Category Archives: Schrijven

De LIRA-jaaropgave

De jaaropgave van de LIRA is er weer. “LIRA is DE auteursrechtenorganisatie voor schrijvers, vertalers en freelance journalisten (of hun erfgenamen). Lira zet zich in voor een betere positie van makers van tekst door uitoefening, bescherming en bevordering van auteursrechten.” aldus hun site. Ik ben lid, bij hun aangesloten heet dat in vaktermen.

Ze doen veel meer – zie hier – maar ik ben vooral lid omdat de Lira de leenrechten incasseert en uitbetaalt. Iedere keer als iemand een boek in de bibliotheek leent, heeft de auteur recht op een kleine vergoeding. Het is geen vetpot. Als bijvoorbeeld iemand mijn boek ‘De Titanic, reddingsboot nr.6 en andere opmerkelijke verhalen’ – winkelprijs € 16,95; onder andere hier en hier te bestellen –  leent, dan krijg ik 10 cent.

Als u daarentegen het boek (de papieren versie) koopt, dan krijg ik 10% van de verkoopprijs, exclusief BTW. Dat levert mij voor De Titanic’ een bedrag per verkocht boek op van € 1,60. De rest gaat naar de boekhandel en de uitgever. Koopt u daarentegen de E-Book versie van ‘De Titanic’ – verkoopprijs €9,99; inclusief BTW, dan ontvang ik zelfs 25% (€ 2,04 per boek) van het verkoopbedrag exclusief BTW. (Dit percentage is hoger omdat dan de kosten van de boekhandel er tussen uit vallen.)

Mijn jaaropgave – het betreft de leenperiode van mijn boeken die zijn uitgeleend tussen 1 juli 2015 en 30 juni 2016 – ziet er als volgt uit:

lira

In totaal is er in één jaar tijd 186 keer een boek van mij geleend. Om de twee maanden wordt ergens in Nederland een exemplaar van ‘Het Nutteloze Kennisparadijs’ geleend, elke maand ergens ‘Een kleine geschiedenis van het voetballen’ en ‘De Titanic’ wordt zo’n beetje om de dag wel ergens in Nederland uitgeleend.

Als u verder goed op het overzicht kijkt, dan ziet u daar een kolom ‘Aandeel’ staan. Het komt voor dat er meerdere auteurs bij een boek betrokken zijn, dan moet je uiteraard de inkomsten delen. Dat kunnen ook vertalers en schrijvers van voorwoorden zijn. Dat laatste is bij mij het geval. Bij alle drie de boeken heeft journalist en schrijver Bert Wagendorp het voorwoord geschreven. Dat heb ik braaf aan de LIRA doorgegeven en volgens de regels van de LIRA krijg ik daarom 99% van de opbrengsten en Bert Wagendorp 1%. Die 186 uitleningen leveren hem een bruto bedrag van 21 cent op. Als hij verstandig is, geeft hij het niet in één keer uit.

Ik ontvang voor mijn 99% een bruto bedrag op € 21,19. Kassa! Helaas gaat hier nog wel € 2,57 administratiekosten van af en ook moet ik er belasting over betalen. Maar toch, het is elk jaar groot feest in huize Van Neck als de jaarlijkse opgave van de leenrechten verschijnt.

Gisteren was ik nog even in de bibliotheek van mijn woonplaats. De Titanic was niet uitgeleend. Het boek stond nog braaf op zijn plek in de kast van de afdeling ‘Transport en Vervoer’. Daar staat overigens een merkwaardige verzameling boeken. Zo zag ik er ook een biografie over de autocoureur Michael Schumacher staan en een boek over bombardementsvliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog. Net zoals de Titanic allemaal boeken uit de categorie ‘Transport en Vervoer’.

Ik heb een thriller (IV) van Arjen Lubach geleend. Tien cent voor hem!

Twitter

Er wordt wat afgetwitterd in de wereld. Zie hieronder dit groepje dat luidkeels zat te twitteren in de duinen bij Wassenaar.

twitteraars-bij-elkaar

Twitter is een (gratis) internetdienst waarmee gebruikers korte berichtjes van maximaal 140 tekens kunnen publiceren. Je kan online berichten plaatsen via hun website, via het zenden van een sms naar Twitter of rechtstreeks via je mobieltje. Vooral dankzij die laatste mogelijkheid (82% van de actieve twitteraars maakt hier gebruik van) is Twitter vaak het medium waar het eerst verslag wordt gedaan van een ramp of een andere actualiteit.

Wereldwijd zijn er momenteel zo’n 317 miljoen actieve twitteraars. (Het grootste sociale media platform ter wereld is Facebook met wereldwijd zo’n 1,8 miljard gebruikers; dat is 400 miljoen meer gebruikers dan China, het grootste land ter wereld, inwoners heeft.) Twitter is opgericht in maart 2006 door Obvious Corp, een bedrijf uit San Francisco. In 2007 won het de  ‘South by Southwest Web Award’. Hun dankwoord bij de uitreiking luidde: “We’d like to thank you in 140 characters or less. And we just did!”

Per dag worden er ongeveer 500 miljoen (!) tweets verzonden, dat is 350.000 stuks per minuut ofwel bijna 6.000 tweets per seconde. Je vraagt je dan ook af wie leest al die tweets? Voor je het weet mis je een tweet. Als je tweets van bepaalde mensen of groepen graag wilt zien, dan kan je je als volger van het betreffende twitteracount aanmelden. Kate Perry heeft met 94 miljoen volgers wereldwijd de meeste volgers, gevolgd door Justin Bieber (90 miljoen) en Taylor Swift (82 miljoen). Barack Obama (gebruiker sinds maart 2007; op plaats vier van de algemene ranglijst met 80 miljoen volgers) is van de niet-popartiesten de meest gevolgde twitteraar (hij heeft tot nu toe ruim 15.000 tweets de wereld ingestuurd). Donald Trump, hij gebruikt Twitter sinds maart 2009, heeft momenteel 16,4 miljoen volgers. Hij verstuurde tot nu toe ruim 34.000 tweets. (Dat Obama vijf keer zo veel volgers heeft als Trump zal volgens deze laatste ongetwijfeld een gevolg van fraude zijn.)

Zelf was ik wel actief op YouTube maar niet op twitter. Hoewel het woordje ‘actief’ misschien niet het juiste woord is om mijn activiteiten op YouTube te beschrijven. De laatste vijf jaar heb ik drie keer een filmpje geplaatst.

In oktober 2011 ‘The first five years of two Sequoia’s Gigantea (25.114 keer bekeken tot nu toe); in januari 2014 ‘The first seven years of two giant sequoias’ (24.609 views momenteel) en in april van dit jaar The first nine years of two giant sequoias’ (8.169 weergaven sindsdien.)

Maar goed, het is hoog tijd dat ik mijn sociale media-imperium uitbreid. Na YouTube en deze website daarom vanaf nu ook een twitteraccount. Deed ik over mijn drie filmpjes op YouTube vijf jaar, op Twitter had ik binnen een uurtje al drie tweets geplaatst. Voor het nageslacht en de historie hierbij mijn allereerste tweet:

00-tweet-1

En vooruit, hierbij ook mijn tweede tweet:

00-tweet-2

(Mijn derde tweet was de foto (zie boven) van de twitterende vogels vergezeld van de opmerking ‘A lot of twittering here also!’). Zoals je kan zien heb ik mijn drie tweets in het Engels geschreven anders haal ik nooit die 94 miljoen volgers van Kate Perry. (Maar ik ga vast ook nog wel in het Nederlands twitteren). Voor wie denkt, geen mens zal die tweets ooit lezen, dat is niet waar. Kijk maar eens naar dat hartje bij die tweets. Door zo’n hartje aan te klikken, kan je aangeven of je zo’n tweet leuk vindt en ongelooflijk maar waar, iemand –  ene Fluffy the Dog, geen idee wie dat is –  heeft dat gedaan.

00-fluppy

De eerste tweets staan, de eerste ‘vind ik leuk’ is er, nu nog de eerste volger.

