ook niet voor International Space Station maar voor Ikea Space Station. De BEAM is dan ook de Billy onder de ruimtemodules. (Voor wie het niet weet, de Billy is de bekendste boekenkast van Ikea.)

De volgende stap is het testen van de BEAM: “During the next week, leak checks will be performed on BEAM to ensure its structural integrity. Hatch opening and NASA astronaut Jeff Williams’ first entrance into BEAM will take place about a week after leak checks are complete” aldus de NASA. Mocht de BEAM toch een lek bevatten dan is dat niet erg. Ikea heeft een terugbrenggarantie van 365 dagen. (Mits de Amerikanen de BEAM niet in de koopjeshoek hebben gekocht, die artikelen mogen namelijk niet geruild worden.)

ikea ruilen

De NASA heeft ook een afbeelding vrijgegeven hoe het ISS er uit gaat zien als het klaar is. Toekomstige bezoekers van de ISS zien dan bij aankomst dit:

ikea ss

Een twitterbericht vanuit de ruimte

Jeff Williams is een “NASA Astronaut, US Army Colonel, experimental test pilot, husband, father, grandfather. Bringing the International Space Station to you.” Dat verzin ik niet zelf maar staat op zijn twitteraccount. (Daarom staat het hier ook op zijn Engels). Momenteel bevindt hij zich aan boord van het International Space Station (ISS). Het is de derde keer dat hij langdurig rond de aarde zweeft. In 2006 maakte hij tijdens zijn zes maanden durende verblijf in de ruimte meer dan 2800 rondjes om de aarde. In 2009 -2010  bevond hij zich 167 dagen aan boord en nu zweeft hij dus weer om de aarde heen. In het najaar keert hij terug (naar de aarde bedoel ik).

Als je zo lang om de aarde zweeft wil je wel eens een foto maken. De foto’s van de aarde die hij tijdens zijn periode in de ruimte in 2006 maakte, heeft hij gebundeld in een boek met de titel ‘The Work of His Hands: A View of God’s Creation from Space’. Dat Jeff Williams een gelovig mens is, is gezien de titel van het boek wel duidelijk.

Ook tijdens deze vlucht maakt Williams vaak foto’s. Alleen hoef je vandaag de dag niet meer te wachten tot ze in een boek verschijnen om ze te zien. Williams twittert zijn foto’s nu. (In 2009 was hij de eerste mens die rechtstreeks vanuit de ruimte twitterberichten verstuurde.) Dinsdag stuurde Williams het volgende twitterbericht de ruimte in.

nasa twitter

We zien Nederland. Zo ziet ons land er dus vanuit de ruimte uit. Ik heb de afbeelding even gedraaid om een wat herkenbaarder beeld te krijgen.

nederland

Een lekker zonnetje bij de Waddenzee zo te zien.

 

Blowing in the Wind

Afgelopen week las ik op verschillende internetsites een ANP-bericht dat een Engelse wetenschapper had ontdekt dat rondom zwarte gaten de wind een snelheid van 200 miljoen kilometer per uur kan bereiken, wat hetzelfde zou zijn als een orkaan van de categorie 77. Op NU.nl stond het bijvoorbeeld zo:

000 anp wind

Nu begrijp ik wel dat een wetenschapper een ronkend persbericht uitstuurt – hij moet tenslotte ook zijn onderzoeksubsidie veiligstellen – maar toch, het ANP had wel wat kritischer naar het bericht mogen kijken.

Het waait namelijk helemaal niet in de ruimte. Wind is een natuurlijke luchtbeweging van de atmosfeer. De wind ontstaat door horizontale luchtdrukverschillen. De ruimte, ook niet die rondom zwarte gaten, kent geen atmosfeer – laat staan luchtdrukverschillen –  dus het kan er niet waaien.  “De wind komt vandaag uit de richting Jupiter”. Wel zijn er quasars (“schijven van heet gas”) die met grote snelheid rondom zwarte gaten bewegen maar niet als gevolg van wind.

Ook die orkaan van de categorie 77 had te denken moeten geven. Dat is complete onzin. Ten aanzien van de windkracht zijn er twee bekende indelingen. De eerste is de windkracht volgens Beaufort, onderverdeeld in een schaal van 0 (stil) tot 12 (orkaankracht).

