Category Archives: Geschiedenis

Onderzoeksbureau Martin: de zaak Heineken 1889

Heineken herhaalt de laatste weken een reclame, die ze een jaar geleden voor het eerst uitzonden. Dat ze het herhalen is terecht want het is een leuke reclame. Bovendien geldt: herhaling is de kracht van reclame. (En het was ook nog eens een dure reclame om te maken.)

In de reclamespot loopt Eiffel, die van de gelijknamige toren, met een aantrekkelijk dame over de wereldtentoonstelling van Parijs van 1889. De commercial begint met de mededeling dat het gebaseerd is op een waargebeurd verhaal.

00000 0 heineken 0Op tv wordt een korte versie van de reclame uitgezonden. Op YouTube staat een langere versie waarop ook een Oostenrijks orkestje – “zero points”- en Edison met zijn lampen te zien zijn. Door op bovenstaand afbeelding te klikken kom je op YouTube bij dit filmpje.

Eiffel bekijkt in het filmpje de inzendingen van de andere landen. Bij Nederland aangekomen ziet hij alleen een deurtafel “a door table?” en loopt dan lachend weg. Achter zijn rug komt dan ‘meneer Heineken’ die zijn bier op de tafel zet. Het trekt een enthousiaste menigte en even later verschijnt er de mededeling in beeld: “In 1889 won Heineken de Grand Prix op de wereldtentoonstelling”.

00000 0 heineken 7

Aangezien de reclame volgens Heineken gebaseerd is op een waargebeurd verhaal, gaan we dit dus even controleren. Allereerst de wereldtentoonstelling, dat klopt, die werd in 1889 in Parijs gehouden. De net gebouwde Eiffeltoren fungeerde als entree voor het tijdelijk tentoonstellingsterrein. De gebouwen van de tentoonstelling zijn later allemaal afgebroken.

00000 0 heineken 00

Dan die ‘Grand Prix’. Ook dat klopt ook. Die werd in 1889 inderdaad toegekend. Zie bijvoorbeeld deze advertentie uit 1889 voor horloges.

00000 0 heineken 4

Of deze voor stoompompen en houtbewerkingstuigen die ook allebei de Grand Prix wonnen.

00000 0 heineken 5

Eh, wacht eens even, het was toch Heineken die de Grand Prix won? Jazeker, dat klopt. Net als vele andere binnenlandse en buitenlandse inzendingen wonnen zij inderdaad ook een Grand Prix en wel in hun eigen klasse: klasse nummer 73. Zie het onderstaande stukje uit ‘De Tijd’ van 23 mei 1889 met een overzicht van de Nederlandse bekroningen. Bij klasse 73 staat bij de winnaars van de Grand Prix ook Heineken vermeld.

00000 0 heineken 2

In dezelfde klasse 73 won Van Dulken Weiland en Co uit Schiedam eveneens een Grand Prix en wel voor haar jenever en in die zelfde klasse wonnen  zes buitenlandse brouwers, waaronder Carlsberg ook een Grand Prix (en eerlijk is eerlijk, tientallen andere brouwers niet.) Helemaal uniek was het winnen van een Grand Prix tijdens de wereldtentoonstelling dus  niet.

Dan de jury. Niet dat ik het doe, maar je kan je er wat vraagtekens bij zetten. Op de site van Delpher (waar je allerlei oude krantenartikelen kan inzien), staat namelijk een artikeltje met de Nederlandse leden van de jury van de tentoonstelling. En in een ander artikeltje staan de bestuursleden van de Stichting ter behartiging van de belangen der Nederlandse inzenders.

00000 0 heineken 3

00000 0 heineken jury

Kijken we eens naar de namen, dan valt op dat er bij de juryleden een bekende naam  tussen de drie plaatsvervangende juryleden staat, namelijk Heineken. Enfin, ik neem aan dat Heineken niet over zich zelf heeft geoordeeld en dat het dus geen gevalletje is van ‘Wij van WC-Eend adviseren WC-Eend’.

Heineken had het behoorlijk druk op de tentoonstelling. Hij had niet alleen een eigen café-restaurant,  genaamd ‘Taverne Hollandaise’, op het tentoonstellingsterrein, hij zat ook in het bestuur van de Nederlandse afdeling Nijverheid. Dat een aantal mede-bestuursleden van deze afdeling ook in de jury voor de toekenning van de prijzen zaten, zegt gelukkig niets. Die zullen ongetwijfeld objectief hebben geoordeeld – of zelfs helemaal niet over de Nederlandse inzendingen hebben hoeven te  oordelen.

Het volgende onderzoekspuntje betreft deze advertentie van Heineken in het Algemeen Handelsblad van 29 september 1889.

00000 0 heineken 001

Deze advertentie schept wat verwarring, althans bij mij. Ze adverteren hier namelijk niet met de ‘Grand Prix’, maar met een “Ere-Diploma, zijn de eenige hoogste onderscheiding voor Nederlandsch Bieren” Combineer ik dat met dit stukje uit de Telegraaf van 8 augustus 1890, dan wordt het een beetje onduidelijk voor mij.

00000 0 heineken 003

Hier heeft De Telegraaf het over de toekenning van de Grand Prix voor een machine van Heineken en het niet over het bier zelf. Tja, hoe betrouwbaar was de Telegraaf in 1890? Maar goed, heeft Heineken in 1889 nou de Grand Prix gekregen voor zijn bier of voor een machine? Geen idee. Het diploma voor Heineken geeft geen uitsluitsel.

00000 0 heineken 000 diploma

Ik heb dus wat twijfels, maar vooruit, ik geef ze het voordeel van de twijfel. Kortom, de “feiten” uit de advertentie kloppen, al wordt een en ander behoorlijk ‘opgeklopt’ (moet je niet doen met bier). Ze wonnen een Grand Prix, niet de Grand Prix.

Wat overigens zeker niet klopt – artistieke vrijheid – is dat het bier op een deurtafel werd gepresenteerd. Maar dat vermeldt Heineken dan ook keurig zelf op hun eigen site in een artikel over deze reclame. Van de site van Heineken:

HAD NEDERLAND ECHT EEN ‘DEURTAFEL’ OP DE WERELDTENTOONSTELLING VAN 1889?

Nee, elk land liet verschillende uitvindingen en producten van verschillende industrieën zien. De echte inzending van Heineken betrof een groot café-restaurant ‘Taverne Hollandaise’, gesitueerd op het terrein tussen alle grote festivalpaviljoens. Bezoekers van over de hele wereld konden daar de hele dag door eten, en uiteraard Heineken drinken. Gerard Heineken hield niet zo van groots uiterlijke poespas (heel Hollands) en was voortdurend bezig met de kwaliteit van zijn bier – hij had de deurtafel waarschijnlijk dus een prima idee gevonden. Maar voor de Parijse Wereldtentoonstelling heeft hij wel alles uit de kast gehaald. De beroemde Nederlands-Franse architect Edouard Niermans, later één van de ontwerpers van de Moulin Rouge, ontwierp het café voor Heineken.