Hard Gras 110

Er is weer een nieuwe Hard Gras verschenen, dat is een blad met ‘literaire’ voetbalverhalen. In deze aflevering, nr 110, is ook een verhaal opgenomen van mijn  hand. Het heet ‘Wachtmeester Vos grijpt in’.  Het gaat over een Zwolse wachtmeester van de Marechaussee die in 1927 tijdens een voetbalwedstrijd na een overtreding van een speler van Go Ahead tijdens de wedstrijd ZAC – Go Ahead het veld op liep om deze een bon vanwege mishandeling te geven. Uiteraard veroorzaakte deze actie grote commotie. Mijn verhaal gaat over de rechtszaak die daarna volgde. Ook heb ik onderzocht hoe het verder in het leven met deze wachtmeester Vos ging.

hard-gras-110

In het blad staan altijd korte stukjes over de verschillende auteurs. (Van de tien mensen van wie een bijdrage is opgenomen blijk ik de oudste te zijn. Ai!) Over mij wordt geschreven:

Martin van Neck (61): bekend van het legendarische boek over de ondergang van de Titanic, waarbij meer mensen omkwamen dan dat er exemplaren van het boek zijn verkocht. Al zijn volgende boekplannen worden dan ook consequent afgewezen. Zo liepen we een boek mis over het kweken van een sequoia gigantea, de boom die tweeduizend jaar oud wordt. Wie geïnteresseerd is in nutteloze feiten verwijzen we graag naar zijn website: www-martinvanneck.nl.

De bibliotheek

Confucius zijn ooit eens: “Het is beter om een reis van duizend stappen te maken dan om duizend boeken te lezen”. In de geest hiervan besluit ik om zo’n reis te maken. Het doel van mijn duizend stappen is echter de bibliotheek, dus of deze reis wel helemaal past in de filosofie van Confucius weet ik niet.

Sinds 2013 zit onze bibliotheek in een modern nieuw pand. Ze zijn nu helemaal van deze tijd. “De collectie van de bibliotheek is geactualiseerd en nog meer afgestemd op de interesse van het publiek. De verschillende onderdelen van de collectie worden gepresenteerd op tafels en op displays om de bezoeker te verleiden tot het ontdekken van onverwachte materialen. Lange rijen met boekenkasten behoren tot het verleden. De materialen zijn ingedeeld in Werelden die aansluiten bij de belangstelling van de lezers: Liefde & Leven, Literatuur & Cultuur, Spanning & Actie, Wereld & Samenleving, Beeld & Geluid…..” Allemaal heel mooi, alleen hadden ze vroeger wel twee keer zo veel boeken.

Terwijl ik bij de afdeling ‘Wereld & Samenleving’ zoek naar een reisgids over het noordwesten van Amerika, zie ik dat er een pc-cursus voor senioren wordt gegeven. Een zestal ‘krasse knarren’ zit aan een leestafel achter een laptop, terwijl ze van een jonger iemand uitleg krijgen hoe ze applicaties naar het startscherm kunnen slepen. Enthousiast zijn de heren en dames bezig achter hun scherm. Er wordt wat afgesleept. Ik luister even stiekem mee of ik wat kan opsteken, maar nee, niet nieuws. Ik zit nog net op een niveau hoger.

Als ik de gewenste reisgids heb gevonden, loop ik naar de afdeling Spanning & Actie om een boek van John Grisham te lenen. Onderweg kom ik langs de afdeling ‘Verkeer en Vervoer’. Ik kijk even of mijn boek ‘De Titanic’ aanwezig is. Dit boek is in ruim vijftig bibliotheken te leen. Elke keer als het ergens geleend wordt, ontvang ik een paar centen aan leenrecht. Vorig jaar leverde dit mij in totaal liefst 22 euro op. Ik word slapende rijk. Ik zie het boek echter staan, dus geen kassa vandaag.

boek

Wie goed naar bovenstaand plaatje kijkt, ziet dat het boek op basis van twee stemmen een gemiddelde waardering heeft van drie sterren. Dat het maar drie en geen vijf sterren zijn – wat het boek uiteraard verdient –  is mijn eigen schuld. Een paar jaar geleden zag ik dat slechts één iemand een waardering aan het boek had gegeven. Vijf sterren, dat wel. Weet je wat dacht ik, één stem is weinig, ik geeft het boek ook vijf sterren, dan zijn het twee stemmers. Dat staat wat beter. Je moet tenslotte wel je eigen boek promoten. Echter toen ik ging stemmen had ik niet door dat ik met mijn muis op de knop van één ster stond en niet op die van vijf sterren, waardoor het gemiddelde tot mijn verbijstering naar drie sterren zakte.

Ach, had ik voordat ik ging stemmen ook maar zo’n pc-cursus gevolgd.

 

Nummer 200

Ongeveer een jaar geleden begon ik met deze site. Eén van de onderdelen was dit blog. Vandaag is het de tweehonderdste keer dat ik blog. 200 is een rond getal. Het mooiste ronde getal is natuurlijk 0, maar een blog 0 is er nooit geweest. Wel een blog 1 (dat ging over een maansverduistering), een blog 100 (dat ging er over dat die blogpost mijn honderdste blogpost was) en nu dus blog 200 met als onderwerp dat dit mijn tweehonderdste blogpost is (ja, zo krijg ik mijn blogposts wel gevuld.)

Worden mijn blogposts vaak gelezen? Tja, niet echt veel. Via een programmaatje van de host van mijn site, kan ik allerlei statistieken over mijn site zien. Zie hier bijvoorbeeld hoe vaak mijn site bezocht wordt.

000000

Nu is het niet zo dat dit ook allemaal echte bezoekers zijn. Sterker nog, zo’n 85 procent van de bezoekers van mijn site betreffen robots. Zo was China in september het land van waaruit ik de meeste bezoekers kreeg, zelfs nog voor Nederland. (Het kan natuurlijk ook zijn dat er een cursus Nederlands op de Chinese televisie bezig is, maar dat betwijfel ik.) Ik schat dat het aantal ‘echte’ unieke bezoekers van mijn site maandelijks zo tussen de 50 en 100 ligt. Dit aantal neemt niet echt toe, wel het aantal bezoeken per bezoeker en het aantal opgevraagde pagina’s.

Sommige bezoekers vinden mijn site via Google. Al kijk ik soms wel op van de zoektermen. Zo belandden mensen op mijn site na het intypen van zoektermen als: ‘bonnie st claire dronken’; ’haarstylist die presidend hollande persee moet kappen?’; ‘is john denver gevonden na het ongeluk met zijn vliegtuig’; ‘ouderdom jan de mulder’;  ‘plaatje monopoly coolsingel’; ‘bryson een kleine geschiedenis van bijna alles tweedehands’;  ‘ingezonden brieven david bowy in volkskrant’ en ‘anything’.

Ik snap overigens niet zo goed dat het intypen van ‘anything’ in Google een verwijzing naar mijn site op levert. Wel vermoed ik dat degene die dit in Google intypte zich behoorlijk verveelde. De zoekterm waarmee het vaakst mijn site werd gevonden, was ‘Claudia van Deudekom’. Zij kwam voor in een blogpost die ik schreef over een televisieprogramma waarin mensen werden geïnterviewd die ongeneeslijk ziek zijn. Deze blogpost over ‘doodgaan’ was ook mijn meest gelezen blogpost, wat mij eigenlijk een beetje somber stemt.

De site biedt ook de mogelijkheid om te reageren op de blogposts.  De meeste reacties zijn heel positief. Zo schreef iemand die als naam een Franse site had waar je anti-ouderdom crème kon kopen als reactie op de blogpost ‘Schrijven is schrappen’:  “As I web-site possessor I believe the content material here is rattling wonderful , appreciate it for your hard work. You should keep it up forever! Good Luck” en een afzender met als adres een site om iets dubieus te doen met Pokemon op de I-phone schreef als reactie op het onderwerp ‘Ouderdom’: “Woah your blog is definitely fantastic i like understanding your content. Sustain the truly great get the job done! You are already aware, lots of folks are seeking spherical just for this information and facts”.

Ik heb ze net als zo’n 500 andere reacties maar als spam aangemerkt en ze geweigerd. Wel waren er gelukkig ook een aantal serieuze reacties, de meeste van ‘de vrouw van de neef van mijn vrouw’ – zulke omschrijvingen waar je even over moet nadenken vind ik altijd leuk om te schrijven.

Behalve deze blogposts staat op mijn site onder andere ook informatie over een speurtocht naar het verdwenen Tweede Straatje van Vermeer – het is nog niet gevonden – en informatie over de sequoia gigantea. Dat ‘Hoofdstuk 9 zelf een sequoiaboom kweken’ inmiddels bijna 300 keer gedownload is, doet me overigens deugd.

Tot zover dit kijkje achter de schermen – of beter gezegd een kijkje achter ‘het scherm’.

P.S. Ik heb al een idee waarover de 300ste blogpost gaat.

Althans dat vind ik

Op de achterkant van de Volkskrant staat een dagelijks column: ‘WiBra’. De column wordt om en om geschreven door Sylvia Witteman en Aaf Brandt Corstius.