0 windkracht(De windkracht volgens Beaufort wordt bepaald uit het gemiddelde van de windsnelheid over tien minuten).  Klik op het plaatje voor een grotere weergave)

Daarnaast is er een indeling van orkanen in de klassen 1-5. Uit de wikipedia: 

“De schaal van Saffir-Simpson of Saffir-Simpson Hurricane Schaal is een classificatie die in de meteorologie wordt gehanteerd om orkanen naar hun kracht in te delen. Alle tropische cyclonen zijn gevaarlijk, maar sommige zijn gevaarlijker dan andere. Daarom is er een classificatie ontwikkeld om onderscheid te kunnen maken tussen bijvoorbeeld krachtige en verwoestende orkanen en om zich beter op de te verwachten schade te kunnen voorbereiden. […]

De schaal wordt gebruikt om een inschatting te maken van mogelijke schade wanneer de orkaan de kust bereikt. De schaal combineert te verwachten schade aan windsnelheid en stormvloed. Een orkaan van categorie 2, 3, 4 en 5 is respectievelijk 10, 50 100 en 250 maal zo verwoestend als een zwakke orkaan van categorie 1.”

 Kort samengevat ziet het orkaanplaatje er qua windsnelheid en te verwachten schade als volgt uit:

00windkracht

Voor een orkaan van categorie 5, de hoogste categorie, ziet het wind-  en stormvloedplaatje er volgens de Wikipedia als volgt uit.000 orkaanindeling

En voor de te verwachten schade – het andere criterium – geldt volgens de Wikipedia:

Categorie 5 is de hoogste categorie die een tropische cycloon kan krijgen op de Saffir-Simpson-schaal. Deze stormen veroorzaken totale dakbeschadiging op heel veel huizen en industriële gebouwen. Soms worden complete gebouwen al dan niet met utiliteitsvoorzieningen weg- of omvergeblazen. Instorting van grote daken en muren, vooral als ze weinig of geen interne ondersteuning hebben is gebruikelijk. Zeer zware en onherstelbare schade aan houtconstructies en totale vernietiging van mobiele en van plaatmateriaal gemaakte huizen is alom aanwezig.

Slecht enkele gebouwtypen zijn in staat om intact te overleven, en dan alleen maar als ze minstens 4 tot 8 km in het binnenland staan. Daartoe behoren kantoren, rijtjeshuizen, appartementencomplexen, en hotels die gebouwd zijn van beton of staal. Tevens kunnen publieke hoge betonnen parkeergarages met meerdere verdiepingen en huizen gemaakt van versterkte stenen of cementblokken met daken met een hoek minder dan 35 graden en geen enkel overhangend stuk de storm doorstaan (mits de ramen zijn gemaakt van orkaanbestendig veiligheidsglas of afgesloten zijn met rolluiken).

De stormvloedgolf veroorzaakt belangrijke schade aan de onderste verdiepingen van alle objecten langs de kust, en veel kustobjecten kunnen compleet met de grond gelijk gemaakt worden of gewoonweg weggespoeld worden door de vloed. Stormvloedschade kan ontstaan tot 2 à 3 kilometer in het binnenland met vloedgolven, afhankelijk van het terrein, tot 3 à 4 kilometer landinwaarts. Volledige evacuatie van bewoonde gebieden kan nodig zijn als de orkaan dichtbevolkte gebieden bedreigt.

Ik ben benieuwd welk schadecriterium de bedenker van orkaankracht 77 heeft opgesteld: “De aarde wordt compleet weggeblazen; check uw verzekeringspolis” waarschijnlijk. Misschien had het ANP iets kritischer naar het bericht moeten kijken.

Ik kan nog wel wat meer over de wind schrijven maar gezien het aantal lezers van dit blog is dat blazen in de wind.

bob dylan

Twee nieuwe planeten

Ons zonnestelsel telt acht planeten. Vanaf de zon gezien zijn dat:

  1. Mercurius
  2. Venus
  3. Aarde
  4. Mars
  5. Jupiter
  6. Saturnus
  7. Uranus
  8. Neptunus

planeten 2

Op bovenstaand plaatje zijn de planeten op schaal weergegeven om de grootte te kunnen vergelijken. (afbeelding: SiBr4 / Wikipedia)

Het plaatje geeft wel de grootte van de planeten in schaal weer, maar niet de afstand tot de zon. Het zou anders een heel uitgerekt plaatje worden. Zo staat bijvoorbeeld Neptunes dertig keer zo ver weg van de zon als de Aarde. Zie deze tabel met onder andere de afstand van de verschillende planeten tot de zon (bron Wikipedia).

tabel

Van 1930 tot 2006 telde ons zonnestelsel nog een negende planeet namelijk Pluto, maar in 2006 degradeerde – niet alleen voetbalclubs kunnen degraderen, ook planeten – Pluto tot dwergplaneet. Dit omdat zij niet de omgeving van haar baan had schoongeveegd van andere objecten, één van de drie (nieuwe) definitie-eisen om tot planeet te worden uitgeroepen. De andere twee eisen zijn dat het hemellichaam zich bevindt in een baan rond de zon en dat het voldoende massa heeft zodat het een (hydrostatische) bijna ronde vorm krijgt.