Ten slot nog iets anders. Nog even terug naar het krantenartikeltje over de Nederlandse prijswinnaars. Naast het artikeltje staat een rubriek getiteld ‘Allerlei’. Daarin valt het volgende te lezen:

00000 0 heineken 005

De twee Amsterdammers, die te voet naar Parijs zouden gaan, hebben het zoover niet gebracht. Zij kwamen tot Condé, bezaten toen volstrekt niet meer en moesten daarom terugkeeren. Reeds zijn weer sedert eenige dagen in hunnen woonplaats teruggekeerd. Den Eiffeltoren hebben zij dus niet gezien.”

Klinkt een beetje als die mop van die twee Amsterdammers die naar Parijs gingen. Had Heineken ze niet kunnen sponsoren?

Tot zover onderzoeksbureau Martin.

Op weg naar Mars

Gisteren lanceerde SpaceX, het bedrijf van Elon Musk, rijk geworden met PayPal en onder andere de eigenaar van Tesla, de Falcon Heavy raket. Het was een test. Aan boord bevond zich Musk’s eigen rode Roadster Tesla auto. Dit om te kijken of de raket in staat was voorwerpen van een bepaald gewicht de ruimte in te schieten. Musk vond het wel een aardig idee om daar zijn eigen auto voor te gebruiken. Het is de bedoeling dat die in een baan om de zon wordt gebracht.

De test slaagde grotendeels. De raketlancering ging goed en wat vooral spectaculair was om te zien, was de terugkeer van twee hulpraketten op een lanceerplatform. Die landen keurig naast elkaar. Het is de bedoeling dat die dure dingen hergebruikt gaan worden. Alleen de geplande terugkeer van een derde hulpraket op een platform op zee ging mis. Die crashte. Wie de spectaculaire beelden van dit alles wil zien, kan dit bekijken op dit CNN-filmpje.

Musk wil naar Mars, niet zelf overigens, om daar een kolonie te stichten waar in 2040 40.000 mensen zouden moeten wonen. Zijn eerste bemande vlucht naar Mars staat voor 2024 gepland. We zullen het zien. Ik moest toen ik de beelden zag terugdenken aan de eerste maanlanding. Die was op 20 juli 1969. Ik was toen bijna dertien jaar oud en vond het machtig interessant om te zien. De Nederlandse televisie zond het rechtstreeks uit. De onlangs overleden Chriet Titulaer presenteerde het samen met de in 1994 overleden Henk Terlingen.

Op deze foto van Beeld-en-Geluid  van de NOS kan je Henk Terlingen zien zitten achter zijn presentatiedesk. Het ziet er allemaal heel geordend uit.

00000 henk terlingen

Maar aardiger om te zien is een andere foto die ik op de site van het Nationaal Archief aantrof. Deze foto van Eric Koch van Anefo laat een kijkje achter de schermen zien.

00000 henk terlingen 2

Linksboven op de foto is nog net de tafel met deskundigen te zien. Chriet Titulair is de middelste man aldaar. Henk Terlingen is  duidelijk even niet in beeld. Hij neemt een draaiboek door. Let u even op de details. Hij heeft niet alleen zijn jasje uitgedaan maar ook zijn schoenen. Op de grond liggen allerlei papieren en er staat – buiten beeld – ook een fles wijn. Het was dan ook een lange uitzending.

Maar goed, op weg naar Mars dus.

00000 1 Mars 2

“A view from the “Kimberley” formation on Mars taken by NASA’s Curiosity rover. The strata in the foreground dip towards the base of Mount Sharp, indicating flow of water toward a basin  that existed before the larger bulk of the mountain formed.” Image credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS (foto is iets bewerkt)

 

Zo groot als een voetbalveld

Afgelopen vrijdag was ik in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Ik bezocht daar de tentoonstelling over Nineveh. Mooie tentoonstelling, ik kan hem aanraden.

00 nineveh

Nineveh, gelegen in het huidige Irak – als u nog nooit van deze plaats gehoord hebt, dan geeft dat niet; ik had er ook nog nooit van gehoord – was 2700 jaar geleden de grootste stad ter wereld. Het telde toen 100.000 inwoners. In 612 voor Christus werd de stad echter door vijanden volledig met de grond gelijk gemaakt. In het museum in Leiden zijn nu diverse voorwerpen afkomstig uit de stad te zien. Bij één van deze voorwerpen stond vermeld dat het afkomstig was uit een paleis dat liefst 80.000 vierkante meter groot was. Om te benadrukken hoe groot dat wel niet was, stond er op het informatiekaartje bij vermeld dat dit meer dan zes voetbalvelden groot was.

Dat zie je wel vaker. Dat de grootte van iets wordt vergeleken met een voetbalveld. Blijkbaar zegt een vergelijking met een voetbalveld de mensen meer dan dat iets zoveel vierkante meter groot is. Niet alleen in Nederland wordt deze vergelijking gebruikt maar ook in andere landen. Enkele voorbeelden:

  • WOS Radio (de lokale omroep voor de gemeenten Westland, Midden-Delfland, Maassluis en deelgemeente Hoek van Holland.): “Binnen een straal van 600 meter van de Westlandse dorpskernen liggen 973 percelen met ruim 46 hectare aan asbestdaken. [..] Ter vergelijking, dat is ter grootte van bijna 100 voetbalvelden.”
  • Trouw in 2011 over de Tweede Maasvlakte: “Nederland wordt 4.000 voetbalvelden groter.”
  • Daily Mail: in 2017: “An ASTEROID larger than a football field is set to zoom past our planet tonight little over a week since it was discovered.”
  • The Independent in 2014: “Giant digital billboard in Times Square is bigger than a football field”

Zo zie je maar, er wordt wat afgevoetbald. Echter, je kan je soms wel eens de vraag stellen of de vergelijking wel klopt. Laten we eens beginnen met die van WOS-radio. Een gemiddeld voetbalveld is 110 meter lang en 67 meter breed, dat is dus een oppervlakte van 7370 vierkante meter. In die 46 hectare aan asbestdaken passen dus geen 100, maar ‘slechts’ 62 voetbalvelden – nog steeds veel –  maar bij lange na geen 100 velden. Hier wordt de zaak dus wat overdreven. Of neem de Tweede Maashaven, die is in totaal 2000 hectare groot. Dat zijn 2713 voetbalvelden, geen 4000 stuks.