Sylvia Witteman is getrouwd met Philippe Remarque, sinds juli 2010 de hoofdredacteur van de Volkskrant. Wie nu roept dat zij haar column in de Volkskrant wel aan hem te danken zal hebben, die heeft het mis. Het is eerder andersom denk ik. “Als jouw vrouw voor de Volkskrant blijft schrijven, dan mag jij wel hoofdredacteur worden of zoiets”, zal het vermoedelijk zijn gegaan. De columns van Sylvia Witteman zijn namelijk heel geestig, althans dat vind ik.

Uit een dubbelinterview van Sander Donkers en Sander Pley met het stel in Vrij Nederland van februari 2011:

Zij: ‘Toen hij werd aangesteld, ben ik door diverse andere kranten benaderd, onder het motto: je wilt toch niet onder je eigen man werken, dus kom maar bij ons…

Hij, vrolijk: ‘De rátten! Sindsdien wordt dat hier in huis als dreigement gebruikt. “Als je nu het vuilnis niet buiten zet, dan ga ik naar de NRC!” 

De Bra is Aaf Brandt Corstius. Zij is een zus van Jelle Brandt Corstius en een dochter van wijlen Hugo Brandt Corstius. Haar columns zijn veel minder geestig, althans dat vind ik. Maar nu zij er een tijdje niet is – “Aaf Brandt Corstius is er even niet.” – aldus de Volkskrant, begin ik toch wel wat meer waardering voor haar te krijgen. Dat komt door de columns van haar tijdelijke vervangster, een zekere Stella Bergsma. Geen idee wie dat is, maar haar columns zijn echt heel saai en oninteressant, althans dat vind ik.

Vandaag schreef ze een column hoe ze in een café zat na te denken over het onderwerp waarover ze haar column zou schrijven. Als er nou één gouden regel voor columnisten is, dan is het dat je je lezer nooit moet vervelen met bespiegelingen over het schrijven van je column.

Er is maar één onderwerp dat nog slechter is, namelijk dat je schrijft over een columniste die schrijft over het schrijven van haar column, althans dat vind ik.

Enfin – zou Martin Bril zeggen.

Hergebruik

Gisteren citeerde ik mijzelf (uit een column die ik in 2005 voor de Volkskrant schreef). Vandaag citeer ik weer dat citaat van gisteren – dit lijkt wel een vorm van het Droste-Cacaobus Effect’ (dat is een visueel effect dat je krijgt als een afbeelding een verkleinde versie van zichzelf bevat, waarbij dit ook weer voor de verkleinde afbeelding geldt, enzovoorts).

000 droste

Maar goed hierbij dus een deel van het citaat dat ik gisteren citeerde. (Het ging over Eleanor Holm die in 1936 vanwege drankmisbruik uit de Amerikaanse Olympische ploeg werd gezet.)

“[…]De Amerikaanse ploeg vertrok per boot naar Europa. De officials reisden eerste klas, de atleten waren in de derde klasse ondergebracht. Alle vrouwelijke deelnemers hadden een chaperonne, die er op toe moest zien dat de meisjes op tijd naar bed gingen. Holm vond dat maar niets. Zij was het leven van de nachtclubs waar zij en haar man optraden gewend. Geregeld werd ze door eersteklas passagiers uitgenodigd champagne te komen drinken, aan welke uitnodigingen ze graag gehoor gaf.

Bij één van die gelegenheden kwam haar chaperonne haar om negen uur halen om haar naar bed te sturen. Ze stuurde haar weg met de woorden: ‘Oh, is het bedtijd? Wie heeft zich nou geplaatst voor de Olympische Spelen, jij of ik?’ Daarop kreeg ze een officiële waarschuwing van de teamleiding.

Toen de boot een tussenstop in Cherbourg, Frankrijk maakte, mochten de sporters, in tegenstelling tot de officials niet van boord. Holm, die zich enorm verveelde, begon om geld te dobbelen met enkele meereizende journalisten. Ook werd er de nodige hoeveelheid alcohol genuttigd. Toen de officials terugkwamen, troffen ze Holm in tamelijk lavenloze toestand aan. Het conservatieve hoofd van de Amerikaanse ploeg, Avery Brundage – het latere hoofd van de IOC –  zette haar daarop wegens wangedrag uit de ploeg. Een handtekeningenactie van zo’n honderd sporters, onder wie sprinter Jesse Owens, mocht niet baten.

Toch zou Holm acte de présence geven op de Olympische Spelen. Niet als sporter maar als ‘columniste’ voor de krant ‘International News’[…]”

En nu citeer ik – zo krijgen we deze blogpost wel vol – een deel van het dagelijkse liveblog van De Volkskrant over de Olympische Spelen. (Het betreft het stukje van 9 augustus 2016, 14:37; naar beneden scrollen totdat je bij 14,37 uur bent). In dit gedeelte hadden ze het ook over Eleanor Holm als voorgangster van Youri van Gelder.)

“[…]De Amerikaanse sportploeg was per boot onderweg naar Europa. officials reisden eerste klas, de atleten waren in de derde klasse ondergebracht. Alle vrouwelijke deelnemers hadden een chaperonne, die er op moest toezien dat de meisjes op tijd naar bed gingen. Holm vond dat maar niets. Zij was het leven gewend van de nachtclubs waar zij en haar man optraden. Geregeld werd ze door eersteklas passagiers uitgenodigd champagne te komen drinken, aan welke uitnodigingen ze graag gehoor gaf.

Bij een van die gelegenheden kwam haar chaperonne haar om negen uur halen om haar naar bed te sturen. Ze stuurde haar weg met de woorden: ‘Oh, is het bedtijd? Wie heeft zich nou geplaatst voor de Olympische Spelen, jij of ik?’ Daarop kreeg ze een officiële waarschuwing van de teamleiding.

Toen de boot een tussenstop maakte in Cherbourg, Frankrijk, mochten de sporters, in tegenstelling tot de officials, niet van boord. Holm, die zich enorm verveelde, begon om geld te dobbelen met enkele meereizende journalisten. Ook werd er de nodige hoeveelheid alcohol genuttigd. Toen de officials terugkwamen, troffen ze Holm in laveloze toestand aan. Het conservatieve hoofd van de Amerikaanse ploeg, Avery Brundage – het latere hoofd van de IOC – zette haar daarop wegens wangedrag uit de ploeg. Een handtekeningenactie van zo’n honderd sporters, onder wie sprinter Jesse Owens, mocht niet baten.

Toch zou Holm acte de présence geven op de Olympische Spelen. Niet als sporter, maar als ‘columniste’ voor de krant International News. “[…]

Ziet u de zeven verschillen? (De eerste zin van het Volkskrant-stukje is iets anders; daarna had de schrijver er blijkbaar geen zin meer in om de tekst aan te passen, op één uitzondering na: schreef ik dat de officials bij terugkomst Holm ‘in tamelijk lavenloze toestand’ aantroffen, bij het Volkskrant-stukje was de nuance van dat ‘tamelijk’ weggelaten en ‘troffen ze Holm in laveloze toestand aan’.)

Nu vind ik het niet erg dat De Volkskrant dit stukje nogmaals gebruikt – ik had het tenslotte ooit voor de Volkskrant geschreven en er betaald voor gekregen en het hergebruik is eigenlijk ook een soort compliment –  maar het was wat netter geweest als ze er bij hadden gezet ‘Uit een column voor het Nutteloze Kennisparadijs door Martin van Neck’ of zoiets. Was goed voor mijn naamsbekendheid als schrijver geweest.

(Maar wacht eens even, je “citeert” de Volkskrant hier wel, maar vermeldt zelf ook niet de schrijvers van het Volkskrant-citaat. Klopt, maar dat doe ik uit bescherming. Het zou namelijk een beetje kunnen worden opgevat als “nameshaming” en dat is beslist niet mijn bedoeling. Een liveblog maken valt niet mee en ik vind dat ze dat verder heel goed doen.)