Waarschijnlijk was Pluto te klein om haar baan “schoon te vegen”. De diameter van Pluto bedraagt slechts 2370 kilometer; dat is ongeveer de helft van Mercurius, de kleinste planeet van ons zonnestelsel. Ook Ceres, met een diameter van 975 km het grootste object in de planetoïdengordel – deze ligt tussen Mars en Jupiter in – geldt tegenwoordig als een dwergplaneet, net zoals Haumea (diameter 1150 km), Makemake (diameter 1500 km) en Eris (diameter 2325 km). De laatste drie dwergplaneten liggen net zoals Pluto in de Kuipergordel. Dat is een gordel van miljoenen komeetachtige, uit steen en ijs bestaande objecten, die zich ver voorbij Neptunus in ons zonnestelsel ophouden.

Maar sinds gisteren telt ons zonnestelsel volgens de Amerikaanse astronomen Konstantin Batygin en Mike Brown van het California Institute of Technology in Pasadena weer een negende planeet, die voorlopig de naam Nummer Negen heeft. De planeet zou ongeveer even groot zijn als Neptunus maar ruim twintig keer verder weg van de zon staan. Zijn rondje om de zon – het is net zoals bij alle andere planeten overigens een ellips – duurt zo’n 15.000 jaar. De astronomen hebben de planeet echter nog niet waargenomen. Zijn bestaan is “ontdekt” als de factor om schommelingen in de banen van eerder genoemde dwergplaneten te kunnen verklaren. Dus vooralsnog is het een theoretische planeet. Batygin en Brown mogen nu met een van de grootste telescopen van het observatorium van Mauna Kea op Hawaï naar de nieuwe planeet gaan speuren.

Interessant maar interessanter dan de ontdekking van deze planeet – het zal een grote rots c.q. ijsklomp zijn – vind ik de “ontdekking” van planeet Kepler-186f die de NASA vorige week meldde. Nou ja, de ontdekking deze planeet werd al twee jaar geleden ook al gemeld door de NASA – zie dit YouTube filmpje – maar vorige week maakte de NASA bekend dat de omstandigheden op deze planeet op die van onze Aarde zouden kunnen lijken – bewoonbaar dus. (Dat de NASA regelmatig van dit soort persberichten de wereld in slingert komt natuurlijk ook omdat zij haar subsidie moet veilig stellen.)

Planeet Kepler- 186f is echter geen zusje van de Aarde maar een nichtje. De ster waar hij omheen draait is namelijk een stuk zwakker dan onze zon, waardoor het licht op deze planeet om twaalf uur te vergelijken is met het licht op aarde om één uur voor zonsondergang. De planeet bevindt zich ongeveer op 500 lichtjaren van ons vandaan. Dat lijkt heel ver weg maar is toch relatief gezien dichtbij. Een bezoekje zit er echter voorlopig nog niet in.

Uit de Amerikaanse archieven (1)

In juli 1969 ondernamen de Amerikanen een poging om een man op de maan te zetten. Spoiler alert! / leeswaarschuwing!  Onderstaande tekst bevat details over de afloop van het verhaal.

De poging lukte. Het ging allemaal goed. Op 20 juli 1969 zette Neil Armstrong als eerste voet op de maan – “That’s one small step for a man, one giant leap for mankind” -, een kwartiertje later gevolgd door Buzz Aldrin. Amstrong en Aldrin verbleven in totaal ruim 21 uur op de maan waarvan zo’n 2,5 uur lopende op het maanoppervlak. Daarna stegen ze weer met hun maanlander op, maakten contact met het moederschip met daarin de derde astronaut Michael Collins, vlogen vervolgens in vier dagen tijd terug naar aarde, waarna ze veilig neer plonsden in de Stille Oceaan. Hier werden ze aan boord genomen van de USS Hornet. Aan boord van dit schip bevond zich ook de Amerikaanse president Richard Nixon die hen hartelijk verwelkomde.

maanlanding met nixon

Armstrong, Collins en Aldrin (voor een periode van achttien dagen in quarantaine na hun terugkeer) worden toegesproken door president Nixon; foto NASA.

 Zoals op bovenstaande foto te zien is, was de ontvangst door Nixon een olijke boel. Maar het had ook anders kunnen aflopen. Voor het geval dat het op de maan was misgegaan en Amstrong en Aldrin er niet meer vandaan konden komen – ‘In event of Moon Disaster’ – , had de staf van Nixon alvast een plan de campagne opgesteld hoe de Amerikaanse regering hier mee moest omgaan.

Allereerst zou de president de weduwen in spé opbellen. Daarna zou hij het volk toespreken. Dan, als de NASA de verbinding met de mannen op de maan verbrak, zou een geestelijke een soortgelijke procedure houden als bij een begrafenis op zee.