Of neem dat digitale billboard op Times Square. Dat is 25.000 vierkante ‘feet’ groot. Dat is omgerekend 2323 vierkante meter oftewel nog niet eens 1/3 voetbalveld. Zelfs als we uitgaan van een kleiner American Football veld (dat heeft een oppervlakte van 5346 vierkant meter), dan nog komen we niet eens tot een half voetbalveld. De grootte van het bord wordt dus schromelijk overdreven. Fake news zou Trump zeggen.

Hoe groot de asteroïde van de Daily Mail in werkelijkheid was, weet ik niet. In een volgend bericht vergeleek  de krant het ding niet meer met een voetbalveld maar met een walvis. Die worden maximaal zo’n dertig meter lang. Ik vermoed dan ook dat hij dus kleiner dan een voetbalveld groot zal zijn geweest.

Het Leids Museum daarentegen schat de boel juist te klein in. In een paleis van 80.000 vierkante meter passen zelfs bijna elf voetbalvelden. Ok, het door hen gestelde, namelijk dat het paleis groter was dan zes voetbalvelden, is dus ook waar maar ze hadden het sterker kunnen brengen: “Het paleis was groter dan tien voetbalvelden bij elkaar!”

Nu kan ik nog wel meer voorbeelden gaan onderzoeken, maar aangezien deze blogpost nu  al bijna een voetbalveld groot is, stop ik er mee.

Willem Vermeend

Op de site van NU.nl staat een opvallend bericht:

00 vermeend

De opdrachtgever is gearresteerd en het is een opdrachtgever die we hier in Nederland zeer goed kennen: Willem Vermeend. Van 1994 tot 2000 was hij staatssecretaris van Financiën en van 2000 tot 2002 tot minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Niet zomaar iemand dus. Maar nu blijkt hij in 1994 volgens nu.nl dus het brein achter de moord op Escobar geweest te zijn.

Op deze foto uit 1989 ziet hij er uit alsof hij toen ook al druk bezig was met beramen van allerlei dubieuze zaken.

00 vermeend1

Foto Rob Croes, Anefo; Nationaal Archief

Wat kan je toch vergissen in mensen. Het leek altijd zo’n leuke en keurige man.

(met dank aan tipgever Pieter-Jan M.)

The Beatles in Holland

Zoals ik vorige week al berichtte kwamen de Beatles in 1964 naar Nederland om twee concerten en een tv-optreden te geven.

Beatles in Holland 1964

In 1960 waren ze al eens eerder in Nederland geweest. Alleen traden ze er niet op, maar reden ze er met een busje met hun apparatuur door heen op weg naar Hamburg, waar ze een contract hadden getekend om in een uitgangsgelegenheid op de Reeperbahn voor 2,5 pond per dag elke avond vier concerten van een uur te spelen. Onderweg maakten ze bij Arnhem een tussenstop. John Lennon maakte daar op het Engelse oorlogsmonument een later beroemd geworden foto van de groep en entourage. Vanwege copyrights kan ik hem hier niet plaatsen maar op deze site kan je deze foto zien (ietsjes naar beneden scrollen).

Na 1964 zijn de Beatles niet meer als groep in Nederland geweest. Wel op individuele basis. Zo verbleven John Lennon en zijn tweede vrouw Yoko Ono in 1969 een week lang in bed in het Hilton Hotel.

0 lennon

Ook hebben de diverse bandleden individuele optredens verzorgd in Nederland. Zo bezochten Marianne en ik in 1986 een concert van Paul McCartney met zijn groep Wings in Ahoy in Rotterdam.

Heb ik de Beatles in Nederland nooit zien optreden, in Amerika heb ik ze wel ontmoet. Dat was vorig jaar in The Mirage in Las Vegas. Voor het geval u nu zegt, dat kan niet, twee van de vier Beatles zijn al jaren dood, dan zeg ik dat is een detail, het gaat om de grote lijnen van het verhaal. En als u mij niet gelooft, zie dan hier de foto die we na afloop samen hebben genomen.

0 Beatles

Allemaal nog even lenig.

Spelfout

Op de site van het Nationaal Archief zag ik een aantal foto’s staan van de Beatles die in 1964 een tweedaags bezoek aan Nederland brachten.  Op Schiphol werden ze ontvangen door meisjes in Volendammer klederdracht. “This must be Holland” . Ze kregen een Volendammer muts opgezet, daarmee aangevend “We love Holland”.

beatles in Holland

beatles in Holland 2Foto’s Hugo van Gelderen; Anefo; Nationaal Archief 

Na aankomst reisden The Beatles door naar Hillegom, waar ze in Treslong voor een programma van de VARA een vijftal nummers playbackten (She Loves YouTwist and ShoutRoll Over BeethovenLong Tall Sally, en Can’t Buy Me Love.)  Ook werden ze geïnterviewd door Berend Boudewijn. Herman Stok verzamelde de vragen van de fans in de foyer en gaf die door aan Berend Boudewijn. Ringo Starr ontbrak. Zijn amandelen moesten worden geknipt. Hij werd tijdens de tournee vervangen door ene Jimmy Nichol.

Na het optreden in Hillegom vertrok de band naar Amsterdam waar ze verbleven in het Doelen Hotel.  De volgende dag maakten ze ‘s morgens een rondvaarttocht door de Amsterdams grachten. De KRO-radio zond vanaf de rondvaartboot de tocht live uit. Op de kades en bruggen stonden duizenden fans. Sommige sprongen in het water waar de politie ze er met bootjes uitvisten.

beatles in Holland 5foto Jac de Nijs; Anefo; Nationaal Archief

beatles in Holland 4foto Hugo van Gelderen; Anefo; Nationaal Archief

Daarna vertrokken de Beatles naar Blokker, niet de winkel maar een plaats in Noord Holland, waar ze in de Veilinghal twee door Radio Veronica georganiseerde concerten gaven.  Door de drukte in Amsterdam arriveerden ze twee uur te laat. Het op het allerlaatste moment georganiseerde middagconcert vond plaats in een halflege zaal. Het avondconcert daarentegen was wel volledig uitverkocht. In het voorprogramma stonden onder andere Karin Kent en Ciska Peters.

Even tussendoor, bij het roemruchte concert van de Rolling Stones datzelfde jaar in Scheveningen (het concert werd na vier nummers vanwege ongeregeldheden afgebroken) stond de jonge bandparodist André van Duin in het voorprogramma.

beatles in blokkerThe Beatles in de Veilinghal; foto Jac de Nijs; Anefo; Nationaal Archief

De volgende morgen vertrokken de Beatles uit Nederland en vlogen ze door naar Denemarken. Vanwaar nu deze blogpost over de Beatles? Vanuit nostalgie maar vooral vanwege deze foto.

beatles in Holland 3Foto Harry Pot; Nationaal Archief. 