Foute vliegtuigen

Gisterenavond was er op Net5 de film ‘Troy’ uit 2004 te zien met onder andere Brad Pitt en Orlando Bloom. Ten aanzien van deze film moet ik nog iets rechtzetten. In 2005 schreef ik voor de Volkskrant de wekelijkse rubriek ‘Het Nutteloze Kennisparadijs. In de aflevering ‘De regisseur lette even niet op’ van 3 april 2005 – de aflevering ging over fouten in films – kwam ook ‘Troy’ even ter sprake. Ik schreef toen:

“Soms gebeurt het per ongeluk. In de film ‘Troy’ is voor de oplettende kijker bij één van de scènes heel even, in een hoekje van het beeld, een verkeersvliegtuig te zien dat hoog over vliegt. Geen wonder dat de Trojanen schrokken en het paard naar binnen haalden”

Dit was gebaseerd op een afbeelding die toen op het internet circuleerde. Pas tien jaar later las ik dat het vliegtuig in de afbeelding was gefotoshopt. Het was een inzending voor een of andere wedstrijd. De afbeelding ging daarna een eigen leven op internet leiden. In werkelijkheid was er in de film dus geen vliegtuig in de betreffende scene te zien. Dat was geen foutje van de regisseur maar van mij dus. Bij deze alsnog rechtgezet. (Niet dat er geen fouten in Troy zitten. De site ‘Moviemistakes.com’ telt er liefst 223.)

Voor wat betreft de overige voorbeelden over filmfouten in mijn column, die kloppen voor zover ik weet nog wel: Zie hier de hele column:

De regisseur lette even niet op

De film ‘The Sound of Music’ uit 1965 is gebaseerd op de levensgeschiedenis van de familie Von Trapp. De film eindigt met de scène waarin de hoofdpersonen, de kapitein, Maria en de zeven kinderen van de kapitein uit zijn eerste huwelijk, lopend over een berg, Oostenrijk ontvluchten voor de Duitsers.

Dat een film ‘based on a true story’ is, wil nog niet zeggen dat elke scène exact de werkelijkheid weergeeft. Op het moment van hun vlucht hadden de kapitein en Maria (in het echt heette zij Gustl) namelijk samen ook nog twee kinderen en was zij zwanger van haar derde. Dit gegeven paste echter niet in het verhaal en deze kinderen komen in de film niet voor.

Onjuistheden in films die gebaseerd zijn op waar gebeurde verhalen of een historische gebeurtenis komen vaker voor. Soms gebeurt het per ongeluk. In de film ‘Troy’ is voor de oplettende kijker bij één van de scènes heel even, in een hoekje van het beeld, een verkeersvliegtuig te zien dat hoog over vliegt. Geen wonder dat de Trojanen schrokken en het paard naar binnen haalden.

Soms gebeurt het uit slordigheid. Zowel in ‘Ben Hur’ als in de ‘Tien Geboden’ komt de klassieke fout voor dat één van de acteurs een horloge draagt. In de film ‘Gladiator’ zijn per ongeluk in een paardenstalscène de benen te zien van een filmmedewerker. Dat zou niet zo erg zijn ware het niet hij een spijkerbroek draagt.

In de film ’Alexander’ uit 2004 liet regisseur Oliver Stone de destijds 77-jarige Christopher Plummer – de kapitein uit ‘The Sound of Music’ – de rol van Aristoteles spelen. Hele generaties scholieren zullen nu in hun op deze film gebaseerde werkstukken schrijven dat Alexander de Grote werd bijgestaan door de wijze oude Aristoteles. Wijs was hij wel maar niet oud. In werkelijkheid was Aristoteles veertig toen hij zich met de opvoeding van Alexander ging bemoeien.

Soms ontstaan filmfouten doordat de scènes niet in dezelfde volgorde worden opgenomen als waarin ze in de film te zien zijn. Zo komt er in de film ‘Spider-Man’ een scène voor waarin de held twee schurken door een raam gooit, vervolgens het gevecht aan gaat met nog twee schurken en als ook dat gewonnen is, komt het raam weer eventjes in beeld. Helemaal heel.

Ook vergist de scenarioschrijver zich wel eens in de datum van een bepaalde gebeurtenis. De film ‘Titanic’ (over de scheepsramp uit 1912) zit vol met dat soort foutjes. Zo dreigt hoofdpersoon Rose (Kate Winslet) in het begin van de film in het water te springen. Om haar te kalmeren vertelt de andere hoofdpersoon Jack (Leonardo DiCaprio) over het koude water van Lake Wissota. Dat is opmerkelijk want het meer ontstond pas in 1918 dankzij een stuwdam in de Chippewa River.

Verderop in de film vertelt Rose over theorieën, die Sigmund Freud pas in 1920 zou publiceren en worden er in de film filtersigaretten gerookt. Die bestonden in 1912 nog niet. Het digitale horloge dat een van de passagiers in de reddingsboten draagt evenmin. Aan het einde van de film ziet Rose het verlichte Vrijheidsbeeld, met een goudkleurige fakkel. Het Vrijheidsbeeld was in 1912 niet verlicht en de fakkel was toen grijs. Pas in 1986 werd de vlam goudkleurig geschilderd.

Nog even over de slotscène van de Sound of Music, in de film loopt de familie Von Trapp over de bergen bij Salzburg om zo de Duitsers te ontvluchten. Dat zou niet verstandig geweest zijn. De enige begaanbare bergpas vanuit Salzburg komt namelijk in Duitsland uit. In werkelijkheid nam het gezin dan ook de trein naar Italië.

Tot zover mijn column uit 2005

De butler heeft het gedaan

Gisteren moest de 42-jarige Marcel J. uit Noordwijk zich voor de rechtbank verantwoorden. J. was zestien jaar lang de persoonlijke assistent van de eigenaresse van het Grand Hotel Huis ter Duin in Noordwijk. Zij introduceerde hem steevast als ‘mijn butler’. Sinds 2008 zou J. juwelen van logerende gasten achterover hebben gedrukt. Hij kreeg geregeld de opdracht om sieraden van gasten en van de familie van de eigenaresse veilig in de kluis van het hotel op te bergen of ze te laten schoonmaken bij een juwelier.

De butler bracht de sieraden echter naar een bevriende juwelier, die de diamanten en andere edelstenen verving door imitatiediamanten, waarna J. de juwelen met de nepedelstenen terug legde in de kluis. De echte diamanten verkocht hij vervolgens. Dit ging jarenlang goed totdat hij één van de ontvreemde diamanten te koop aanbood bij Gassan Diamonds in Amsterdam. Een oplettende medewerker aldaar herkende de edelsteen. Hij had hem zelf verkocht aan de rechtmatige eigenaar.

Het is binnen korte tijd nu al de derde keer dat ik iets lees over een butler die “het gedaan heeft.” Een paar jaar geleden werden er vertrouwelijke documenten van de vorige paus gestolen en verkocht aan de pers. De zaak werd ook bekend als het ‘Vatilek’. De voornaamste dader bleek de butler van de paus te zijn. Hij kreeg anderhalf jaar cel. De paus vergaf hem.

De derde zaak van een butler die “het gedaan heeft” betreft de “moord” op de weduwe Dorothea van Wijlick in 1983. Voor deze moord werd in 1985 haar butler c.q. verzorger Dick van Leeuwerden tot 12 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Hij zat daarvan acht jaar uit. Van Leeuwerden heeft altijd beweerd dat hij onschuldig was en dat de weduwe een natuurlijke dood is gestorven.

Nu moet ik zeggen dat ik kan begrijpen dat de politie het overlijden van de weduwe als verdacht betitelde. In 1983 was de toen 38-jarige en openlijk homoseksuele butler in het geheim met de vermogende 72-jarige weduwe getrouwd. Haar kinderen werden van dit huwelijk niet op de hoogte gesteld. Het doel van het huwelijk was om hem bij haar overlijden financieel verzorgd achter te laten zonder dat hij hoge schenkingsrechten zou moeten betalen. Vijf weken na het huwelijk overleed de weduwe vrij onverwachts. De dag na het overlijden vernam  haar dochter van het huwelijk tussen haar moeder en de butler. Zij vond de gang van zaken verdacht en belde daarover met de waarnemend huisarts die haar moeder na haar overlijden had onderzocht en geen onregelmatigheden had geconstateerd. De waarnemend huisarts schrok en vroeg zich af of hij niet iets had gemist. Hij belde de gemeentelijk lijkschouwer, die vervolgens de politie inlichtte, waarna de butler uiteindelijk in de beklaagdenbank belandde en veroordeeld werd. Hij zou haar door middel van het laten drinken van veel alcohol om het leven hebben gebracht. Zo zou hij haar soep vermengd hebben met rum.

Sinds zijn veroordeling heeft Van Leeuwerden liefst zeven (!) herzieningsverzoeken ingediend bij de Hoge Raad, een record in Nederland. De eerste zes zijn afgewezen maar het zevende verzoek loopt nog. Het is ook de langst slepende rechtszaak in Nederland. Zie hier en hier voor meer informatie over deze zaak.

