Category Archives: Hedendaagse landschappen

Hedendaagse landschappen (4)

 

00-molen-2Houtzaagmolen De Salamander in Leidschendam. Gebouwd in 1643; in 1773 grotendeels door brand verwoest; in 1777 herbouwd; in de tweede helft van de vorige eeuw in verval geraakt en in in 1989 herbouwd op een nieuw stuk grond.

Op de achtergrond de Leidschendamse H.H. Petrus en Pauluskerk, gebouwd in 1880 en een nieuwe windmolen, drie weken geleden gebouwd op een industrieterrein van de gemeente Den Haag.

Hedendaagse landschappen (2)

Vorige week fietste ik toevallig langs de Laakmolen in Den Haag. Deze molen stamt uit 1699. Hij is deels gebouwd op de fundamenten van een vroegere watermolen. De functie van de Laakmolen was het reguleren van de waterhoogte in de Noordpolder. De molen werd ook wel Galgmolen genoemd, dit omdat het veld naast de molen in de middeleeuwen in gebruik was als galgenveld waar de geëxecuteerde lichamen van misdadigers werden opgehangen als afschrikwekkend voorbeeld voor degenen die de stad binnenkwamen. Zie hier een oude foto van de molen zoals deze te zien is op de site van de Rijksmonumentendienst.

0000-laakmolen

Tegenwoordig ziet de omgeving van de molen – hij is na twee branden in 1982 en 1985 weer helemaal opgeknapt –  er heel anders uit. Zo trof ik de molen aan.

1-molen

Zoals de Molendatabasesite zegt: De landschappelijke waarde van de molen is “zeer gering, grotendeel ingebouwd en ingegroeid”. De molen heeft een maalverbod en vanwege windbelemmering is het draaien van de wieken nauwelijks mogelijk. Dat deze draaiden toen ik er langs fietste, was dus een uitzonderlijke situatie. Voor de huidige landschappelijke waarde hoef je er vandaag de dag niet meer langs. Vroeger was dat anders. Meerdere kunstenaars hebben de molen vastgelegd, waaronder Vincent van Gogh en Jan Hendrik Weissenbruch:

000-molen-van-goghVincent van Gogh, 1882

000-molen-weissenJan Hendrik Weissenbruch  1868; (de molen staat rechts naast de Trekvliet.)

Maar tegenwoordig heeft de stad de molen ingehaald.

0000-molen

(Wie heel goed kijkt, ziet rechts van de wieken een flatgebouw staan, waarvan de bovenkant van het gebouw er vermoedelijk door de wieken schuin van is afgeslagen)

Hedendaagse landschappen

Tussen Stompwijk en Zoetermeer bevond zich zo’n tweeduizend jaar geleden een groot veenmoeras. De enige bezoekers waren jagers en vissers die via kreken er met een boot naar toe konden varen. Tegenwoordig is het boerenland. Uit de serie ‘Hedendaagse landschappen’:

1: Het kerkje van Stompwijk

kerk

kerkje-van-stompwijks

2: De skibaan van Zoetermeer

skibaan-van-zoetermee

skibaan

Zowel de kerktoren als de skibaan zijn van verre te zien. Dat een kerktoren hoog is, heeft een aantal redenen. Niet alleen was het een statuskwestie maar ook diende de kerktoren in het verleden als een herkenningspunt om de bewoners van het platteland aan te geven waar het dorp lag. Ook was de kerktoren een mooi uitkijkpunt. En hoe hoger de klokken hingen hoe verder het geluid reikte.

En dat een skibaan hoog is, heeft ook wel iets logisch. Op een platte skibaan skiet het niet zo lekker.

De moraal van het verhaal: landschappen veranderen.