Het zijn fans die op Schiphol op de Beatles staan te wachten. Het gaat me hier om het spandoek. Hier moet een klein drama achter zitten.

Mam, heb je een laken voor me? Ik wil een spandoek maken” Na veel soebatten krijg je een oud laken. Vermoedelijk van oma geweest. Vervolgens ben je uren bezig om de naam van de Beatles er zo  netjes mogelijk op te zetten en opeens zie je dat je de naam van je favoriete groep verkeerd hebt gespeld: Beatels. De ontgoocheling op dat moment moet groot zijn geweest.  “Mam, mam, mag ik alsjeblieft, alsjeblieft een nieuw laken?” Nee hoor, ik ben niet gek, verbeter het maar.”

Ik zie het verdriet zo voor me. Je  zet de L nog wel op de goede plaats. Je kleurt alle goede letters zwart en je kleurt de foute L niet in, maar toch, de foute L blijft zichtbaar. Je bent het lachertje van de klas. De hele wereld kan zien dat jij de naam fout heb gespeld.  En tot overmaat van ramp gaan je ouders ook nog mee. Ze staan naast je. “We laten je kleine broertje – hij moet het andere einde van het spandoek vasthouden –  niet alleen naar Schiphol gaan” Maar mam, ik ben er toch.” Nee, wij gaan mee.”. Je moeder met haar grote tas houdt ondanks dat het droog is haar regenkapje op. Je vader met zijn gekke rieten hoed maakt foto’s.  Je doet net alsof ze niet bij je horen.

Wat een kinderleed moet hier achter zitten. Dus als u een bedroefde bejaarde door de straten ziet sjokken, misschien sjouwt hij wel een geschiedenis van een spelfout mee. Heb medelijden met deze persoon.

Moord in Sociëteit De Witte

Afgelopen weekend was het Open Monumentendag. Marianne en ik bezochten een aantal monumenten in Den Haag. Zo zagen wij op de Dunne Bierkade een verrassend groot tuinencomplex dat achter de huizen verscholen lag; zagen we in het Nutshuis, het gebouw waar vroeger de Nutsspaarbank in zat, de oude kluis – die bleek overigens twee ingangen te hebben, dat verwacht je niet bij een kluis. Bekeken we de Rusthof, een hofje aan de Parkstraat waarvan de huisjes zijn bedoeld voor alleenstaande vrouwen van boven de 55 jaar met een bescheiden inkomen – wie weet valt Marianne ooit nog eens in de doelgroep; bezochten we (samen met heel veel anderen) Hotel Des Indes aan de Lange Voorhout – dat viel wat tegen; ik had gedacht dat je wel één van de hotelkamers kon bekijken maar dat was niet het geval en bekeken we ook drie begraafplaatsen – die kan je namelijk het beste bekijken als je nog leeft.

Op de Joodse begraafplaats lagen alle stenen plat in het gras en waren ze allemaal ongeveer even groot. Dit vanuit de gedachte dat iedereen na de dood gelijk is.

0000000 joods

De Rooms Katholieke begraafplaats Sint-Petrus Banden kende daarentegen een verscheidenheid aan sculpturen, waarvan er een aantal ontworpen zijn door Jan Toorop, die er overigens ook zelf ligt, net zoals onder andere Robert Long, Joseph Luns en leden van de ondernemersfamilies Brenninkmeijer, Vroom, Peek en Cloppenburg – in de dood concurreren ze niet meer met elkaar. De begraafplaats heeft overigens ook een arcade, die me sterk deed denken aan de Sound of Music

0000000 rk

De derde begraafplaats die we bekeken was Begraafplaats Ter Navolging in Scheveningen. Dit is een kleine begraafplaats die dateert uit 1780. Het was de eerste begraafplaats die buiten de stad lag. Tot die tijd werden de overledenen altijd in de stad bij de kerk begraven. Ene Mr Abraham Perrenot vond dit niet hygiënisch en begon daarom deze begraafplaats. Hij hoopte dat meer mensen dat voorbeeld zouden volgen, vandaar de naam. Inmiddels ligt de begraafplaats uiteraard weer helemaal door huizen omgeven. De stad heeft de begraafplaats ingehaald. Voor de bezoekers lag er een plakje cake klaar. Heel toepasselijk, daar was duidelijk over nagedacht. De reden dat we deze begraafplaats bezochten was dat dit de begraafplaats is van Betje Wolff en Aagje Deken.

0000000 wolk

Ook bezochten we nog twee sociëteiten: Sociëteit De Vereeniging in de Kazernestraat en Sociëteit De Witte aan het Plein. De sociëteit aan het Plein is voor mij een bekend gebouw, althans, ik ken het van de buitenkant, ik ben daar vaak langs gelopen. Maar ik ben er nog nooit binnen geweest. Gezien het feit dat jeans daar verboden zijn en jasje-dasje er verplicht is – ook voor introducés; niet dat ik daar iemand ken, is het ook niet iets voor mij. Maar tijdens de open dag was jasje-dasje niet verplicht, dus kon ik het bezoeken.

0000000 witte

In de hal van het gebouw hingen portretten van allerlei Oranjes. Het gebouw bleek verder veel meer zalen te omvatten dan ik had gedacht. Zo was er onder andere een zitkamer, een eetzaal, een balzaal en een bibliotheek. Ik had de hele tijd het gevoel dat ik het gebouw ergens van kende, maar toen ik ook nog een biljartkamer zag, wist ik het opeens. Een hal, een eetzaal, een balzaal, een bibliotheek en een biljartkamer, wacht eens even, dat is Cluedo! We liepen rond in een echt Cluedo-gebouw. (Voor degene die Cluedo niet kennen, dat is een bordspel waarbij je er achter moet komen wie in welke kamer iemand vermoord heeft en met welk moordwapen.)

Ik denk dat mevrouw De Witte het gedaan heeft in de biljartkamer met de dolk!

0000000 biljart

p.s. Omdat butlers altijd verdacht zijn, had ik bijna opgeschreven:  Ik denk dat mevrouw De Witte het gedaan heeft in de biljartkamer met de butler. Maar dat zou deze blogpost wel een heel verrassende wending hebben gegeven.

Zoals ik zei….

As I was saying before I was so rudely interrupted, it is a powerful hard thing to please all of the people all of the time.” Met deze woorden begon William “Bill” Connor, columnist van de Daily Mirror zijn eerste column na de Tweede Wereldoorlog en ging hij vrolijk verder met datgene waarover hij aan het schrijven was voordat WO II uitbarstte.