Tussen haakjes, toen advocaat Geert Jan Knoops, in 2013 het zevende herzieningsverzoek indiende, schreef ook de satirische site ‘De Speld’ over de zaak. Onder de kop ‘Butlermoord vond plaats met loden pijp in de zitkamer’; Politie moet alleen kandelaar nog wegstrepen” schreven op 9 juli 2013 Rudolf Julius en Jochem van den Berg het volgende:

‘Er is mogelijk een doorbraak in de zogenaamde butlermoord uit 1983. Volgens advocaat Geert-Jan Knoops staat onomstotelijk vast dat de moord op weduwe Dorothea van Wylick is gepleegd met de loden pijp, in de zitkamer. Knoops is de advocaat van Dick van Leeuwerden, die is veroordeeld voor de moord. Hij is opgetogen: “Tot nu toe ging men er ten onrechte van uit dat mijn cliënt de moord had gepleegd met het touw in de serre. Toen er opnieuw 3 werd gegooid, besloot de politie maar naar de zitkamer te springen. Dat heeft een en ander in gang gezet.” Twijfels over de serre als locatie van de moord waren er al langer. Knoops: “Mijn cliënt roept al jaren dat hij het daar niet gedaan heeft. De politie wilde daarom graag de balzaal en de biljartkamer controleren, maar gooide steeds te laag.” De sprong naar de zitkamer leverde niet alleen duidelijkheid op over de locatie, maar ook over het moordwapen. Knoops: “Het is vrijwel zeker dat het de loden pijp is, zoals mijn cliënt altijd heeft beweerd. De politie moet alleen de kandelaar nog definitief wegstrepen. Maar nu er al zekerheid is over de locatie en de dader, is dat een koud kunstje.”

In de detective-literatuur is de zin ‘de butler heeft het gedaan’ een echte klassieker, maar uit twee onderzoeken (van The Guardian en van de site Mental-Floss) blijkt dat er eigenlijk helemaal niet veel misdaadboeken zijn waarin de butler het daadwerkelijk had gedaan. De mythe is vooral ontstaan door het in 1930 verschenen boek ‘The Door’ van de zeer populaire Amerikaanse schrijfster Mary Roberts Rinehart (1876-1958), waarin – spoiler alert – de butler het inderdaad gedaan had. De zin ‘The butler did it’ komt echter niet in het boek voor. Veel meer historische detectiveboeken waarin de butler het had gedaan, zijn er echter niet.

butlerMary Roberts Rinehart onderzoekt of de kok gif in de soep had gedaan. Hij bleek onschuldig te zijn. (Foto: Library of Congress)

Vliegtuigongelukken en muziek

Ik heb wel eens overwogen om een verhaal te schrijven over het onderwerp ‘vliegtuigongelukken en muziek’. Ok, een beetje morbide onderwerp maar het zit vol met boeiende verhalen. Wist u bijvoorbeeld dat pas naar aanleiding van het vliegtuigongeluk van Buddy Holly de Amerikaanse autoriteiten besloten om in het vervolg de namen van slachtoffers pas vrij te geven nadat de familie was ingelicht? Zo hoorde zijn moeder, die nog van niks wist, het nieuws over zijn overlijden op de radio en zag zijn zes maanden zwangere vrouw het nieuws over zijn overlijden op de televisie (ze kreeg de volgende dag een miskraam.)

En wist u dat voor één van de mooiste tranentrekkers over vliegtuigongelukken,‘ Ebony Eyes’ van de Everly Brothers (geschreven door John Loudermilk), met onder andere de regels:

“The plane was way overdue, so I went inside to the airlines desk / And I said, “Sir, I wonder why 1203 is so late? / He said, “Aww, they probably took off late / or they may have run into some turbulent weather and had to alter their course”

dat Felice Bryant, van het echtpaar Bryant dat de meeste liedjes van de Everly Brothers heeft geschreven en die bij de opnamen van dit liedje aanwezig was, alle vliegtuigmaatschappijen in Amerika ging bellen omdat ze er zeker van wou zijn dat er geen bestaand vluchtnummer 1203 was. Dit om onnodig leed te voorkomen.

everly brothers

Kortom anekdotes zat, maar ja ik ben er nog steeds niet aan toegekomen om zo’n verhaal te schrijven.

Blowing in the Wind

Afgelopen week las ik op verschillende internetsites een ANP-bericht dat een Engelse wetenschapper had ontdekt dat rondom zwarte gaten de wind een snelheid van 200 miljoen kilometer per uur kan bereiken, wat hetzelfde zou zijn als een orkaan van de categorie 77. Op NU.nl stond het bijvoorbeeld zo:

000 anp wind

Nu begrijp ik wel dat een wetenschapper een ronkend persbericht uitstuurt – hij moet tenslotte ook zijn onderzoeksubsidie veiligstellen – maar toch, het ANP had wel wat kritischer naar het bericht mogen kijken.

Het waait namelijk helemaal niet in de ruimte. Wind is een natuurlijke luchtbeweging van de atmosfeer. De wind ontstaat door horizontale luchtdrukverschillen. De ruimte, ook niet die rondom zwarte gaten, kent geen atmosfeer – laat staan luchtdrukverschillen –  dus het kan er niet waaien.  “De wind komt vandaag uit de richting Jupiter”. Wel zijn er quasars (“schijven van heet gas”) die met grote snelheid rondom zwarte gaten bewegen maar niet als gevolg van wind.

Ook die orkaan van de categorie 77 had te denken moeten geven. Dat is complete onzin. Ten aanzien van de windkracht zijn er twee bekende indelingen. De eerste is de windkracht volgens Beaufort, onderverdeeld in een schaal van 0 (stil) tot 12 (orkaankracht).

0 windkracht(De windkracht volgens Beaufort wordt bepaald uit het gemiddelde van de windsnelheid over tien minuten).  Klik op het plaatje voor een grotere weergave)

Daarnaast is er een indeling van orkanen in de klassen 1-5. Uit de wikipedia: 

“De schaal van Saffir-Simpson of Saffir-Simpson Hurricane Schaal is een classificatie die in de meteorologie wordt gehanteerd om orkanen naar hun kracht in te delen. Alle tropische cyclonen zijn gevaarlijk, maar sommige zijn gevaarlijker dan andere. Daarom is er een classificatie ontwikkeld om onderscheid te kunnen maken tussen bijvoorbeeld krachtige en verwoestende orkanen en om zich beter op de te verwachten schade te kunnen voorbereiden. […]

De schaal wordt gebruikt om een inschatting te maken van mogelijke schade wanneer de orkaan de kust bereikt. De schaal combineert te verwachten schade aan windsnelheid en stormvloed. Een orkaan van categorie 2, 3, 4 en 5 is respectievelijk 10, 50 100 en 250 maal zo verwoestend als een zwakke orkaan van categorie 1.”

 Kort samengevat ziet het orkaanplaatje er qua windsnelheid en te verwachten schade als volgt uit:

00windkracht

Voor een orkaan van categorie 5, de hoogste categorie, ziet het wind-  en stormvloedplaatje er volgens de Wikipedia als volgt uit.000 orkaanindeling

En voor de te verwachten schade – het andere criterium – geldt volgens de Wikipedia:

Categorie 5 is de hoogste categorie die een tropische cycloon kan krijgen op de Saffir-Simpson-schaal. Deze stormen veroorzaken totale dakbeschadiging op heel veel huizen en industriële gebouwen. Soms worden complete gebouwen al dan niet met utiliteitsvoorzieningen weg- of omvergeblazen. Instorting van grote daken en muren, vooral als ze weinig of geen interne ondersteuning hebben is gebruikelijk. Zeer zware en onherstelbare schade aan houtconstructies en totale vernietiging van mobiele en van plaatmateriaal gemaakte huizen is alom aanwezig.

Slecht enkele gebouwtypen zijn in staat om intact te overleven, en dan alleen maar als ze minstens 4 tot 8 km in het binnenland staan. Daartoe behoren kantoren, rijtjeshuizen, appartementencomplexen, en hotels die gebouwd zijn van beton of staal. Tevens kunnen publieke hoge betonnen parkeergarages met meerdere verdiepingen en huizen gemaakt van versterkte stenen of cementblokken met daken met een hoek minder dan 35 graden en geen enkel overhangend stuk de storm doorstaan (mits de ramen zijn gemaakt van orkaanbestendig veiligheidsglas of afgesloten zijn met rolluiken).