De speech was al voor Nixon uitgeschreven, zoals bleek toen onderstaand document in de jaren negentig uit de Amerikaanse archieven opdook. Het document was opgesteld door één van de speechschrijver van het Witte Huis, Bill Safire, en was gericht aan Bob Halderman, in die tijd stafchef van het Witte Huis.

maanlanding

Vrij vertaald had Nixon, in het geval Amstrong en Aldrin niet van de maan af konden komen, het Amerikaanse volk als volgt toegesproken:

“Het lot heeft bepaald dat de mannen die in vrede naar de maan gingen om deze te verkennen daar zullen blijven om er in vrede te sterven. Deze dappere mannen, Neil Armstrong en Edwin Aldrin, weten dat er geen hoop is op redding. Maar ze weten ook dat er hoop voor de mensheid ligt in hun offer. Deze twee mannen geven hun leven voor het meest nobele doel van de mensheid: de zoektocht naar de waarheid en kennis.

Er zal om hen worden gerouwd door hun familie en vrienden; Er zal om hen worden gerouwd door hun land; Er zal om hen worden gerouwd door de wereld; Er zal om hen worden gerouwd door Moeder Aarde die het aandurfde om twee van haar zonen naar het onbekende te sturen.

 Tijdens hun ontdekkingstocht riepen zij iedereen in de wereld op om zich te verenigen; in hun offer, verbinden ze de broederschap van de mens nog strakker. In het verleden keken mensen naar de sterren en zagen er hun helden in de sterrenbeelden. In moderne tijden doen wij hetzelfde, maar onze helden zijn epische mensen van vlees en bloed.

 Anderen zullen volgen, en zullen zeker hun weg naar huis vinden. De zoektocht van de mens zal worden voortgezet. Maar deze mannen waren de eersten, en zij zullen de belangrijkste in ons hart blijven. Want een ieder die in de nachten die nog zullen komen omhoog kijkt naar de maan, weet dat er een deel is van die andere wereld die altijd van de mensheid zal zijn.”

Gelukkig voor Amstrong en Aldrin hoefde Nixon deze woorden niet uit te spreken en verdween het memo in het archief.

Neil Amstrong zou na zijn maanavontuur nog twee jaar voor de NASA blijven werken, daarna werd hij hoogleraar luchtvaart- en ruimtevaarttechniek aan de Universiteit van Cincinnati. Ook reisde hij de hele wereld over. Later verbond hij zijn naam aan diverse grote Amerikaanse bedrijven zoals Chrysler waarvoor hij als boegbeeld c.q. spreekbuis fungeerde. Hij overleed in augustus 2012 op 82-jarige leeftijd.

Ook Buzz Aldrin verliet na twee jaar de NASA. Hij keerde terug naar het Amerikaanse leger en werd benoemd tot commandant van de Test Pilots School op de Edwards Air Force Base in Californië. Het viel hem echter moeilijk om het leven op aarde weer op te pakken. Hij kreeg last van depressies en had een tijd lang een alcoholverslaving. Hij kwam daar weer overheen. Hij leeft nog steeds. Hij hoopt op 20 januari 86 jaar te worden.

De derde astronaut van deze vlucht, Michael Collins, leeft ook nog. Hij is momenteel 85 jaar oud. Na zijn terugkeer was hij onder andere staatssecretaris van Buitenlandse Zaken (in de regering van Nixon), directeur van het National Air and Space Museum in Washington D.C en vicepresident bij LTV Aerospace, een bedrijf dat vliegtuigen en raketten produceert.

Voor wat betreft de andere hoofdrolspelers van dit verhaal: Richard Nixon bleek in tegenstelling tot wat hij zelf dacht (I’m not a crook!”) wel een schurk te zijn en moest in augustus 1974 als gevolg van het Watergate-schandaal noodgedwongen aftreden als president. Hij stierf in 1994 op 81-jarige leeftijd. Bob Halderman, de stafchef van het Witte Huis die het memo liet opstellen, verdween als gevolg van dat zelfde Watergate-schandaal zelfs voor 18 maanden in de gevangenis. Hij stierf in 1993 op 67-jarige leeftijd. William Safire, degene die de speech schreef, ging in 1973 als journalist voor de New York Times werken waar hij ook jarenlang een column over juist taalgebruik had. Hij stierf in 2009 op 79-jarige leeftijd.

In totaal hebben, inclusief Amstrong en Aldrin, twaalf mannen op de maan gelopen. Allen keerden veilig naar de aarde terug. Of er voor de andere tien astronauten ook al speeches klaar lagen voor het geval het mis zou gaan, is niet bekend. Ik gok van wel.