Nu is het bij mij niet zo dramatisch. De reden dat ik hier ruim een maand niet heb geschreven, was dat we op vakantie naar Amerika zijn geweest. Het excuus om daar heen te gaan was de totale zonsverduistering van 21 augustus. Zie hier een foto van deze gebeurtenis:

eclipsfoto: Wellcome Library no. 46229i

Ok, dit geen foto van de eclips van 21 augustus maar van een eerdere eclips en wel van eentje uit 1871! Vermoedelijk betreft het  één van de eerste foto’s van een eclips.

Maar goed, we zijn weer terug. Waar hadden we het ook al weer over?

Michiel de Ruyter

In 1966 zat ik in de eerste klas van de HBS. Aan het einde van het schooljaar bleven opmerkelijk genoeg alle meisjes uit onze klas zitten. Waarschijnlijk te veel afgeleid door mijn aanwezigheid. Toen we na de zomer weer op school kwamen, hadden we tien nieuwe meisjes in onze klas. Het waren alle zittenblijvers van alle tweedenklassen samen – onze school was zo groot dat er meestal vier op vijf parallelklassen waren. Om te zorgen dat onze klas weer meisjes zou tellen, waren ze allemaal bij ons in de klas geplaatst. Twee meisjes in het bijzonder trokken onze aandacht. De ene was Gisela, zij had al echte borsten, de ander was Georgette. Zij had mooie lange blonde haren maar dat was niet de reden dat we haar nieuwsgierig bekeken.

De reden daarvoor was haar achternaam. Ze heette Georgette de Ruyter de Wildt en daarmee was zij een rechtstreekse afstammeling van Michiel de Ruyter zoals onze geschiedenisleraar vertelde. Alleen mensen met de achternaam de Ruyter de Wildt zijn dat, mensen met de achternaam de Ruyter niet. Dus mocht je de Ruyter heten en je afvragen of je afstamt van Michiel de Ruyter, sorry niet dus. De reden dat ik opeens aan Georgette moest denken, was ‘Nieuwsbrief 66’ die ik onlangs per mail van Michiel van Straten ontving en waarin hij aandacht besteedde aan Michiel de Ruyter.

Michiel – van Straten; niet de Ruyter – is een dubbele (oud-) collega van mij. Bij KPN werkte hij net zoals ik bij de Marketing & Sales van KPN Zakelijke Markt en ook schrijft hij net zoals ik non-fictie boeken voor uitgeverij Atlas. Ook schrijft hij regelmatig artikelen voor diverse bladen. Onlangs heeft hij voor het tijdschrift ‘Spiegel der Zeilvaart’ een mooi stuk  geschreven over Michiel de Ruyter en de tocht naar Chatham die 350 jaar geleden plaats vond.

Michiel

De twee Michiels, links de schrijver; rechts de admiraal.

Michiel heeft een fijne pen van schrijven zoals dat zo mooi heeft. Ik kan zijn boeken en artikelen dan ook aanraden. Wie zijn verhaal over Michiel de Ruyter online wil lezen, kan hier terecht. Hij heeft hiervoor onder andere gesproken met Frits de Ruyter de Wildt, de voorzitter van de Stichting Michiel de Ruyter. Eén citaat uit het artikel:

Your family has a tendency of coming here unannounced’ krijgt Frits de Ruyter de Wildt te horen wanneer hij in het najaar van 2015 in Chatham onaangekondigd aanklopt bij Richard Holdsworth, de directeur van The Historic Dockyard. Britse humor

Kijk, van dat soort zinnetjes hou ik wel. Michiel – hij noemt zich ‘ontdekkingsschrijver’ – heeft ook een eigen site: http://www.ontdekkingsschrijver.nl/

p.s. wat betreft die nieuwe meisjes in onze klas, niet één van hen was in ons geïnteresseerd. Ze vonden ons allemaal veel te jong.

 

Verkiezingsaffiches

Het zal  waarschijnlijk geen “Breaking news!” zijn, maar de verkiezingen komen er aan. Dit bord staat bij ons gemeentehuis.

verkiezingsbord

Zeg eens eerlijk, dit zijn toch geen affiches die je doen verleiden om op een bepaalde partij te stemmen. De meest opvallende vind ik die van de VVD. Wat de VVD  heeft doen besluiten om een jeugdfoto van Mark Rutte op de affiche te zetten, ik heb werkelijk geen idee. Vergelijk de affiche van nu bijvoorbeeld eens met die uit 1952. Toen mikte de partij nog niet op de jeugd maar ging voor Oud.

vvd 2016 vvd 1952

(Ook opvallend aan de affiche van 1952: het formele taalgebruik. Er staat ‘stemt’  en niet ‘stem’ zoals tegenwoordig altijd op alle affiches staat)

De affiche van de VVD uit 1952 is afkomstig van de mooie site Verkiezingsaffiches.nl waar je – what’s in a name’ -verkiezingsaffiches  uit vervlogen tijden kan zien.

Ik wil niet zeggen dat vroeger alles beter was, maar als ik bijvoorbeeld kijk naar de affiches uit 1946, de eerste naoorlogse verkiezingen, dan moet ik toch zeggen dat die affiches veel mooier waren dan die van nu. Zie hier wat affiches uit 1946:

ARP 1946

PVDA 1946

KVP 1946

communisten 1946

vrijhei 1946

De rode vlag

In de wijk Mariahoeve in Den Haag staat het volgende waarschuwingsbord dat van stroom wordt voorzien door middel van een zonnepaneel.

00000-bord

Het laat de automobilisten zien hoe hard ze rijden. Is het langzamer dan 50 km per uur dan verschijnen de cijfers in het groen, is het sneller dan wordt de uitkomst in het rood weer gegeven. Ik heb even een paar minuten staan kijken. Er is bijna een één op één relatie met het stoplicht verderop. Staat dat op rood, dan zijn de cijfers in het groen. Staat het stoplicht echter op groen, dan lichten de cijfers meestal rood op – nog even het stoplicht halen. Kortom, het groene stoplicht verderop werkt als een soort rode lap op de automobilist.

En over een rode lap gesproken, ongeveer 150 jaar geleden hadden automobilisten in Engeland daadwerkelijk te maken met een rode lap. Volgens de Locomotive Act van 1865 (ook wel de Red Flag Act genoemd) moesten locomobielen, een soort stoomaangedreven voorloper van de auto, op de weg worden vooraf gegaan door een voetganger met een rode vlag die paard- en wagenbestuurders en ruiters moest waarschuwen voor de nadering van het gemotoriseerde voertuig. Bovendien moest hij als het nodig was de locomobiel laten stoppen en de paarden, wagens en rijtuigen langs het voertuig geleiden. Volgens dezelfde wet mochten de locomobielen toen niet harder rijden dan 3 km per uur in de bebouwde kom en 6 km daarbuiten.