De stormvloedgolf veroorzaakt belangrijke schade aan de onderste verdiepingen van alle objecten langs de kust, en veel kustobjecten kunnen compleet met de grond gelijk gemaakt worden of gewoonweg weggespoeld worden door de vloed. Stormvloedschade kan ontstaan tot 2 à 3 kilometer in het binnenland met vloedgolven, afhankelijk van het terrein, tot 3 à 4 kilometer landinwaarts. Volledige evacuatie van bewoonde gebieden kan nodig zijn als de orkaan dichtbevolkte gebieden bedreigt.

Ik ben benieuwd welk schadecriterium de bedenker van orkaankracht 77 heeft opgesteld: “De aarde wordt compleet weggeblazen; check uw verzekeringspolis” waarschijnlijk. Misschien had het ANP iets kritischer naar het bericht moeten kijken.

Ik kan nog wel wat meer over de wind schrijven maar gezien het aantal lezers van dit blog is dat blazen in de wind.

bob dylan

De honderdste blogpost

In september van vorig jaar begon ik met deze site. Hij was vooral bedoeld om informatie over mijn vroegere, huidige en toekomstige “schrijfwerk” te geven. Je kan er dan ook allerlei, al of niet nuttige, informatie vinden over mijn boeken en artikelen die ik heb geschreven. Daarnaast besloot ik om er ook ongepubliceerd materiaal op te zetten, plus een verslag van een speurtocht naar een verdwenen schilderij van Vermeer, een ‘cursus’ sequoia-gigantea-boom kweken en een blog waarin ik schreef over willekeurige onderwerpen, die ik op dat moment interessant vond, of waarvan ik vond dat ik daar over moest schrijven (de aanslagen in Parijs bijvoorbeeld). Kortom een varia aan onderwerpen.

Het blog was vooral bedoeld om mijn site wat meer actuele inhoud te geven, zodat de site niet alleen een soort “naslagwerk” zou worden, maar dat het ook een site zou zijn waarop regelmatig wat nieuws zou staan. Op 28 september 2015 verscheen mijn allereerste blogpost. Deze ging over een bijzondere maansverduistering (die op een maandag plaats vond). Vervolgens ging ik voortvarend aan het werk en vandaag verschijnt dan dus mijn honderdste blogpost.

100 spanje

(Spaans verkeersbord)

In de wiskunde is honderd overigens een mooi getal. Niet alleen heeft het twee palindroom-getallen als buren (99 en 101), maar ook geldt dat het precies het gemiddelde is van zijn twee buurgetallen – dat laatste is een grapje; dat geldt voor elk getal. Je kan ook leuke rekensommen met 100 maken. Zo is honderd de som van de eerste tien oneven getallen (1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 + 13 + 15 + 17 + 19 = 100). Ook is het de som van de eerste negen priemgetallen (2 + 3 + 5 + 7 + 11 + 13 + 17 + 19 + 23 = 100); honderd is ook de som van de eerste vier driemachten (1³ + 2³ + 3³ + 4³ = 100) en maak je de rekensom 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + (8 x 9) dan bedraagt de uitkomst hiervan ook 100. Vooruit nog eentje: tel je de eerste honderd getallen op: 1+2+3+ … + 98+99+100 dan krijg je als uitkomst het getal 5050. Twee keer vijftig dus en die weer bij elkaar opgeteld geeft samen weer 100.

Maar goed, voordat ik hier de boel in het honderd laat lopen, waar heb ik al die honderd keer over geschreven? Die vraag kan ik het beste beantwoorden door te kijken naar het aantal blogposts dat ik per categorie heb geschreven. (Bij elke blogpost op WordPress kan je één of meerdere zelf gekozen categorieën aangeven; standaard staat de categorie op ‘Uncategorized’.) De aantallen blogposts per categorie luiden:

  1. Dagelijkse leven: 27 stuks
  2. Jeugdherinneringen: 15 stuks
  3. Geschiedenis: 15 stuks
  4. Verenigde Staten: 12 stuks
  5. Schrijven: 11 stuks
  6. Kunst: 9 stuks
  7. Wetenschap: 8 stuks
  8. Muziek: 7 stuks
  9. Astronomie: 6 stuks
  10. Sport: 4 stuks
  11. Koken en Bakken: 4 stuks
  12. Natuur: 4 stuks

(Bij elkaar zijn dit er meer dan 100; dat komt omdat ik aan sommige blogposts meerdere categorieën heb toegekend.) Daarnaast waren er nog eens 17 blogposts die niet in één van de bovenstaande categorieën pasten en die dus de categorie ‘uncategorized’ hebben. Kortom, meestal schreef ik over iets willekeurigs waar ik toevallig in de krant of op internet of in een winkel of buiten lopende op straat tegen aan liep (niet letterlijk natuurlijk).

Werden mijn blogposts nou vaak gelezen? Nou nee dus. Gemiddeld werden mijn blogposts maar iets meer dan 20 keer bekeken (en dat aantal is ook nog eens inclusief de vele bezoeken van allerlei robots die mijn site bezochten). Er waren zelfs een tiental blogposts die niet eens de tien ‘pageviews’ haalden (inclusief die van robots en familieleden). Dit alles weet ik dankzij een mooi statistiek programmaatje dat de host van mijn site er gratis bij doet. De top 10 van mijn meest gelezen blogposts over de periode oktober 2015 t/m heden ziet er als volgt uit:

  1. de-top-10-van-de-nationale-parken-in-de-usa; 462 keer
  2. doodgaan: 147 keer
  3. een-moeilijk-koekje: 70 keer
  4. grenscorrecties : 62 keer
  5. we-hebben-een-beller-2: 49 keer
  6. Ivo-Niehe-en-George-Bush-sr: 48 keer
  7. over-fietsen-op-het-binnenhof-en-atlassen: 44 keer
  8. een-verkeerd-geplaatste-komma: 43 keer
  9. we-hebben-een-beller: 42 keer
  10. de-tunnels-naar-alcatraz: 38 keer

Dat ‘de-top-10-van-de-nationale-parken-in-de-usa’mijn best gelezen blogpost is, komt doordat deze post veel namen van Amerikaanse Nationale Parken bevat. Daardoor trok het extra veel bezoek van Amerikaanse robots (meer dan 80% van de pageviews bij deze blogpost); bovendien leverde me deze blogpost ook nog eens zo’n 40 Engelstalige spam-comments op die ik allemaal niet heb goedgekeurd.

Nummer twee op de lijst, die over ‘doodgaan’, ging over een indrukwekkend televisieprogramma waarin mensen, die ongeneeslijk ziek waren, over hun leven vertelden. Tot slot de nummer drie van mijn top tien, ‘Een moeilijk koekje’, was een ‘kook-blogpost’; die doen het altijd goed.

Sommige mensen bezochten mijn site dankzij Google. Onder andere de volgende ingegeven zoektermen hebben tot een bezoek aan mijn site geleid: “Bryson een kleine geschiedenis van bijna alles tweedehands”, “ingezonden brieven David Bowy in Volkskrant”, “Wim Bleijenberg ajax begrafenis” en “Donald Duck beroemde schilderijen”. Ik vermoed dat geen van deze Googlelaars op mijn site vond wat hij/zij zocht.

Voor wat betreft de overige onderdelen van mijn site. De pagina over de sequoia gigantea is inmiddels zo’n 200 keer bekeken en hoofdstuk 9 daaruit: het zelf kweken van een sequoia gigantea is zo’n veertig keer gedownload, wat mij als sequoiaboomliefhebber uiteraard deugd doet.

Tot zover dit historisch overzicht. Nu de toekomst. Het schrijven van deze 100 blogposts vergde best wel wat werk (en kostte me ook meer tijd dan ik had gedacht.)

100

(Russisch verkeersbord)

Daarom neem ik nu een pauze. Ik stop er even een tijdje mee. Er blijven anders te veel andere nuttige en nutteloze zaken liggen. Dat wil niet zeggen dat als ik opeens de behoefte voel om hier iets te schrijven, dat ik dat dan zal nalaten. Dus als bijvoorbeeld de klantenservice van de Media Markt en Asus nu opgelucht adem halen, omdat ze denken nu onopgemerkt weg te komen met het niet gratis repareren van onze kapotte, binnen de garantie vallende, laptop – hij valt binnen de garantieperiode; hij is niet letterlijk gevallen – zogenaamd omdat het onze schuld zou zijn, dan vergissen ze zich degelijk. Als ze het probleem niet gratis oplossen, dan kunnen ze er op voorbereid zijn dat er hier een grote blogpost verschijnt waarin met hoofdletters staat: ’KOOP GEEN ASUS LAPTOP BIJ DE MEDIA MARKT!!!!’ Ook als ik andere onderwerpen tegenkom waarover geschreven moet worden zal ik dit doen, maar voorlopig is het dus even pauze. (Maar vergeet dus niet af en toe op deze site te kijken om te zien of er wat nieuws staat.)