0000-locomobielEen locomobiel in Spanje in 1860; bron Wikipedia; Periodico antiguo; auteur Fallecido

Ook in Amerika werd in 1894 in de staat Vermont een gelijksoortige wet aangenomen. De staat Pennsylvania ging in 1896 nog een aanmerkelijke stap verder. Zowel het huis van afgevaardigden als de senaat van die staat nam dat jaar een wet aan die “automobilisten” verplichten om bij nadering van vee of ruiters hun voertuig onmiddellijk te stoppen, het te demonteren (!) en te verbergen achter struiken opdat de beesten niet zouden schrikken. De gouverneur van de staat was iets vooruitstrevender en maakte gebruik van zijn veto waardoor de wet niet in werking trad.

In  Engeland werd in 1896 de wet van 1865 opgeheven. De eerste echte automobielen verschenen dat jaar in het straatbeeld. De toegelaten snelheid werd verhoogd naar 21 km per uur en de man met de rode vlag verdween uit het straatbeeld.

Hedendaagse landschappen (2)

Vorige week fietste ik toevallig langs de Laakmolen in Den Haag. Deze molen stamt uit 1699. Hij is deels gebouwd op de fundamenten van een vroegere watermolen. De functie van de Laakmolen was het reguleren van de waterhoogte in de Noordpolder. De molen werd ook wel Galgmolen genoemd, dit omdat het veld naast de molen in de middeleeuwen in gebruik was als galgenveld waar de geëxecuteerde lichamen van misdadigers werden opgehangen als afschrikwekkend voorbeeld voor degenen die de stad binnenkwamen. Zie hier een oude foto van de molen zoals deze te zien is op de site van de Rijksmonumentendienst.

0000-laakmolen

Tegenwoordig ziet de omgeving van de molen – hij is na twee branden in 1982 en 1985 weer helemaal opgeknapt –  er heel anders uit. Zo trof ik de molen aan.

1-molen

Zoals de Molendatabasesite zegt: De landschappelijke waarde van de molen is “zeer gering, grotendeel ingebouwd en ingegroeid”. De molen heeft een maalverbod en vanwege windbelemmering is het draaien van de wieken nauwelijks mogelijk. Dat deze draaiden toen ik er langs fietste, was dus een uitzonderlijke situatie. Voor de huidige landschappelijke waarde hoef je er vandaag de dag niet meer langs. Vroeger was dat anders. Meerdere kunstenaars hebben de molen vastgelegd, waaronder Vincent van Gogh en Jan Hendrik Weissenbruch:

000-molen-van-goghVincent van Gogh, 1882

000-molen-weissenJan Hendrik Weissenbruch  1868; (de molen staat rechts naast de Trekvliet.)

Maar tegenwoordig heeft de stad de molen ingehaald.

0000-molen

(Wie heel goed kijkt, ziet rechts van de wieken een flatgebouw staan, waarvan de bovenkant van het gebouw er vermoedelijk door de wieken schuin van is afgeslagen)

Hiram Bingham I en II

Gisteren plaatste ik in een blogpost de column die ik in 2005 schreef over Hiram Bingham III, de ‘ontdekker’ van Machu Picchu. Daarom vandaag ook maar even de bijbehorende column die ging over zijn grootvader Hiram Bingham I en zijn vader Hiram Bingham II.

De missionarissen van Hawaï

In 1820 vertrok de Amerikaan Hiram Bingham naar het toenmalige koninkrijk Hawaii (destijds heette het nog de Sandwich Islands) om missiewerk te verrichten. Bijna was dit niet door gegaan. Een maand voor zijn vertrek besloot de protestante kerk waar Bingham lid van was, dat alleen getrouwde mannen inboorlingen mochten bekeren. Omdat de 31-jarige Bingham vrijgezel was, weigerde de kerk hem uit te zenden. Binnen dertig dagen vond Bingham echter een onderwijzeres, Sybil Moseley, die niet alleen met hem wilde trouwen maar ook zendingswerk wilde verrichten. Samen met een aantal andere missionarissen bereikten zij op 30 maart 1820 Hawaii. De eerste kennismaking met de plaatselijke bevolking viel niet mee:

‘De aanblik van deze behoeftige, ontaarde, barbaarse, schreeuwende wilden, die niet alleen blootshoofds en blootsvoets waren, maar die ook bijna de rest van hun donker gebruinde lichamen niet bedekt hadden, deed ons hevig schrikken. Sommige van ons barsten in huilen uit en wenden hun blik af. De standvastigen onder ons bleven kijken, ondertussen zich afvragend of dit echt mensen waren. Zouden we ons wel aan wal moeten wagen om tussen hen in te gaan wonen met als doel dit soort mensen op de hemel voor te bereiden?’

hiram-bingham-1Hiram Bingham I en zijn vrouw Sybil Moseley; schilderij van Samuel Morse – inderdaad die van de morsecode; hij was niet alleen uitvinder maar ook schilder –  uit 1819

In eerste instantie verliep hun zendingswerk niet erg succesvol. Dit veranderde toen Bingham er in slaagde om Keopuolani, de moeder van de koning, te bekeren. Daardoor kregen ze toegang tot de koninklijke familie en toen in 1823 Kaahumanu, de vrouw van de koning, ernstig ziek werd, mocht mevrouw Bingham naast haar bed zitten om haar, met behulp van gebeden, bij te staan. De gebeden werden verhoord, de koningin werd beter en dat betekende de grote doorbraak voor de missionarissen. De kerken stroomden vol.

De missionarissen kregen grote invloed op de koninklijke familie en daarmee op de eilandengroep. Of, zoals Bingham het zelf zei: ‘De staat heeft de verantwoording om de wet uit te voeren, zoals deze door de kerk geïnterpreteerd wordt.’ Roken, drinken en dansen werd verboden. Mannen en vrouwen moesten geheel gekleed rondlopen.

Niet iedereen was even enthousiast. Toen bijvoorbeeld het Amerikaanse schip USS Dolphin in Honolulu aankwam, werden de matrozen niet ontvangen door de vrolijke halfblote meisjes waar ze zoveel over gehoord hadden. Ze zagen slechts zedig geklede vrouwen. Het leidde tot een oproer op het schip.

In 1827 arriveerden er katholieke missionarissen. De invloed van Bingham en de zijnen was toentertijd al zo groot dat deze concurrerende missionarissen van het eiland werden verjaagd. Het protestantisme werd de officiële godsdienst. Mensen met een andere godsdienst kwamen in het gevang. Deze situatie duurde tot 1839. In dat jaar werden andere godsdiensten weer toegestaan.

Bingham en zijn collega’s vertaalden ook de Bijbel in het Hawaiiaans, geen gemakkelijk leesbare taal, want de taal bestaat uit slechts twaalf letters: vijf klinkers (a,e,i,o,u) en zeven medeklinkers (h,k,l,m,n,p,w).

Bingham’s zoon, Hiram Bingham II geboren op Hawaii in 1831, werd ook missionaris. Hij vertrok samen met zijn vrouw in 1857 naar de Gilbert Eilanden. Ze gingen wonen bij het stamhoofd Ten Temaua. Deze was in oorlog met zijn rivaal Ten Teiwaki, die verklaarde dat als hij de oorlog won hij Mrs. Bingham als vrouw zou nemen. Gelukkig voor de Binghams won hij niet.

hiram-bingham-2Hiram Bingham II en zijn vrouw Clara Brewster Bingham  in 1887.

Het zendingswerk op de Gilbert Eilanden verliep moeizaam, vooral omdat ze aanvankelijk het Gilbertaans niet spraken. Bingham II leerde deze taal door dingen aan te wijzen en te vragen wat de naam in het Gilbertaans was. Later vertaalde Bingham II de Bijbel in het Gilbertaans. Een hele prestatie – hoe kom je bijvoorbeeld te weten wat ‘zondvloed’ op zijn Gilbertaans is – , maar een wereldwijde bestseller werd de Bijbel in het Gilbertaans niet.

Tot zover deze columns over Hiram Bingham I, II en III. Er zijn ook een Hiram Bingham IV en een nummer V geweest, maar voor degenen die bang zijn dat ik nog dagenlang over allerlei Hiram Bingham’s ga schrijven, weest gerust, over hen heb ik geen columns  geschreven.

 

De ontdekking van Machu Picchu

Gisteren schreef ik dat de oudste dochter naar Machu Picchu in Peru is geweest. Over Hiram Bingham III, “de ontdekker” van deze Inca-stad, heb ik in 2005 een keer een column voor de Volkskrant geschreven, Het stuk is ook in mijn boek ‘Het nutteloze kennisparadijs’ terecht gekomen. In het kader van herhaling is de kracht van de reclame hierbij nog een keertje deze “column”.

Indiana Jones and the lost city of the Incas

Hiram Bingham III, professor Zuid-Amerikaanse geschiedenis aan de Yale University, werd beroemd met zijn ontdekking van Manchu Picchu. De gebouwen van deze Incastad in Peru behoren tot de best bewaarde overblijfselen uit de Incatijd en worden jaarlijks door een half miljoen toeristen bezocht.

Bingham ontdekte de gebouwen tijdens de Yale-expeditie van 1911 naar Peru. Het was toeval. Hij was niet op de hoogte van het bestaan van de stad. Een boer vertelde hem er over en wilde hem voor een dollar wel naar het complex brengen. Het was niet eenvoudig om er te komen. Een wankele boomstam over een kolkende rivier en giftige slangen behoorden tot de hindernissen.

hiram-bingham

Hiram  Bingham III in Manchu Picchu.

Bingham, geboren in 1875 en zoon van missionarissen, was een echte avonturier. Hij deed dit niet om rijk te worden – hij was getrouwd met de kleindochter en erfgename van de oprichter van het juwelenconcern Tiffany en woonde in een huis met dertig kamers – maar vanwege een lang gekoesterde wens om beroemd te worden.

Het doel van de Yale-expeditie was Mount Coropuna, waarvan men destijds dacht dat het de hoogste berg van Zuid Amerika was. Deze berg was in die tijd nog niet beklommen en Bingham wilde graag als eerste op het hoogste punt van Zuid Amerika staan. Hij had hierbij opvallenderwijs concurrentie van een zekere Annie Peck. Deze 60-jarige Amerikaanse schooljuffrouw wilde ook als eerste Mount Coropuna beklimmen. Dit om aandacht te vragen voor de rechten van de vrouw.

Mount Coropuna is een bergcomplex met meerdere pieken. Bingham en de zijnen beklommen de westelijke piek. Halverwege de beklimming ontstond er twijfel. Zaten ze wel op de goede piek? De twee kilometer verderop gelegen noordelijke piek leek bij nader inzien hoger. Na uitgebreide vergelijking dachten ze niettemin toch op de goede piek te zitten. Ten onrechte, in werkelijkheid is de noordelijke piek 20 meter hoger dan de piek die zij beklommen.

Beklom Bingham de verkeerde piek, zijn concurrente Annie Peck beklom zelfs de verkeerde berg. Ze zag een andere berg aan voor Mount Coropuna. Boven aangekomen op de top van haar berg plantte ze een vlag met de tekst ‘VOTES FOR WOMEN’.

annie-peck

Annie Peck in 1878

Aangekomen op de top van Mount Coropuna bepaalde Bingham met behulp van twee hoogtemeters de hoogte van de berg. Dat leverde een grote teleurstelling op. De berg was slechts 6425 meter hoog, veel minder hoog dan gedacht, hij stond niet op het hoogste punt van Zuid Amerika – dat is de berg Aconcagua in Argentinië, die is 6962 meter hoog.

Na de beklimming reisde Bingham door naar Parinacohas (ook wel bekend als Lake Flamingo). Bingham verkeerde in de veronderstelling dat Parinacohas het diepste meer van Zuid Amerika was. Hij wou graag als eerste de diepte van dit meer bepalen.

Onderweg naar het meer was een collega dagenlang bezig om een honderden meters lang meetlint te maken met om de 1,5 meter een loodgewicht. Aangekomen bij het meer roeide Bingham voorzichtig naar het midden en liet het meetlint langzaam zakken. Hij hoorde vrijwel direct ‘ploink’. Het meetlint raakte de bodem al, zelfs nog voordat het eerste loodgewicht onder water was verdwenen. Uiteindelijk bleek het meer nergens dieper te zijn dan 1,5 meter.

Gelukkig voor hem werd hij toch beroemd dankzij de boer die hem de weg wees naar Manchu Picchu.

Bingham bleef een avonturier. In de Eerste Wereldoorlog leerde hij vliegen. In 1917 was hij hoofd van de Amerikaanse vliegschool in Issoudan, Frankrijk.

Later ging Bingham de politiek in. In 1924 werd hij gouverneur van Connecticut. Hij was het slechts één dag. De volgende dag werd hij lid van de Amerikaanse Senaat – hij nam de plaats over van een overleden senator. In 1929 kreeg hij een ‘Censure’, een officiële berisping, omdat hij een door de industrie betaalde lobbyist in zijn staf had. In 1933 werd hij niet herkozen.