Overigens, voor wie ondertussen blogposts wil lezen over koken en bakken, die verwijs ik graag naar de site van de vrouw van de neef van mijn vrouw (heet dit nog aangetrouwde familie?). Op ‘dasanderekoek’ kan je namelijk allerlei lekkere zelfgemaakte, unieke recepten vinden over filosofisch gebak, archeologisch gebak, glutenvrij brood, en gebak en aparte koek. (Uit eigen ervaring kan ik vertellen dat die ook nog eens prima smaken!)

Tot zover deze honderdste blogpost. Ik hoop niet dat u nu gaat zeggen: “Voor de honderdste keer: schrijf eens wat beter!” maar dat u zegt: “Ha, dat was er echt één uit honderd!”

 

Voornamen (4)

In 1994 was Marianne zwanger van onze jongste dochter. Liefst negen maanden, dus tijd genoeg om over een voornaam te denken. We kozen uiteindelijk voor een naam die wij beide leuk vonden en waarvan wij dachten dat die op dat moment niet zo vaak werd gegeven. We wilden namelijk voorkomen dat ze later in een klas terecht zou komen waar veel kinderen zouden zitten met dezelfde naam.

Echter een goed beeld wat de meest populaire voornamen in die tijd waren, hadden we niet. Al Gore was nog maar net begonnen met het uitvinden van het internet en sites met de meest populaire voornamen, zoals die van het Meertens Instituut en de Sociale Verzekeringsbank, bestonden nog niet. Wel waren er een paar boekjes over voornamen met daarin soms een top tien, meestal betrof het een lijstje uit de jaren zeventig. Kortom, een actueel beeld ontbrak. Wij haalden onze kennis over de populariteit van de namen daarom vooral uit de geboorteadvertenties die we zagen in de Volkskrant (op die krant hadden we een abonnement) en in de NRC (die krant kochten we op zaterdag; vooral voor het cryptogram).

Na de geboorte van onze dochter in november 1994 besloot ik om in 1995 een professioneel opgezet actueel onderzoek te houden naar de populariteit van voornamen. Ok, dat professioneel laat ik weg. Het onderzoek bestond er uit dat ik de geboorteadvertenties uit de Volkskrant en die uit het NRC knipte (de laatste dus alleen van de zaterdagkrant) Vervolgens stopte ik die in een schoenendoos. Aan het einde van dat jaar had ik een kleine 1500 geboorteadvertenties in mijn schoenendoos verzameld en maakte ik een top tien van de meest populaire voornamen van 1995. Thomas en Charlotte voerden die lijsten aan. (Over nutteloze onderzoeken gesproken, heb ik wel eens verteld dat ik in die tijd ook een tijdje bij hield hoe vaak het regende als ik naar kantoor fietste? – in 7,5% van de gevallen.)

Ik had dus een actueel overzicht van de meest populaire namen van dat moment maar wat moest ik met die kennis? Ik besloot om een ‘ingezonden brief’ naar de Volkskrant te sturen. Om de kansen wat te vergroten dat de brief werd geplaatst, verzon ik er de VIENO bij, de Vereniging voor Interessante Edoch Nutteloze Onderzoeken, die zogenaamd dit onderzoek had verricht. En ja hoor, op 13 januari 1996 stond mijn brief onder de titel ‘De ouders van 1995 noemen hun kinderen Thomas en Charlotte’ op een prominente plaats in de zaterdageditie van de Volkskrant.

Volkskrant

Vervolgens gebeurde er iets dat ik absoluut niet had verwacht. In de week er op werd ik gebeld door drie verschillende tv-programma’s en vier radioprogramma’s met de vraag of ik in hun uitzending iets over dit belangwekkende onderzoek en de VIENO wilde komen vertellen. Pardon, wat kregen we nu?

Het eerste tv-programma dat belde was de ‘5-uur-show’, een tv-programma van RTL dat – verrassing, verrassing –  ’s middags werd uitgezonden van vijf tot zes uur. De presentatrices in die tijd waren afwisselend Viola Holt en Catherine Keyl. Het programma was gericht op huisvrouwen. Marianne keek het gedurende haar zwangerschapsverlof wel eens. Ik moet zeggen dat ik even heb geaarzeld of ik op de uitnodiging zou ingaan, maar ik besloot er toch maar van af te zien. Behalve het lijstje had ik eigenlijk niets te vertellen, dus ik wist niet zo goed wat mijn aanwezigheid daar zou toevoegen. De redactrice zei dat ze dat spijtig vond en of het goed was dat ze dan het lijstje met mijn top tien in het programma zouden voorlezen. Dat vond ik uiteraard geen probleem.

De volgende die belde was Veronica-tv. Ik kreeg een redactrice aan de lijn die ik nauwelijks kon verstaan. Dat kwam doordat op de achtergrond keiharde popmuziek te horen was. Ik verstond iets van ‘uitnodiging’ en ‘keigaaf’ maar waarvoor die uitnodiging was? Ik bedankte dan ook maar voor de eer, waarop zij zei dat ze dat heel vervelend van mij vond. Die opmerking hielp niet echt om mijn mening te herzien.

Het derde tv-programma dat belde was Kopspijkers, een zeer populaire satirisch VARA-programma in die tijd met Jack Spijkerman. Hun invalshoek was vooral de VIENO. Ik legde uit dat de VIENO geen echte vereniging was. Dat de vereniging maar bestond uit twee leden, ik als voorzitter en mijn vrouw als lid waarbij de laatste niet eens wist dat ze lid was. Dat vonden ze geen bezwaar. Ze zouden er wel iets leuks van maken. Daar was ik juist bang voor en dus besloot ik om ook niet op hun uitnodiging in te gaan.

Wel ging ik in op de uitnodigingen van twee radioprogramma’s. Met radio Utrecht, een regionale zender, had ik een telefonisch interview. De AVRO kwam zelfs bij ons thuis. De invalshoek was ook hier de VIENO maar dan in een humoristisch tweegesprek met de interviewer. Ik vroeg aan de interviewer hoe het nou kon dat ik door zoveel programma was gebeld. Hij vertelde dat er een hoop radio- en tv-programma’s waren die allemaal probeerden om actuele en originele gasten te krijgen. Redacties zaten in het weekend de zaterdagkranten door te nemen op zoek naar leuke onderwerpen en een vereniging als de VIENO was natuurlijk bij uitstek een geschikt onderwerp. Het was een hele concurrentiestrijd tussen die programma’s zei hij. Vaak zaten ze achter dezelfde gasten aan.

We maakten er een leuke rapportage van. “Op zoek naar de mensen achter de VIENO” was de insteek, net alsof het een echte vereniging was. Na afloop ging hij nog even wat bijbehorende geluiden opnemen zoals het lopen over ons pad naar de deur en het aanbellen, waarbij ik dan spontaan en verrast de deur open deed: Hé, wie is daar? Het leek wel een hoorspel. Twee dagen later werd “de rapportage” uitgezonden. We hebben het nog op een cassettebandje opgenomen, maar ik ben dat bandje al jaren kwijt. Niet dat ik het zou kunnen afspelen, want een cassetterecorder hebben we ook al jaren niet meer.

De VIENO als vereniging bestaat niet meer. In 2004 verscheen er nog een voetbalboek van mij getiteld ’De Oranje Rapporten’ met daarin allerlei zogenaamde VIENO-rapporten over het Nederlands elftal. Daarna heb ik de vereniging min of meer een stille dood laten sterven. Maar wie op de Finse Wikipedia gaat zoeken, zal daar een lemma over de VIENO vinden.

VIENO fins

Even op het plaatje klikken voor een leesbare afbeelding (mits je natuurlijk Fins kan lezen).