Hij overleed in 1956. Het filmpersonage ‘Indiana Jones’ uit de films van Steven Spielberg is mede op hem gebaseerd. Ook een maankrater is naar hem genoemd. Enig minpuntje: je kunt de krater vanaf de aarde niet zien, hij ligt aan de achterkant van de maan. Dat zal Bingham ongetwijfeld wat minder gevonden hebben.

 

Paleis Soestdijk

In de zeventiende eeuw fungeerden de Amsterdamse grachten als de riolering van de stad. In de zomer stonk het daardoor zo in de stad dat veel notabelen hun toevlucht zochten tot landhuizen buiten de stad. Zo ook de Amsterdamse burgemeester Cornelis de Graeff. Deze liet omstreeks 1650 aan de weg – de Zoestdijck’- tussen Baarn en Soest een buitenverblijf bouwen: het huidige paleis Soestdijk.

soestdijk1In de koets Cornelis de Graeff en zijn echtgenote Catharina Hooft, geschilderd ergens tussen 1656 en 1660 door vermoedelijk Jacob van Ruysdael (landschapsdeel) en Thomas de Keyser (figuren). Links Op de achtergrond de ‘Hofstede aen Zoestdijck’; schilderij in bezit van de National Gallery of Ireland.

In 1674 verkocht de Graeff het huis samen met de omringende landerijen aan stadhouder Willem III, waarmee het in bezit van de Oranjes kwam. Willem III verbouwde het tot een jachtslot. Het huis had toen nog niet de karakteristieke vleugels. Na de Franse inval van 1795 werd het paleis in beslag genomen door de Fransen en in de geest van de revolutie aan het Nederlandse volk geschonken. Koning Lodewijk Napoleon, de broer van de Franse keizer Napoleon, gebruikte het paleis van 1806 tot 1810 als zijn residentie.

In 1815, na het vertrek van de Fransen, schonk het dankbare volk het paleis weer terug aan de Oranjes en wel aan kroonprins Willem, de latere koning Willem II. Dit om hem te eren voor zijn inspanningen tijdens de veldslagen bij Quatre Bras en Waterloo, waarbij hij aan zijn schouder gewond was geraakt. Het paleis werd grondig verbouwd. De huidige twee vleugels werden toegevoegd en het gebouw werd wit geschilderd. Het paleis fungeerde sindsdien vooral als zomerverblijfplaats voor de Oranjes.

In 1937 kreeg het paleis vaste bewoners toen kroonprinses Juliana en prins Bernard er hun intrek in namen. Ze zouden er tot hun beider dood in 2004 blijven wonen. Het paleis was op dat moment overigens al geen eigendom meer van de Oranjes. In 1971 had de Nederlandse Staat het paleis gekocht. (Bij haar aftreden in 1980 bedong Juliana overigens dat zij en prins Bernard er tot hun dood gratis mochten blijven wonen.)

soestdijk-0Speelhoek in het paleis in 1946; Foto Nationaal Archief; Fotocollectie Anefo; fotograaf Koos Raucamp

soestdijk-0022 december 1966; Kerstviering op paleis Soestdijk, prinses Margriet , Koningin Juliana en prinses Beatrix schenken chocola;  Foto Nationaal Archief; Fotocollectie Anefo; fotograaf Eric Koch

Sinds 2004 heeft het paleis geen officiële functie meer. Vanaf 2006 mocht het publiek het paleis bezoeken. Meer dan 100.000 mensen per jaar bezochten het paleis. In januari 2011 sloot het paleis zijn deuren, maar een maand later ging het al weer open, dit onder druk van het publiek dat toch wel graag wou zien, waar de koninklijke familie had gewoond. In afwachting van een definitieve bestemming is het paleis daarom nog steeds te bezoeken en dat hebben wij dus onlangs ook maar eens gedaan. De eerste twee zaken die ons opvielen waren dat a) het paleis veel dichter op de weg stond dan dat wij hadden gedacht en b) dat het bordes veel kleiner was dan dat de televisierapportages van het defilé uit de tijd van koningin Juliana suggereerden.

soestdijk31967: Een deel van het bordes tijdens het defilé. Let ook even op de opmerkelijke haarmode van de prinsessen Margriet en Irene; Foto Nationaal Archief; Fotocollectie Anefo; fotograaf Jac. de Nijs.

soestdijk-22016; Prinses Marianne op een aanmerkelijk leger bordes tijdens het defilé van ondergetekende.

Je mag zoals gezegd ook in het paleis kijken – niet in alle vertrekken overigens, alleen in de benedenverdieping (en dan nog alleen delen daarvan.) Er zijn rondleidingen en we hadden een bijzondere leuke gids die ons op allerlei details wees. Bij voorbeeld op deze stoelen, ooit aangeschaft door koningin Emma. Omdat zij nogal klein was, kon ze als ze op de stoel zat niet met de benen bij de grond en zat ze met de koninklijke beentjes te bungelen. Daarom was bij één stoel een stukje van de poten afgezaagd. Op de achterkant van die stoel stond een kroontje zodat duidelijk was welke stoel voor Emma bestemd was.

soestdijk-4De rechterstoel was voor Emma.

De Oranjes hebben hun privéspullen uit het paleis gehaald, maar om te laten zien hoe ze hier vroeger leefden staan op diverse plaatsen grote foto’s  van de koninklijke familie uit die tijd.

soestdijk-5Het gezin voor een nog volle boekenkast

soestdijk-000Ook deze foto kan je er zien. Het zijn prinses Juliana, prins Bernhard, hun dochters en personeelsleden aan de eettafel in 1947. De gids wees ons even op het kleedje onder de stoel van prinses Margriet. Blijkbaar knoeide zij nog al en Juliana wou niet dat het kleed vies werd. Foto Nationaal Archief; Fotocollectie Anefo; fotograaf Willem van de Poll

Achter het gebouw ligt een grote paleistuin waar je uitgebreid kan wandelen (of op een bankje zitten).

soestdijk-7

soestdijk-10

soestdijk-9

Al met al is een bezoek aan te raden. Hoe lang dat nog kan, is echter onbekend. Het rijk zoekt een nieuwe bestemming voor het paleis. In 2015 kon je ideeën hiervoor indienen. Uit de 120 inzendingen zijn er vier uitgekozen. De indieners hebben elk 100.000 euro gekregen om hun ideeën verder uit te werken. Zie hier voor deze ideeën.

Of het echter wat wordt, weet ik niet. Als ik bijvoorbeeld een zin lees als: “De showcase ‘Made by Holland’ brengt de kracht en de competenties van het Nederlandse bedrijfsleven (inter)nationaal onder de aandacht in de vorm van een experience” (uit het voorstel  van Made by Holland), dan vraag ik me af of we daarop zitten te wachten. Maar goed, we zullen het wel zien.