Mijn Fins houdt niet over, dus eerlijk gezegd had ik geen flauw idee wat hier stond. Ik liet de pagina daarom automatisch vertalen door Google en dat leverde het volgende (kromme Nederlands) op:

Vieno vertaald

Wat blijkt: Vieno is een Finse voornaam! Dat kan bijna geen toeval meer zijn.

p.s. In een wetenschappelijk boek over onderzoeksmethoden werd dit “VIENO-onderzoek” ook nog aangehaald. Zie pagina 21 van dit  document.

https://www.boomlemma.nl/documenten/9789047301110_inkijkexemplaar.pdf

Spelfautjes

Mark Twain zei ooit eens: ”Ik heb geen respect voor iemand die een woord op maar één manier kan spellen”. Hij is overigens ook de man van: “Kijk uit met medische boeken, voor je het weet sterf je aan een drukfout.”

mark twain 1867  Mark Twain

Mark Twain in 1867 en in 1907; beide foto’s: Library of Congress

Ik maak best vaak spelfautjes, maar gelukkig zijn fout gespelde woorden toch nog wel vaak goed leesbaar. Probeer het volgende bekende voorbeeld maar eens te lezen, waarin alleen de eerste en de laatste letter van elk woord goed staan,

Het mkaat hamelael netis uit in wlkee vlogodre de ltteers in de wrodeon saatn. Het is aeleln niodg dat de eretse en de ltaatse ltteer van het wrood op de jiutse patals saatn. De rset van de ltteers mgoen wlelikueirg gpletaast wdoren en je knut tcoh nog gwoeon lzeen wat er saatt.”

De reden dat we zo’n zin toch relatief makkelijk kunnen lezen, is dat de hersenen  een woord niet letter voor letter lezen, maar het als geheel bekijken en dan automatisch de letters op de goede plaats zetten. Ze knneun veel die hsnereen van ons.

Ook als  je in een woord alle klinkers vervangt door de letter x, dan nog kunnen onze hersenen de tekst meestal nog wel goed lezen.

Jx hxrsxnxn zxjn txt grxtx prxstxtxxs xn stxxt. Xn hxt bxgxn xs hxt mxsschxxn nxg lxstxg xm dxzx txkst tx lxzxn mxxr wxxrschxjnlxjk lukt hxt jx txch xl snxl xm zxndxr vxxl xnspxnnxng dxzx zxnnxn prxblxxmlxxs tx lxzxn. Dxt kxmt dxxr hxt xxnpxssxngsvxrmxgxn vxn jx hxrsxnxn. Vxrbxzxngwxkkxnd knxp vxn jx brxxn hx

Alleen gaat het lezen nu wat langzamer dan met het lezen van woorden waar de letters in de verkeerde volgorde staan. Dit komt omdat de hersenen nu eerst telkens de afleidende letter ‘x’ moeten vervangen door een andere letter  en dat vraagt net even wat meer nadenken.

Zelfs als we alle klinkers helemaal weglaten en we dus moeten raden hoe lang de woorden zijn, dan nog gaat het meestal wel goed.

Dt s n tst  vr ht  lzn vn wrdn wr ll klnkrs  cmplt vrdwnn zn. Ht vlt wl m tch m dt t lzn?”

Ok, als je alleen maar korte woorden met veel klinkers en korte zinnen hebt, dan wordt het wel lastig. Als iemand op de markt roept: “m pr ” dan denk je niet gelijk aan “mooie prei”. En bij “m n” (mooie uien) wordt het helemaal lastig.

Maar toch laten deze voorbeelden zien dat de spelling best een stukje simpeler kan zonder dat we teksten niet meer kunnen lezen. Dat geldt niet alleen voor het Nederlands maar ook voor het Engels, zoals de eerder genoemde Mark Twain al eens overtuigend aantoonde in ‘A Plan for the Improvement of English Spelling.’ Zie hier zijn meerjarenplan voor een verbetering van de Engelse taal:

 “For example, in Year 1 that useless letter “c” would be dropped to be replased either by “k” or “s”, and likewise “x” would no longer be part of the alphabet. The only kase in which “c” would be retained would be the “ch” formation, which will be dealt with later. Year 2 might reform “w” spelling, so that “which” and “one” would take the same konsonant, wile Year 3 might well abolish “y” replasing it with “i” and Iear 4 might fiks the “g/j” anomali wonse and for all.

Jenerally, then, the improvement would kontinue iear bai iear with Iear 5 doing awai with useless double konsonants, and Iears 6-12 or so modifaiing vowlz and the rimeining voist and unvoist konsonants. Bai Iear 15 or sou, it wud fainali bi posibl tu meik ius ov thi ridandant letez “c”, “y” and “x” — bai now jast a memori in the maindz ov ould doderez — tu riplais “ch”, “sh”, and “th” rispektivli. Fainali, xen, aafte sam 20 iers ov orxogrefkl riform, wi wud hev a lojikl, kohirnt speling in ius xrewawt xe Ingliy-spiking werld.“

Onvertaalbaar natuurlijk, maar hier toch een poging voor een meerjarenplan voor een versimpeling van de Nederlandse taal:

“In jaar 1 gooien we de nuttelose letters ‘c‘, ‘x’ en ‘z’ uit het alfabet. De ‘c’ vervangen we door de ‘k of een ‘s’ afhankelijk van waar het aksent ligt. De uitzondering is de ‘ch’-kombinatie waarvoor we de letter ‘g gaan sgrijven. De ‘x’ wordt vervangen door een ‘s’ tensij het een harde ‘x’ is , dan wordt het een ‘ks’ en de ‘z’ wordt een ‘s’ . Die drie letters sijn dan eksit. In jaar 2 wort de ‘d’ aan het einde van elk woort vervangen door een ‘t,’ en de ‘dt’ wort een ‘t’. Tegeleikerteit sgreiven we voor de “ij’ in het vervolg overal de kombinatie “ei”.  In het jaar 3 gefolgt door de ferfanging van de leter ‘v’ door een ‘f’. Fanaf jar fier besparen we op dubele openfolgende leters in en word. In jar feif ferfangen we de ‘ou’  oferal dor ‘au’ wardor we feel minder fauten sulen maken. Seg ens erleik: hat u gedagt dat de nieuwe speling so makeleik sal sein. Pas fanaf jar ses en sefen wot het efen wenen als we elke leter ‘r’ weglaten die foraf wot gegan of wot gefolgt dor een medeklinker omdat die leter ‘r’ tog niet wot uitgespoken. Klar is de hefoming”

Zo, deze blogpost is nu klaar (met nog de oude spelling). Nu even de tekst nog door de spellingcorrector halen.

Isfahan

Zo zag Isfahan 300 jaar geleden er uit. (Afbeelding afkomstig uit het boek ‘La galerie agreable du monde’ uitgeven in 1725 door P. van der Aa uit Leiden)

isphafaan

Tegenwoordig telt de stad zo’n 1,8 miljoen inwoners en is na Teheran en Mashhad de derde stad van Iran. Vanwaar Isfahan in dit blog?

Dat komt door mijn oudste dochter. Oorspronkelijk was zij van plan om het afgelopen weekeinde samen met haar vriend een weekendje Brussel te doen. Ze had daartoe een goedkope vlucht Berlijn-Brussel geboekt – het is tegenwoordig bijna moeilijker om een dure vlucht te vinden dan een goedkope –  en haar vriend zou per trein vanuit Rotterdam naar Brussel afreizen.

Maar toen kwamen de aanslagen in Parijs, gevolgd door de terreurdreiging in Brussel. Ze besloten daarop het weekend niet in Brussel door te brengen maar in Antwerpen. Ze vloog nog wel naar Brussel en nam vandaaruit de trein naar Antwerpen. Ze bekeken er een bierbrouwerij – dat zal wel het culturele aspect van het reisje zijn geweest – en gingen er verder winkelen en uit. Zondag vloog ze via Brussel weer terug naar Berlijn.

Gelukkig “vluchtte” ze naar Antwerpen en niet naar Isfahan. Voor wie deze zin niet begrijpt, zie hier het gedicht ‘De tuinman en de dood’ van Pieter Nicolaas van Eyck (1887-1954) uit 1926.

De tuinman en de dood

Een Perzisch Edelman:

Van morgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik,  / Mijn woning in: ‘Heer, Heer, één ogenblik!

Ginds, in de rooshof, snoeide ik loot na loot, / Toen keek ik achter mij. Daar stond de Dood.

Ik schrok, en haastte mij langs de andere kant, / Maar zag nog juist de dreiging van zijn hand.

Meester, uw paard, en laat mij spoorslags gaan, / Voor de avond nog bereik ik Ispahaan!’ –

Van middag – lang reeds was hij heengespoed – / Heb ik in ‘t cederpark de Dood ontmoet.

‘Waarom,’ zo vraag ik, want hij wacht en zwijgt, / ‘Hebt gij van morgen vroeg mijn knecht gedreigd?’

Glimlachend antwoordt hij: ‘Geen dreiging was ‘t, / Waarvoor uw tuinman vlood. Ik was verrast,

Toen ‘k ‘s morgens hier nog stil aan ‘t werk zag staan, / Die ‘k ‘s avonds halen moest in Ispahaan.’

Continue reading Isfahan